Koniec z odsetkami od zaległych odsetek?

Do Sejmu wpłynął prezydencki projekt ustawy zmieniającej przepisy kodeksu cywilnego w zakresie dotyczącym zakazu anatocyzmu.

Zakaz anatocyzmu

Zakaz anatocyzmu, czyli zakaz umawiania się z góry o zapłatę odsetek od zaległych odsetek (tzw. procent składany), wprowadza art. 482 k.c. Znajduje on zastosowanie do każdego rodzaju odsetek niezależnie od ich rodzaju – obejmuje więc zarówno odsetki za opóźnienie, jak również odsetki kapitałowe. Celem przywołanego zakazu jest ochrona dłużnika przed nieproporcjonalnym obciążeniem finansowym i powiększaniem jego długu w nieskończoność.

Wyjątki od zakazu anatocyzmu

Zakaz anatocyzmu nie ma jednak charakteru nieograniczonego. Art. 482 k.c. wprowadza bowiem trzy wyjątki od zakazu.

Po pierwsze, zakaz anatocyzmu nie dotyczy sytuacji, gdy strony same umówią się, że doliczą odsetki do świadczenia głównego. Po powstaniu obowiązku zapłaty odsetek strony mogą zawrzeć umowę, na podstawie której do świadczenia głównego zostaną doliczone odsetki od tego świadczenia i tak ustalona suma pieniężna następnie zostanie oprocentowania jako całość.

Po drugie, zakaz anatocyzmu nie obowiązuje, gdy zostanie wytoczone powództwo o zaległe odsetki. Od chwili wytoczenia powództwa możliwe jest naliczanie przez wierzyciela odsetek od sumy zaległych odsetek.

Po trzecie, zakaz anatocyzmu nie dotyczy pożyczek długoterminowych udzielanych przez instytucje kredytowe, co wynika z art. 482 § 2 k.c.

Proponowane zmiany

Projekt prezydencki zakłada uchylenie art. 482 § 2 k.c. i tym samym ograniczenie wyjątków od zakazu anatocyzmu wyłącznie do dwóch pierwszych przywołanych powyżej sytuacji. Niemożliwe ma więc dłużej być naliczanie odsetek od zaległych odsetek przez instytucje kredytowe w przypadku pożyczek długoterminowych.

Celem proponowanego rozwiązania jest zniesienie dotychczasowego uprzywilejowania tych instytucji z jednoczesnym polepszeniem sytuacji pożyczkobiorców.

Zgodnie z projektem do odsetek należnych za okres kończący się przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej zastosowanie ma znaleźć dotychczasowa regulacja umożliwiająca instytucjom kredytowym pobieranie odsetek od zaległych odsetek. Natomiast do odsetek należnych za okres kończący się po dniu wejścia w życie ustawy, zastosowanie znajdzie już art. 482 k.c. z uchylonym § 2. Tym samym instytucje kredytowe zostaną pozbawione możliwość dalszego naliczana odsetek od zaległych odsetek.

Projekt przewiduje wejście w życie zmian po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia ustawy zmieniającej.