Przedawnienie po nowemu

Szykują się duże zmiany w zakresie przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych.

W dniu 11 maja 2018 r. Senat przyjął bez poprawek ustawę z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, która nowelizuje m.in. przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń. Ustawa czeka na podpis prezydenta.

Skrócenie terminu przedawnienia

Podstawowy termin przedawnienia roszczeń został skrócony z 10 do 6 lat. Termin przedawnienia roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie uległ zmianie i tak jak dotychczas będzie wynosić 3 lata.

Po upływie skróconego 6-letniego terminu przedawnią się także roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, a także roszczenia stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd z wyjątkiem stwierdzonych w ten sposób roszczeń obejmujących świadczenia okresowe. Roszczenia o świadczenia okresowe należne w przyszłości tak jak dotychczas przedawnią się bowiem z upływem lat 3.

Zmiana zasad obliczania terminu przedawnienia

Inaczej niż dotychczas ustalany będzie także koniec biegu przedawnienia. Podobnie jak w przypadku zobowiązań podatkowych, koniec terminu przedawnienia co do zasady będzie przypadać na ostatni dzień roku kalendarzowego (31 grudnia), a nie jak dotychczas – na dzień odpowiadający jego początkowi. Przywołany sposób ustalania biegu przedawnienia będzie jednak dotyczyć wyłącznie terminów nie krótszych niż 2 lata.

Przedawnienie nie tylko na zarzut

Jednocześnie w przypadku roszczeń przysługujących przeciwko konsumentom przedawnienie będzie uwzględniane przez sąd rozpoznający sprawę z urzędu.

W wyjątkowych przypadkach sąd będzie mógł nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia. Wówczas będzie jednak musiał rozważyć m.in. takie okoliczności, jak długość terminu przedawnienia, długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia czy charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania dłużnika na opóźnienie wierzyciela w dochodzeniu roszczenia.

Przywołana reguła nie będzie obowiązywać w obrocie profesjonalnym. W takim przypadku nadal konieczne będzie podniesienie zarzutu przedawnienia w celu uchylenia się od obowiązku zaspokojenia wierzytelności.

Nowy wymóg formalny pozwu

Ponadto należy zwrócić szczególną uwagę, że w przypadku występowania po wejściu w życie nowelizacji z roszczeniem o zapłatę na drogę postępowania sądowego powód każdorazowo będzie musiał oznaczyć w pozwie datę wymagalności roszczenia. W przeciwnym wypadku powstanie brak formalny pozwu.

Zastosowanie nowych przepisów

Przywołane zmiany mają wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw.

Przepisy kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń w nowym brzmieniu znajdą zastosowanie do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych (z zastrzeżeniem dotyczącym szczególnych reguł ustalania przedawnienia roszczeń wskazanych w przepisach przejściowych).