Pierwsze wyroki NSA w sprawie likwidacji „starych” SKA

Dnia 28 października 2015 r. zapadły pierwsze wyroki NSA dotyczące skutków podatkowych likwidacji SKA. NSA potwierdził, że środki pieniężne wypłacane akcjonariuszom z tytułu likwidacji spółki osobowej nie podlegają opodatkowaniu we wszystkich przypadkach.

Przepisy podatkowe dotyczące likwidacji spółek osobowych przewidują, że środki pieniężne otrzymane przez wspólników z tytułu likwidacji takiej spółki nie stanowią ich przychodu. Co istotne, ustawodawca nie przewidział żadnych dodatkowych warunków, od których uzależnione byłoby wyłączenie z przychodu. Literalne brzmienie obu ustaw o podatkach dochodowych nie pozostawia w tym zakresie żadnych wątpliwości.

Opisane zasady dotyczyły także spółek komandytowo-akcyjnych, które w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 stycznia 2014 r. nie były podatnikami podatku dochodowego (a także – zasadniczo – tych SKA, które ze względu na obrany rok obrotowy objęte były regulacjami przejściowymi zawartymi w ustawie nowelizującej wprowadzającej opodatkowanie SKA podatkiem dochodowym).

Taki stan rzeczy oznaczałby jednak, że akcjonariusze SKA, którym przed jej likwidacją nie wypłacano zysku, mogliby uniknąć zapłaty jakiegokolwiek podatku (zgodnie z orzecznictwem NSA akcjonariusz SKA nie będącej podatnikiem uzyskiwał przychód dopiero w momencie wypłaty dywidendy).

Z takimi skutkami nie mogły się zgodzić organy podatkowe i część składów orzekających wojewódzkich sądów administracyjnych, które wskazywały na konieczność celowościowej wykładni przepisów. W ich ocenie nie mogło budzić wątpliwości, że wolą ustawodawcy jest, aby w przypadku likwidacji spółki osobowej wolne od podatku były jedynie te środki pieniężne, które w toku działalności spółki były objęte bieżącym opodatkowaniem – wbrew brzmieniu treści przepisu dążyły zatem do ich opodatkowania.

Pierwsze cztery wyroki NSA dotyczące omawianej kwestii (II FSK 2201/13 oraz II FSK 3048-3050/13) stoją na stanowisku odmiennym. W ich uzasadnieniu NSA zauważa, że rozumienie przepisów podatkowych dotyczących likwidacji spółki osobowej przyjęte przez Ministra stanowi w istocie wykładnię contra legem, bowiem zakłada istnienie w analizowanych przepisach nie wyrażonych wprost, dodatkowych przesłanek, wpływających na kształt podstawy opodatkowania. NSA podkreślił, że przyjęcie zaprezentowanej interpretacji, pozostającej w jawnej sprzeczności z ich literalnym brzmieniem prowadziłoby do ustalenia podstawy opodatkowania w oparciu o kryterium pozaustawowe, co stanowiłoby naruszenie zasad wyrażonych w Konstytucji.

Pierwsze wyroki NSA w zakresie skutków podatkowych likwidacji SKA zwiastują pomyślne dla podatników rozstrzygnięcia. Zagadnienie jest jednak na tyle kontrowersyjne, że można z dużym przekonaniem stwierdzić, że będzie ono jeszcze przedmiotem wielu kolejnych orzeczeń.