Nie warto wykonywać nasadzeń zastępczych przed upływem terminu wskazanego w zezwoleniu na usunięcie drzew

W aktualnym stanie prawnym, jeśli wydanie zezwolenia na usunięcie drzew zostanie uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, zezwolenie stosownie do art. 83d ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy o ochronie przyrody [dalej: u.o.p.] określa m.in. termin wykonania nasadzeń oraz termin złożenia informacji o ich wykonaniu.

Jeśli wnioskodawca planuje wykonanie nasadzeń zastępczych może już we wniosku o wydanie zezwolenia zadeklarować planowany termin ich wykonania. Organ powinien rozważyć uwzględnienie propozycji wnioskodawcy w tym zakresie, jednakże nie jest związany informacjami zawartymi we wniosku.

Na ile odległy może być wskazany w zezwoleniu termin na wykonanie nasadzeń?

Ustawodawca nie zawarł w przepisach, szczegółowych wskazówek dla organów wydających zezwolenia, które dotyczyłyby sposobu wyznaczania terminu na wykonanie nasadzeń, pozostawiając tę kwestię uznaniu organu. Przepisy nie regulują zatem tego, na ile odległy może być wskazany w zezwoleniu termin wykonania nasadzeń względem terminu wydania zezwolenia (rok, 2 lata czy jeszcze dłużej).

Rola terminu wykonania nasadzeń

Wskazanie w zezwoleniu terminu wykonania nasadzeń jest o tyle istotne, że zgodnie z art. 84 ust. 3 u.o.p. w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa od wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych. Dotyczy to zezwoleń wydanych na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu nadanym jej nowelizacją, która weszła w życie 28 sierpnia 2015 r. W konsekwencji, jeżeli posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu. Jeżeli natomiast posadzone drzewa lub krzewy, albo część z nich, nie zachowały żywotności po upływie tego okresu, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności.

W praktyce termin na wykonanie nasadzeń zastępczych określa się poprzez zobowiązanie wnioskodawcy np. w decyzji wydanej dnia 11 stycznia 2016 r. do wykonania nasadzeń w terminie do 30 listopada 2017 r. Nie ma jednak przeszkód, by adresat zezwolenia zrealizował nasadzenia zastępcze wcześniej np. 30 kwietnia 2016 r. Kiedy w takim przypadku upłynie termin odroczenia opłaty i jak wcześniejsze wykonanie nasadzeń wpłynie na sytuację adresata decyzji?

Weryfikacja obowiązku wykonania nasadzeń po 3 latach

Otóż według aktualnego brzmienia przepisów u.o.p., w analizowanym przypadku opłata zostanie odroczona na okres 3 lat od dnia 30 listopada 2017 r., a więc na okres do 30 listopada 2020 r. Dopiero po upływie tego 3 letniego okresu będzie weryfikowane, czy wykonane nasadzenia zachowały żywotność, czy też nie, a jeśli jej nie zachowały, to czy z przyczyn zależnych, czy nie od posiadacza nieruchomości. Od weryfikacji w tym zakresie zależeć będzie to, czy właściwy organ wyda decyzję o umorzeniu odroczonej opłaty, czy też o jej przeliczeniu w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności.

Moment faktycznego wykonania nasadzeń nie ma większego znaczenia

Z powyższego wynika, że moment faktycznego wykonania nowych nasadzeń pozostaje bez znaczenia dla oceny ich żywotności pod kątem umorzenia odroczonych opłat za usunięte drzewa. W analizowanym powyżej przykładzie oznacza to, że dla adresata decyzji najkorzystniej jest wykonać nasadzenia pod koniec wskazanego w zezwoleniu terminu, bo jeśli wykona je wcześniej, będzie zmuszony dłużej dbać o to, by nasadzenia zachowały żywotność, gdyż ta będzie weryfikowana dopiero po upływie 3 lat od terminu na wykonanie nasadzeń wskazanego w zezwoleniu, a nie po upływie 3 lat od faktycznego wykonania nasadzeń. Oczywiście zakładam, że posiadacz nieruchomości nie przestanie dbać o wykonane nasadzenia po upływie wspomnianego 3 letniego okresu, ale biorąc pod uwagę ryzyko obciążenia go odroczoną uprzednio w zezwoleniu opłatą, w jego interesie jest, by weryfikacja żywotności zrealizowanych nasadzeń nastąpiła po upływie 3, a nie 4, czy nawet 5 lat.

W praktyce może to mieć duże znaczenie dla posiadaczy nieruchomości, albowiem wykonanie nasadzeń np. niezwłocznie po wydaniu decyzji przez organ, w sytuacji, w której termin na wykonanie nasadzeń był wskazany w zezwoleniu na rok po wydaniu zezwolenia, może spowodować w praktyce konieczność np. 4 letniego zamiast 3 letniego okresu pielęgnowania nowych nasadzeń, by odroczona w zezwoleniu opłata została umorzona.

Wyeliminowano niejednoznaczne rozwiązania obowiązujące przed nowelizacją

Z drugiej jednak strony, aktualna konstrukcja przepisów o odroczeniu opłat i ich umarzaniu wyeliminowała problem, z którym borykano się na gruncie przepisów u.o.p. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją. Wówczas przepisy przewidywały, że opłaty odracza się na okres 3 lat od wydania zezwolenia, a weryfikacji żywotności wykonanych nasadzeń dokonuje się po upływie 3 lat od ich faktycznego wykonania (co zwykle następowało kilka, a nawet kilkanaście miesięcy po wydaniu zezwolenia). W praktyce powodowało to, że okres odroczenia terminu uiszczenia opłaty upływał wcześniej niż data, w której organ mógł ocenić zachowanie żywotności przez wykonane nasadzenia. Nie było wówczas wiadomym, czy po upływie okresu odroczenia należy uiścić opłatę odroczoną, a dopiero po potwierdzeniu zachowania żywotności przez nowe nasadzenia można ubiegać się o jej zwrot, czy też po upływie tego terminu organ powinien powstrzymać się z windykacją opłat do czasu potwierdzenia żywotności dokonanych nasadzeń.