Konsekwencje naruszenia ograniczeń w dostawie energii

Wprowadzenie w ubiegłym roku latem ograniczeń w poborze energii elektrycznej zaskoczyło część odbiorców, zwłaszcza tych którzy zużywają energii elektrycznej relatywnie więcej.

W związku z tym przypadki, że nie od razu dostosowano się do wprowadzonych ograniczeń nie należały do rzadkości.

W związku z powyższym kompetentny do nakładania kar za nieprzestrzeganie ograniczeń organ, tj. Prezes URE wszczął w stosunku do tych podmiotów postępowania na podstawie przepisów karnych zawartych w ustawie Prawo energetyczne (dalej: u.p.e.).  Stosownie do art. 56 u.p.e. ust. 1 pkt 3a Prezes URE może ukarać karą pieniężną podmioty, które nie zastosowały się do ograniczeń wprowadzonych na podstawie art. 11 ust. 7 u.p.e. oraz art. 11d ust. 3 u.p.e.

Zważywszy, że wysokość kary, którą wymierzyć może Prezes URE określona została w art. 56 ust. 3 u.p.e. poprzez wskazanie górnej jej granicy na poziomie 15% przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę w poprzednim roku podatkowym, a więc wysokości, która stanowić może istotną dolegliwość dla odbiorcy, jak i na to, że w ocenie specjalistów sytuacje  ograniczania poboru mocy mogą się w najbliższej przyszłości powtarzać relatywnie często należy zwrócić szczegółową uwagę na regulacje u.p.e. w tym zakresie. Celem zabezpieczenia swoich interesów szczególną uwagę zwrócić należy na te postanowienia prawa energetycznego, które dają możliwość odpowiednio szybkiego zareagowania przez odbiorcę na wprowadzone ograniczenia. Sprawą istotną wydaje się tutaj obserwowanie informacji urzędowych o wprowadzonych ograniczeniach i ich zakresie.

Ustawa przewiduje możliwość wprowadzenia ograniczeń przez dwa ośrodki decyzyjne. Pierwszy z nich to Rada Ministrów działająca na wniosek Ministra właściwego ds. energii. Druga to operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego lub połączonego systemu elektroenergetycznego. W pierwszym przypadku Rada Ministrów wprowadza ograniczenia w poborze energii w formie rozporządzenia, a więc w formie aktu prawa powszechnie obowiązującego, wykonawczego, przewidzianego Konstytucją. Wejście w życie tych aktów wymaga w myśl Konstytucji ich uprzedniego opublikowania w Dzienniku Ustaw, a nadto ograniczenia w poborze energii realizowane są stosownie do komunikatów operatorów o obowiązujących stopniach zasilania. Komunikaty wymagają ich ogłoszenia w radiowych komunikatach energetycznych w programie pierwszym Polskiego Radia o godz. 7:55 i 19:55, a także na stronach internetowych operatorów. W takich przypadkach ograniczenia obowiązują w czasie określonym w komunikatach i w zakresie określonym w komunikatach. Zważywszy na tryb wprowadzania tych ograniczeń sprawą niepozostawiającą wątpliwości jest zarówno ich wprowadzenie, jak i granice czasowe oraz przedmiotowe ograniczeń. Odbiorcy energii nie mają   wpływu na wprowadzanie ograniczeń i ich zakres, ale też nie mogą uchylić się od obowiązku zapłaty kary twierdząc, że komunikaty do nich nie dotarły bądź dotarły już po ich wprowadzeniu w związku z czym doszło do naruszeń.

Okoliczności takie nie mogą być podstawą do uniknięcia ukarania, choć mogą stanowić grunt do ubiegania się o ustalenie kary w odpowiednio niższej wysokości, co jednak zależy już od uznania Prezesa URE. W sytuacjach szczególnych może to być nawet uznanie za czyn o znikomej szkodliwości, co w połączeniu z zaprzestaniem naruszania ograniczeń może być podstawą do odstąpienia od wymierzenia kary. Sytuacje takie będą jednak wyjątkowe, a przesłankami takiej kwalifikacji mogą być niewielkie przekroczenia ograniczeń w poborze zarówno co do zakresu, jak i czasu w jakim naruszenie występowało.

W przypadku ograniczeń wprowadzanych przez operatora przesłanką jest zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej.  Operator może wprowadzić w takim wypadku ograniczenia do czasu wejścia w życie ograniczeń wprowadzonych przez Radę Ministrów rozporządzeniem, jednak nie dłużej niż na 72 godziny. Co prawda wprowadzenie takich czasowych ograniczeń podejmowane jest przez operatorów, to jednak ich wprowadzenie wymaga ogłoszenia w postaci radiowych komunikatów energetycznych, tak samo jak w przypadku ograniczeń wprowadzonych rozporządzeniami Rady Ministrów, ale niezależnie od tego opublikowane muszą być na stronach internetowych operatorów. Istotne jest, że w przypadku wprowadzania zróżnicowania ograniczeń w stosunku do stopni zasilania ogłoszonych w komunikatach radiowych operatorzy powiadamiają odbiorców indywidualnie w formie pisemnej, lub inny sposób określony w umowach zawartych z odbiorcami, albo w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Oznacza to, że odpowiednio wcześniej podmioty, które mogą być objęte ograniczeniami powinny w umowach zastrzec sposób ich informowania.

Sprawą istotną z punktu widzenia odbiorców jest również kwestia, iż ograniczenia muszą być objęte planami ograniczeń.  O planach tych operatorzy powinni poinformować odbiorców poprzez ogłoszenie zamieszczone w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości lub w formie elektronicznej na swojej stronie internetowej, albo w formie ustalonej w umowie. W związku z tym, że plany muszą być podane do wiadomości odbiorców co najmniej na 30 dni przed dniem wprowadzenia ograniczeń za dopuszczalne należy uznać ubieganie się o zastrzeżenie w umowie terminu dłuższego niż minimalny,  (30 dniowy), jak również można ubiegać się o zastrzeżenie w umowie innego, dogodnego dla odbiorcy sposobu informowania o przyjętych w planach ograniczeń. Niezależnie od tego,  wskazane jest wyrażenie zainteresowania planami ograniczeń nie tylko poprzez przyjęcie ich do wiadomości, ale także poprzez zgłaszanie odpowiednich uwag i wniosków do sporządzonych planów ograniczeń, co być może wpłynie na ich uwzględnienie.