Branża kosmetyczna przygotowuje się na zmiany

11 maja br. do Sejmu trafił rządowy projekt ustawy o produktach kosmetycznych, która zastąpi dotychczasową ustawę o kosmetykach. Projekt ma na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. dotyczącego produktów kosmetycznych[1], które obowiązuje w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej od blisko 5 lat (od dnia 11 lipca 2013 r.), z tym, że dopiero teraz ustawodawca krajowy zdecydował się wprowadzić przepisy służące jego wykonaniu do polskiego systemu prawnego.

Pierwotnie zakładano, iż projektowana ustawa o produktach kosmetycznych wejdzie w życie z dniem 1 czerwca 2018 r. Dnia 22 maja br. projekt skierowano do pierwszego czytania w Sejmie.

Jakie zmiany przygotowuje ustawodawca?

Wpis do wykazu zakładów

Firmy prowadzące dotychczas działalność w zakresie wytwarzania produktów kosmetycznych będą obowiązane do złożenia wniosku o wpis zakładu do wykazu zakładów wytwarzających produkty kosmetyczne prowadzonego przez właściwego miejscowo państwowego powiatowego inspektora sanitarnego w terminie 9 miesięcy od dnia wejścia w życie nowej ustawy. Nowi wytwórcy będą mieć obowiązek złożenia wniosku o wpis w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności w zakładzie wytwarzającym produkty kosmetyczne (nie przed rozpoczęciem działalności, lecz już po jej podjęciu!). W uzasadnieniu do projektu ustawy wskazano, iż prowadzenie przez inspekcję sanitarną wykazu zakładów ma pozwolić na sprawny nadzór nad warunkami wytwarzania produktów kosmetycznych, co z kolei przełoży się na bezpieczeństwo zdrowia konsumentów. Wykaz zakładów nie będzie publicznie dostępny.

Administracyjne kary pieniężne

Rozporządzenie unijne przewiduje, iż państwa członkowskie ustanowią przepisy dotyczące sankcji, które będą miały zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów tego rozporządzenia. Dotychczas obowiązująca ustawa o kosmetykach przewidywała wyłącznie odpowiedzialność karną za  określone naruszenia (np. karę grzywny za wprowadzanie do obrotu kosmetyku bez zgłoszenia, czy po upływie terminu trwałości). W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że obowiązujące w ustawie o kosmetykach przepisy karne nie funkcjonują w praktyce tak skutecznie i efektywnie, jak można by tego oczekiwać, dlatego też kary, podlegające reżimowi prawa karnego albo prawa o wykroczeniach proponuje się zastąpić karami pieniężnymi. Projekt ustawy zawiera novum – system kar pieniężnych za konkretne naruszenia nawet do 100 000 zł. Kary pieniężne będą nakładane, w drodze decyzji przez właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego lub wojewódzkiego inspektora Inspekcji Handlowej (w zależności od tego, za jakie czyny będą nakładane). I tak przykładowo warto wskazać, że projekt zakłada, iż niedopełnienie obowiązków wynikających z obowiązku rejestracji zakładów w wykazie zakładów, o którym mowa powyżej podlegać będzie karze pieniężnej w wysokości do 50 000 zł., wytwarzanie produktu kosmetycznego bez zachowania zasad dobrej praktyki produkcji podlegać ma również karze pieniężnej do 50 000 zł (za każdy produkt!), nielegalne przeprowadzanie testów na zwierzętach-  karze pieniężnej w wysokości do 100 000 zł, wprowadzanie do obrotu produktu kosmetycznego z naruszeniem zakazów w zakresie testów na zwierzętach – karze pieniężnej w wysokości do 30 000 zł, niedopełnienie obowiązku informowania o ciężkim działaniu niepożądanym produktu kosmetycznego – karze pieniężnej w wysokości do 100 000 zł, udostępniania na rynku produktu kosmetycznego po upływie daty minimalnej trwałości – karze pieniężnej do 50 tyś. zł.

Inne zmiany

Ponadto projekt ustawy określa kompetencje organów w sprawach regulowanych w rozporządzeniu. Doprecyzowuje także sposób sporządzania dokumentacji produktu kosmetycznego. Ostatecznie będzie ona mogła być sporządzana w języku polskim lub angielskim, na czym bardzo zależało sektorowi kosmetycznemu. W projekcie ustawy doprecyzowano również, że produkty kosmetyczne udostępniane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej znakuje się w języku polskim.

Projekt reguluje także sytuację, w której wytwórca produktu kosmetycznego nie jest osobą odpowiedzialną za produkt kosmetyczny – wówczas wytwórca ma obowiązek wskazać organom nadzoru osobę odpowiedzialną, na rzecz której wytwarza produkt kosmetyczny, na której to osobie ciąży z kolei obowiązek zapewnienia, aby produkty kosmetyczne były wytwarzane zgodnie z zasadami dobrej praktyki produkcji.

Ponadto projekt przewiduje utworzenie Systemu Informowania o Ciężkich Działaniach Niepożądanych Spowodowanych Stosowaniem Produktów Kosmetycznych i wprowadza obowiązki związane z informowaniem o takich działaniach. Przewiduje także określenie organów i podmiotów, które będą mieć dostęp do bazy notyfikacji produktów kosmetycznych (tzw. bazy CPNP), prowadzonej przez Komisję Europejską.

Podsumowanie

Rozporządzenie 1223/2009 obowiązuje już od kilku lat stąd obowiązki nim nałożone są branży kosmetycznej znane, a projektowana ustawa o produktach kosmetycznych nie stanowi rewolucji w tym zakresie. Z pewnością natomiast przepisy o administracyjnych karach pieniężnych za naruszenie tych obowiązków, jako iż stanowią novum mogą budzić zaniepokojenie wśród firm działających w tym sektorze. W tym kontekście należy przede wszystkim pamiętać o tym, że do spraw o nałożenie kary zastosowanie znajdą przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące administracyjnych kar pieniężnych, a tym samym instrumenty i gwarancje dla stron tam przewidziane. W związku z tym pozostaje żywić nadzieję, iż ewentualnie nakładane kary będą proporcjonalne do wagi i okoliczności naruszenia obowiązujących przepisów prawa.