Obchodzenie zakazu handlu w niedzielę – najnowsze stanowisko Sądu Najwyższego

W ubiegłym tygodniu, tj. 20 września 2023 r., Sąd Najwyższy zajął stanowisko w sprawie jednego z wyjątków od zakazu handlu w niedzielę i święta. Sprawa dotyczyła obchodzenia tego zakazu w placówkach, które, poza działalnością handlową, prowadzą np. czytelnie czy wypożyczalnie rowerów.

Zakaz handlu w niedzielę i święta

Słowem wstępu trzeba wspomnieć o tym, że ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni wprowadziła zakaz handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w niedzielę i święta w placówkach handlowych (dalej: Ustawa). Przy czym placówkę handlową stanowi obiekt, w którym jest prowadzony handel oraz są wykonywane czynności związane z handlem, w szczególności: sklep, stoisko, stragan, hurtownia, skład węgla, skład materiałów budowlanych, dom towarowy, dom wysyłkowy, biuro zbytu – jeżeli w takiej placówce praca jest wykonywana przez pracowników lub zatrudnionych (art. 3 pkt 1 Ustawy). Z kolei handel, w rozumieniu Ustawy, oznacza proces sprzedaży polegający na wymianie towaru lub wyrobu na środki pieniężne (art. 3 pkt 2 Ustawy). W kontekście ww. zakazu warto jeszcze przywołać definicję sformułowania wykonywanie czynności związanych z handlem, które oznacza wykonywanie w placówce handlowej czynności bezpośrednio związanych z handlem przez pracownika lub zatrudnionego, a także wykonywanie w takiej placówce przez pracownika lub zatrudnionego czynności związanych z magazynowaniem towarów lub ich inwentaryzacją (art. 3 pkt 3 Ustawy).

Wyjątek od zakazu handlu w niedzielę i święta

Od ww. zakazu handlu w niedzielę ustawodawca przewidział liczne wyjątki. Jeden z nich dotyczy możliwości prowadzenia handlu (iwykonywania czynności związanych z handlem) w niedzielę i święta w placówkach handlowych w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku (art. 6 ust. 1 pkt 10 Ustawy). Nierzadko przepis ten jest wykorzystywany w ten sposób, że markety, poza działalnością handlową, prowadzą również np. wypożyczalnię książek czy sprzętu sportowego, np. rowerów.

Państwowa Inspekcja Pracy podważała powyższą praktykę wskazując, że stanowi ona obejście przepisów Ustawy.

Stanowisko Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy uznał ww. praktykę za nieprawidłową. Zgodnie z informacją przekazaną przez Państwową Inspekcję Pracy, Sąd Najwyższy zaznaczył, że możliwe jest korzystanie z ww. wyjątku od zakazu handlu w niedziele i święta wyłącznie wówczas, gdy placówka handlowa zlokalizowana jest w zakładzie prowadzącym działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku. Przy czym ww. warunek nie jest spełniony w przypadku organizacji wypożyczalni sprzętu sportowego i rekreacyjnego na terenie sklepu.

Z powyższego wynika, że dopuszczalne jest np. otwarcie sklepu w niedzielę na terenie basenu lub w bibliotece (a nie otwarcie punktu wypożyczania książek w markecie).

Warto jednocześnie podkreślić, że ww. stanowisko Sądu Najwyższego odpowiada dotychczas prezentowanej opinii Państwowej Inspekcji Pracy.

Z pewnością będziemy obserwować linię orzeczniczą sądów oraz stanowiska Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie stosowania Ustawy, o czym będziemy na bieżąco informowali.