Karty paliwowe a VAT – weryfikacja umowy zasadna

Wydany przez Trybunału Sprawiedliwości UE wyrok w sprawie C-235/18 uznający na gruncie VAT za usługę finansową zapewnienie kart paliwowych, nie w każdym przypadku będzie miał zastosowanie do kart tego typu wydawanych przez firmy leasingowe. Warto jednak przyjrzeć się przyjętym umownie regułom współpracy.

Dnia 15 maja 2019 r. TSUE wydał kolejny wyrok w polskiej sprawie (C-235/18). Tym razem zagadnienie dotyczyło współpracy polskiej i austriackiej spółki w zakresie transportu samochodów użytkowych, w toku której skarżąca spółka – Vega International Car Transport and Logistic Trading GmbH – zajmowała się także organizowaniem i zarządzaniem zaopatrywania swoich spółek zależnych w karty paliwowe różnych dostawców, w oparciu o które spółki te samodzielnie nabywały produkty paliwowe.

Ze względów organizacyjnych oraz z uwagi na wysokość kosztów wszystkie transakcje za pomocą kart paliwowych rozliczane były centralnie przez spółkę dominującą w Austrii, która otrzymywała od dostawców paliw faktury wykazujące w szczególności zakup paliwa wraz z VAT na terenie Polski, dokumentujące bezpośrednio nabycie przez przedstawicieli spółki zależnej produktów paliwowych. Co istotne, nabycie to charakteryzowało się pełną swobodą spółki zależnej co do wyboru ilości produktu oraz jego jakości, jak również momentu zakupu. Na koniec każdego miesiąca, Vega International refakturowała na spółkę zależną (Vega Poland), paliwo udostępnione do celów świadczenia usługi przewozu pojazdów,  obciążając jednocześnie tę spółkę opłatą wstępną (admission fee) w wysokości 2%, tytułem finansowania zużycia paliwa i opłat za eksploatację dróg (por. treść uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie w sprawie III SA/Wa 158/15 z 26.06.2015 r.). Z tytułu zrealizowanych transakcji nabycia produktów paliwowych austriacka spółka Vega International występowała m.in. do polskich organów podatkowych z wnioskiem o zwrot VAT zawartego w fakturach paliwowych. Z uwagi na fakt, że organy podatkowe odmówiły spółce zwrotu VAT sprawa trafiła ostatecznie do TSUE.

W przedstawionych powyżej okolicznościach sprawy TSUE uznał, że Vega International realizując czynność polegającą na udostępnieniu polskiej spółce zależnej kart paliwowych do celów zaopatrzenia w paliwo pojazdów tejże spółki zależnej, nie realizowała dostawy towarów, bowiem nie dysponowała paliwem jak właściciel. TSUE zauważył, że paliwo to było nabywane przez Vega Poland bezpośrednio od dostawców i według jej wyłącznego uznania. Z tego względu, zdaniem TSUE, to spółka zależna Vega Poland decydowała o sposobach nabycia paliwa, ponieważ mogła wybrać, na jakiej stacji usługowej spośród dostawców wskazanych przez Vega International może zatankować paliwo, korzystając z pełnej swobody wyboru jego ilości oraz jakości, jak również momentu zakupu i sposobu wykorzystania paliwa.

Zdaniem TSUE Vega International ograniczała się do udostępnienia polskiej spółce, za pośrednictwem kart paliwowych, zwykłego instrumentu pozwalającego jej nabyć to paliwo, odgrywając zatem jedynie rolę pośrednika w ramach transakcji nabycia tego towaru. Stosując opłatę wynoszącą 2% wobec Vega Poland, spółka Vega International otrzymywała wynagrodzenie za usługę świadczoną na rzecz swej polskiej spółki zależnej. Świadczyła zatem usługę finansową na rzecz spółki zależnej, finansując z góry zakup paliwa, a zatem działała w tym zakresie tak jak zwykła instytucja finansowa lub kredytowa

TSUE zauważył przy tym, że wykładnia Dyrektywy VAT, zgodnie z którą przyznanie finansowania zakupu przez bank byłoby zwolnione z VAT, podczas gdy finansowanie tegoż zakupu przez podmiot gospodarczy niemający szczególnego statusu podmiotu sektora finansowego lub bankowego byłoby opodatkowane VAT, naruszałaby jedną z podstawowych zasad wspólnego systemu VAT, czyli równe traktowanie podatników. W tych okolicznościach TSUE uznał, że udostępnienie przez Vega International kart paliwowych na rzecz Vega Poland stanowi rzeczywistą transakcję finansową, która jest zbliżona, do przyznania kredytu w rozumieniu treści art. 135 ust. 1 lit. b Dyrektywy VAT (objętą stosownym zwolnieniem z opodatkowania VAT).

Podstawowym pytaniem, jakie nasuwa się po analizie powyższego wyroku jest, czy wykładnia w nim przedstawiona znajdzie zastosowanie także do kart paliwowych oferowanych niejednokrotnie przez leasingodawców, towarzyszących świadczonej usłudze leasingowej. 

Weryfikując wyrok TSUE nie sposób pominąć, że Trybunał rozważania swoje oparł przede wszystkim na ekonomicznej ocenie szczegółów wiążącej strony relacji gospodarczej oraz zakresie zidentyfikowanych czynności realizowanych w jej ramach, a także na przyjętej konstrukcji wynagrodzenia tytułem wykonania świadczeń. Istotne znaczenie będą w tej sytuacji zatem miały konkretne postanowienia umowne, których treść decydować będzie o charakterze czynności w ramach których udostępniane są karty paliwowe.

W sytuacji więc, gdy w ramach podjętej współpracy firma leasingowa pobierać będzie  od leasingobiorcy opłatę dodatkową z tytułu udostępnienia karty paliwowej i zarządzania systemem płatności tytułem nabytych produktów paliwowych, należność taka może zostać zidentyfikowana jako kwota wynagrodzenia tytułem realizowanej usługi finansowej. Wówczas oczywiście zasadnym pozostanie dokonać oceny, czy ewentualne zwolnienie przedmiotowe z VAT dotyczyć będzie jedynie tej części wynagrodzenia, oraz jaki wpływ takie zwolnienie mieć będzie na uprzednio rozpoznane odliczenie VAT.

W analizowanej sprawie TSUE powołał się również na wcześniejszy wyrok z 2003 r. dotyczący Auto Lease Holland (C-185/01), który dotyczył sprawy miesięcznych płatności tytułem kart paliwowych udostępnianych przez leasingodawcę, stanowiących zaliczki na poczet należności rocznych obciążających leasingobiorcę. Na tej podstawie Trybunał uznał, że porozumienie w zakresie zarządzania paliwem podpisane między spółką leasingową a leasingobiorcą nie stanowi umowy o dostawę paliwa, lecz wypełnia znamiona umowy o finansowanie jego zakupu.

Specyficzne okoliczności w sprawie rozpatrywanej przed TSUE w sprawie: C-235/18 powodują, że z pewnością zastosowanie przyjętego w nim rozstrzygnięcia wymagać będzie szerokiej analizy charakteru istniejących obecnie reguł współpracy w zakresie dystrybucji kart paliwowych. Dokładne przeanalizowanie konkretnych postanowień umownych i przyjętego systemu rozliczeń jest jednak w pełni uzasadnione, bowiem  decyduje o prawidłowości  rozpoznanego odliczenia VAT.