Implementacja Dyrektywy SUP – co dalej?

Nowelizacja ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (dalej: ustawa)[1], implementuje unijną dyrektywę SUP – Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (Dz. U. UE. L. z 2019 r. Nr 155, str. 1), (dalej: dyrektywa SUP). Oznacza to nowe obowiązki dla przedsiębiorców z różnych branż i ryzyko kar pieniężnych w przypadku niedostosowania się do nowych wymogów.

Kogo dotkną zmiany?

Nowe obowiązki wynikające z implementacji dyrektywy SUP dotyczą przedsiębiorców wprowadzających do obrotu produkty w rozumieniu ustawy. Będą to więc przedsiębiorcy, którzy wytwarzają, importują lub wewnątrzwspólnotowo nabywają produkty (w szczególności produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych), a następnie:

• wprowadzają je do obrotu pod własnym znakiem towarowym, lub
• pod własnym imieniem i nazwiskiem lub nazwą wprowadzają do obrotu produkty, których wytworzenie zlecili innemu przedsiębiorcy.

Produktem w świetle ustawy są:

1. odpady olejowe, smarowe i opony wymienione w załączniku 4a do ustawy, również jeżeli same nie są przedmiotem importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia ale stanowią część składową lub przynależność produktów importowanych/nabywanych wewnątrzwspólnotowo pojazdów,
2. produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wymienione w załącznikach nr 6-10 do ustawy (np. butelki i kubki na napoje, pojemniki na żywność, paczki i owijki do żywności, talerze, sztućce, słomki i mieszadełka),
3. narzędzia połowowe zawierające tworzywa sztuczne.

Wprowadzone zmiany szczególnie odczują przedsiębiorcy z branży gastronomicznej i przemysłu spożywczego.

Co się zmienia?

Zakazane na gruncie wprowadzonych zmian jest wprowadzanie do obrotu produktów takich jak: plastikowe sztućce, talerze, słomki, mieszadełka do napojów; pojemniki na żywność z polistyrenu ekspandowanego, pojemniki na napoje i kubki wykonane z polistyrenu ekspandowanego, patyczki higieniczne i patyczki mocowane do balonów. Stosowanie pojemników na żywność i kubków na napoje wykonanych z innego niż polistyren ekspandowany tworzywa sztucznego będzie podlegało zmniejszeniu. Ponadto wszelkiego rodzaju kubki na napoje z tworzyw sztucznych będą musiały być oznakowane, czytelnie informując o ich szkodliwym wpływie na środowisko.

Przedsiębiorcy prowadzący jednostkę gastronomiczną lub jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, którzy oferują użytkownikom końcowym wykonane z tworzyw sztucznych opakowania na żywność lub napoje (opakowania na wynos), są zobowiązani do udostępnienia opakowań alternatywnych, wykonanych z innych niż tworzywa sztuczne materiałów, lub opakowań wielokrotnego użytku. Ponadto mają oni obowiązek pobrania od użytkownika końcowego opłaty (maksymalnie 1 zł za sztukę, dokładną wysokość określi rozporządzenie) od każdego wydanego pojemnika lub kubka z tworzyw sztucznych – nawet jeżeli są one oferowane użytkownikom końcowym za pomocą urządzeń vendingowych. Opłaty mają być corocznie przekazywane na dedykowany rachunek marszałka województwa do 15 marca roku następnego po roku, w którym opłatę pobrano.

Przedsiębiorcy ci są również zobowiązani do ewidencjonowania liczby nabytych i wydanych użytkownikom końcowym opakowań na wynos z tworzyw sztucznych (jeżeli przedsiębiorca prowadzi więcej niż jedną jednostkę gastronomiczną lub jednostkę handlu, każda  z tych jednostek powinna być objęta odrębną ewidencją). Ewidencję należy uwzględniać w sprawozdaniach rocznych składanych w BDO i przechowywać przez 5 lat od końca roku kalendarzowego, którego ewidencja dotyczy.

Przedsiębiorcy produkujący żywność zazwyczaj spożywaną bezpośrednio z opakowania (np. przekąski, słodycze, napoje) wykonanego z tworzyw sztucznych, jeśli sami wytwarzają te opakowania, nabywają je wewnątrzwspólnotowo albo importują, będą podlegali obowiązkom związanym z wprowadzeniem tych opakowań do obrotu. Tak samo będzie w przypadku producentów żywności, którzy zlecają innemu podmiotowi wytworzenie dla sprzedawanej żywności opakowań z tworzyw sztucznych, opatrzonych oznaczeniem tego producenta żywności. Przedsiębiorcy ci będą musieli ponosić opłatę coroczną na pokrycie kosztów zagospodarowania odpadów analogicznych, jak powstałe z opakowań, które wprowadzili do obrotu razem z żywnością. Wysokość opłaty będzie zależna od ilości wprowadzonych do obrotu produktów opakowaniowych z tworzyw sztucznych i wysokości stawki określonej w rozporządzeniu wykonawczym.

Szerzej zakres obowiązków podmiotów wprowadzających do obrotu produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, w tym wymagań związanych z zastosowaniem recyklatu w tych produktach, zostaną omówione w następnych artykułach.

Kwestia kar wynikających z naruszenia obowiązków wprowadzonych implementacją dyrektywy SUP omawiana była na etapie prac sejmowych nad projektem ustawy wdrożeniowej: „Wdrożenie Dyrektywy SUP a sankcje administracyjne”.