Fundacja rodzinna małżonków a zwolnienie podatkowe

Fundacje rodzinne jako nowe instytucje w polskim prawie cieszą się sporym zainteresowaniem. Niestety interpretacja nowo utworzonych przepisów podatkowych od samego początku budzi wątpliwości. Część z nich dotyczy opodatkowania małżonków, którzy zdecydowaliby się na utworzenie wspólnej fundacji rodzinnej.

Z założenia opodatkowanie fundacji pojawia się dopiero przy wypłacie świadczeń na rzecz beneficjentów. Sami zaś beneficjenci będący fundatorami lub najbliższą rodziną beneficjenta mieli korzystać ze zwolnienia z opodatkowania.

W tym zakresie pojawił się problem, czy w przypadku fundacji rodzinnych, w których występuje kilku fundatorów, będących przykładowo małżonkami, czy członkami najbliższej rodziny, zwolnienie z opodatkowania nastąpi w pełnym zakresie, czy konieczne będzie zastosowanie proporcji.

Organy podatkowe wydały serię niekorzystnych dla podatników interpretacji podatkowych, uznając, że zwolnienie z PIT przewidziane dla beneficjentów stosuje się wyłącznie do części przychodów w określonej proporcji. Zdaniem organów ową proporcję ustala się jako wartość mienia wniesionego do fundacji rodzinnej przez jednego fundatora w stosunku do wartości mienia wniesionego do fundacji rodzinnej przez pozostałych fundatorów i fundację rodzinną (zob. interpretacje DKIS o sygn. 0113-KDIPT2-3.4011.296.2024.1.JŚ, 0112-KDWL.4011.6.2024.1.WS, 0112-KDIL2-1.4011.113.2024.2.JK).

Taka interpretacja w praktyce oznaczałaby, że korzystniej podatkowo traktowane byłyby fundacje zakładane przez jednego fundatora, od fundacji zakładanych przez małżonków.

Niekorzystne interpretacje podatkowe zostały zaskarżone do sądu. Jednak zaskakująco, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zmienił te interpretacje z urzędu w ramach autokontroli, uwzględniając zarzuty postawione w skargach. W zmienionych interpretacjach dokonał odmiennej niż dotychczas wykładni przepisów i uznał, że podatnik będący fundatorem fundacji i jednocześnie osobą najbliższą (tj. małżonkiem, wstępnym, zstępnym, pasierbem, rodzeństwem, ojczymem, macochą) dla potrzeb zastosowania zwolnienia podatkowego, może sumować proporcję wartości mienia, wniesionego do fundacji rodzinnej przez siebie oraz przez tego innego fundatora. 

Niestety takie postępowanie organu interpretacyjnego nie budzi zaufania podatników, którzy w gąszczu polskich przepisów podatkowych stale czują niepewność. Przecież istotnym dla fundatorów – niejednokrotnie wnoszących cały swój majątek do fundacji rodzinnej z myślą o kolejnych pokoleniach – jest przede wszystkim zapewnienie stabilności prawa oraz jednolitości w zakresie jego interpretacji. W przeciwnym wypadku wszelkie zachęty do korzystania z polskich fundacji rodzinnych, jako metody kumulowania oraz ochrony majątku okażą się bezskuteczne.