Nowe prawa konsumentów – nowe obowiązki przedsiębiorców

Za niespełna dwa miesiące, bo już 25 grudnia 2014 r. zaczną obowiązywać przepisy ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (dalej jako „Ustawa”).

Ustawa ma istotne znaczenie gdyż, ujednolica i doprecyzowuje przepisy dotyczące umów zawieranych z konsumentami w lokalu przedsiębiorstwa, poza lokalem przedsiębiorstwa oraz zawieranych na odległość. Zmienia również przepisy kodeksu cywilnego, m.in. w zakresie rękojmi i gwarancji. O doniosłości tych zmian świadczy m.in. długie, bo ponad pół roczne vacatio legis Ustawy.

Ustawa wdraża do polskiego porządku prawnego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów. Zwrócić należy uwagę, że ww. dyrektywa obligowała państwa członkowskie, aby  właściwe przepisy weszły w życie najpóźniej z dniem 13 czerwca 2014 r.

W pierwszej kolejności Ustawa określa obowiązki przedsiębiorcy, zawierającego umowę z konsumentem w lokalu przedsiębiorstwa. W art. 8 Ustawa szczegółowo wskazuje, jakie informacje przedsiębiorca zobowiązany jest przekazać konsumentowi przed zwarciem umowy, dotyczące m.in. przedmiotu świadczenia, wynagrodzenia, kwestii rekalamacji czy danych identyfikujących przedsiębiorcę. Ma to, zdaniem ustawodawcy, ułatwić konsumentowi świadome podjęcie decyzji o ewentualnym zawarciu umowy.

W dalszej kolejności Ustawa określa zasady i tryb zawierania z konsumentami umów na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa. W art. 12 Ustawy w pkt. od 1 do 21 precyzyjnie określono dane, o których przedsiębiorca ma obowiązek poinformować konsumenta przed zawarciem umowy. Określono również dalsze wymogi formalne, jakie przedsiębiorca zobowiązany jest spełnić w związku z zawieraniem takich umów np. obowiązek wydania dokumentu umowy lub potwierdzenia jej zawarcia, a także wskazano konsekwencje niedopełnienia ww. obowiązków. Katalog obowiązków informacyjnych został ujednolicony dla obu rodzajów umów oraz istotnie poszerzony w porównaniu z obecnym stanem prawnym, co wynika z potrzeby zapewnienia konsumentowi szczególnej ochrony przy zawieraniu umów w takich okolicznościach. Nowa Ustawa przewiduje natomiast odmienne sposoby przekazywania konsumentowi informacji w zakresie umów zawieranych na odległość oraz inne w zakresie umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa.

Ustawa określa również zasady i tryb wykonania przysługującego konsumentowi prawa odstąpienia od umowy, zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa. Zgodnie bowiem z art. 27 Ustawy, Konsument może w terminie 14 dni odstąpić od umowy bez podawania przyczyny i ponoszenia kosztów. Nowe przepisy wydłużają termin na wykonanie tego prawa do 14 dni (obecnie 10), definiują początek biegu tego terminu dla różnych rodzajów umów oraz różnych sytuacji, szczegółowo określają skutki odstąpienia od umowy, w tym kwestię ponoszenia kosztów, a nadto zawierają wyczerpującą listę sytuacji, w których prawo odstąpienia od umowy nie przysługuje.

Ustawa zawiera również regulację dotyczącą zasad i trybu zawierania z konsumentami umów na odległość dotyczących usług finansowych.

Na mocy Ustawy istotne zmiany zostaną wprowadzone również do kodeksu cywilnego. Przede wszystkim ujednolicone zostaną przepisy, dotyczące odpowiedzialności za jakość rzeczy sprzedanej. Aktualnie w Polsce funkcjonują bowiem trzy reżimy odpowiedzialności w tym zakresie: regulacja kodeksowa dotycząca rękojmi za wady (odnosząca się do kupujących – przedsiębiorców), regulacja zawarta w ustawie o sprzedaży konsumenckiej dotycząca niezgodności towaru z umową w przypadku umów zawieranych z konsumentami oraz regulacja przewidziana w Konwencji Wiedeńskiej o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów. Po wejściu w życie Ustawy jednolita, co do zasady, regulacja odpowiedzialności sprzedawcy za jakość rzeczy sprzedanej, oparta na koncepcji wady (rękojmia) urgulowana będzie w kodeksie cywilnym.

Zwrócić należy uwagę, że przepisy Ustawy znajdą zastosowanie do Umów zawartych od dnia jej wejścia w życie, tj. od 25 grudnia 2014 r.

Wraz z wejściem w życie Ustawy uchylone zostaną przepisy ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny oraz przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego.