Likwidowana spółka z o.o. bez podatku

Naczelny Sąd Administracyjny  potwierdza, że w razie likwidacji spółki kapitałowej i przekazania jej majątku wspólnikom po stronie spółki nie powstaje przychód podatkowy.

Sprawa rozstrzygnięta przez NSA 8 stycznia 2015 r. to kolejny przykład próby dążenia organów podatkowych do opodatkowania zdarzenia gospodarczego bez jakiejkolwiek podstawy w literze obowiązujących przepisów ustawowych. Rzecz dotyczyła przekazania majątku udziałowcowi spółki z o.o. w następstwie przeprowadzenia jej likwidacji. Niezależnie od tego, że wartość majątku otrzymanego w związku z likwidacją stanowi przychód wspólnika z tytułu udziału w zyskach osoby prawnej, zdaniem organów to samo zdarzenie traktować należało jednocześnie jako odpłatne zbycie własności składników majątkowych, skutkujące powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym po stronie spółki.

Stanowisko profiskalne spotkało się z akceptacją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Uchylając wyrok WSA, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na dotychczasowe swoje orzecznictwo i podkreślił, że podobnie jak przy wypłacie dywidendy czy też wynagrodzenia za umorzone udziały w formie rzeczowej (niepieniężnej, w tym przez przeniesienie prawa własności nieruchomości), również w przypadku przekazania majątku udziałowcowi spółki kapitałowej wskutek jej likwidacji nie może być mowy o stanowiącym przychód „odpłatnym zbyciu”. Wszystkie wymienione zdarzenia mają charakter świadczeń jednostronnych i nieekwiwalentnych, nie stanowią zatem odpłatnego przeniesienia własności. Zdaniem NSA o odpłatności nie może w tym wypadku świadczyć wygaśnięcie zobowiązania spółki względem jej udziałowca, gdyż w zamian za to wspólnik niczego jej nie świadczy. Wynika to z istoty stosunku prawnego spółki, w którym przekazanie majątku likwidacyjnego nie jest warunkowane jakimkolwiek świadczeniem wzajemnym udziałowca.

Należy jednak zauważyć, że od 1 stycznia 2015 r. weszły w życie nowe przepisy, które określają skutki podatkowe uregulowania zobowiązania przez wykonanie świadczenia niepieniężnego. Celem nowelizacji było objęcie opodatkowaniem w szczególności zdarzeń wymienionych w nowym unormowaniu (rzeczowego regulowania zobowiązań z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji)). Redakcja przepisu nie jest jednak precyzyjna i może rodzić wątpliwość, czy po nowelizacji opodatkowane winny być wszelkie rzeczowe świadczenia, również takie, które od początku mają rzeczowy charakter (a nie stanowią jedynie – jak w przypadku konstrukcji datio in solutum – wykonania, za zgodą wierzyciela, w formie rzeczowej zobowiązania obejmującego świadczenie pieniężne).