Koniec z korektą kosztów

Od 1 stycznia 2016 r. przestaną obowiązywać w ustawach o podatkach dochodowych przepisy dotyczące korekty kosztów, które miały przeciwdziałać zatorom płatniczym. Ta sama nowelizacja przewiduje również wprowadzenie klauzuli rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatników.

Korekta kosztów

Przepisy wyłączające możliwość zaliczania do kosztów uzyskania przychodów niezapłaconych przez podatników faktur miały przyczynić się do likwidacji zatorów płatniczych, wprowadzenia ułatwień i poprawy sytuacji finansowej przedsiębiorców. W istocie wprowadziły jednak znaczne trudności praktyczne, spowodowane przede wszystkim zwiększeniem obciążeń administracyjnych („biurokratycznych”) w firmach. Skomplikowały bowiem system rozliczeń w szczególności w małych podmiotach, poprzez konieczność śledzenia każdej płatności i wdrożenia dodatkowych rozwiązań technicznych, co jednocześnie zwiększyło koszt prowadzenia działalności.

Stąd decyzja ustawodawcy o uchyleniu powyższych regulacji. Przepisy przejściowe przewidują, że podatnicy, którzy na podstawie obowiązujących przepisów dokonali zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów albo zwiększenia przychodów będą mogli, po zapłaceniu zobowiązań kontrahentowi, zwiększyć koszty.

Warto podkreślić, że brak powyższych regulacji nie spowoduje „poprawy sytuacji” dłużników. Organy nadal będą mogły kwestionować zaliczanie do kosztów uzyskania przychodów nieopłaconych faktur, sądy bowiem od dawna wskazują, że kosztem może być wydatek faktycznie poniesiony, czyli powodujący uszczuplenie zasobów finansowych. Brak płatności nie będzie jednak skutkował koniecznością automatycznej korekty kosztów, co niekiedy, wobec bogactwa sytuacji zdarzających się w praktyce obrotu, stworzy zobowiązanym możliwość obrony kwalifikacji kosztowej wydatku.

Klauzula rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika

Mimo, iż zasadę in dubio pro tributario wywodzono bezpośrednio z przepisów Konstytucji ustawodawca postanowił nadać jej charakter normatywny. Nowa regulacja zawarta w przepisach ogólnych Ordynacji podatkowej, będzie obowiązywała od początku przyszłego roku i będzie stanowiła, że niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. W konsekwencji będzie to jedna z zasad ogólnych prawa podatkowego (a nawet pierwsza tego typu zasada, jeśli spojrzeć na umiejscowienie nowej klauzuli w ordynacji podatkowej).

Z założenia wprowadzenie omawianej regulacji ma zwiększyć ochronę prawną podatników przede wszystkim w zakresie wykładni prawa poprzez ograniczenie negatywnych skutków nieprecyzyjnego formułowania przepisów przez ustawodawcę. Celem jej zamieszczenia ma być wprowadzenie reguły interpretacyjnej, która pozwoli dokonać wykładni przepisów prawa podatkowego bez uchybienia słusznym interesom podatników.

Podsumowanie

Uchwalenie omawianej nowelizacji miało stanowić niejako wyjście naprzeciw przedsiębiorcom. Z pewnością takie działania należy ocenić pozytywnie, jednakże otwarte pozostaje pytanie, jak te przepisy – zwłaszcza klauzula rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika – będą stosowane w praktyce.