Przeniesienie koncesji na poszukiwanie węglowodorów w świetle nowego Prawa geologicznego i górniczego

W dniu 1 stycznia 2015 r. wejdzie w życie zasadnicza część ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo górnicze i geologiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 1133), dalej jako „Ustawa”. Zasadniczym celem Ustawy jest wprowadzenie nowego systemu koncesjonowania oraz nadzoru państwa nad działalnością poszukiwawczo-rozpoznawczo-wydobywczą w zakresie węglowodorów (w tym gazu łupkowego).

W ocenie ustawodawcy zmiany przewidziane Ustawą są konieczne albowiem w świetle aktualnego stanu prawnego organ koncesyjny, którym jest Minister Środowiska, ma ograniczoną możliwość sprzeciwu przy przenoszeniu koncesji w ramach procedury podziału i łączenia spółek. W szczególności brak jest obecnie szczegółowej i obowiązkowej procedury badania, czy interes publiczny, w szczególności związany z bezpieczeństwem państwa, nie doznaje uszczerbku przy przeniesieniu koncesji oraz brakuje możliwości kontroli i sprzeciwu organu koncesyjnego przy przeniesieniu koncesji na nowy podmiot w przypadku tzw. sukcesji generalnej, która stanowi rezultat wspomnianych przekształceń podmiotowych przedsiębiorcy wykonującego działalność koncesjonowaną.

Należy pamiętać, że w przypadku łączenia i podziału spółek przepisy KSH (odpowiednio art. 494 § 2 art. i 531 § 2) tworzą ogólną zasadę dopuszczalności sukcesji administracyjnoprawnej jako rezultatu sukcesji uniwersalnej na płaszczyźnie prawa cywilnego. Zgodnie z art. 494 § 2 KSH na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Podobnie, w przypadku podziału spółki, w myśl art. 531 § 2 KSH na spółkę przejmującą lub spółkę nowo zawiązaną powstałą w związku z podziałem przechodzą z dniem podziału bądź z dniem wydzielenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, pozostające w związku z przydzielonymi jej w planie podziału składnikami majątku spółki dzielonej, a które zostały przyznane spółce dzielonej, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej.

Jak wynika z treści obu przywołanych przepisów KSH ogólna zasada dopuszczalności sukcesji administracyjnoprawnej jako rezultatu łączenia lub podziału spółek może zostać wyłączona przez organ w treści wydanej decyzji lub przez szczególny przepis ustawy w myśl reguły „lex specialis derogat legi generali”. Taki właśnie przepis szczególny przewidziany został w treści Ustawy.

Zgodnie z brzmieniem nowego art. 36 ust. 11 pkt 1 PGiG koncesje dotyczące kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 (tj. złoża węglowodorów, węgla kamiennego, metanu występującego jako kopalina towarzysząca, węgla brunatnego, rud metali z wyjątkiem darniowych rud żelaza, metali w stanie rodzimym, rud pierwiastków promieniotwórczych, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, soli potasowo-magnezowej, gipsu i anhydrytu, kamieni szlachetnych, bez względu na miejsce ich występowania) nie będą automatycznie przechodzić na spółki, o których mowa w art. 494 KSH, tj. spółki przejmujące lub nowo zawiązane powstałe w rezultacie łączenia spółek ani na spółki, o których mowa w art. 531 KSH, tj. spółki przejmujące lub nowo zawiązane powstałe w związku z podziałem spółki.

Wyjątkiem od powyższej zasady wprowadzającej ograniczenia w sukcesji uprawnień koncesyjnych będą przypadki, gdy skład akcjonariatu lub udziałowców spółki przejmującej albo nowo zawiązanej pozostanie tożsamy ze składem akcjonariatu lub udziałowców spółek łączących się. Warto zauważyć, że przywołany wyjątek nie dotyczy procedury podziału spółki. W związku z powyższym, koncesja nie będzie automatycznie przechodzić i zawsze konieczne będzie jej pozyskanie przez spółkę przejmującą lub nowo zawiązaną powstałą w związku z podziałem. Pozyskanie koncesji będzie niezbędne nawet jeżeli skład akcjonariatu lub udziałowców tej spółki będzie tożsamy ze składem akcjonariatu lub udziałowców spółki dzielonej. W szczególności taka sytuacja zachodzić będzie w przypadku spółki wydzielonej, która została wyposażona w wyodrębnioną część przedsiębiorstwa spółki dzielonej w celu prowadzenia działalności poszukiwawczej, rozpoznawczej lub wydobywczej. Takie rozwiązanie wydaje się uzasadnione, choćby z uwagi na konieczność wyłączenia sytuacji, w której wskutek wydzielenia szeregu spółek ze spółki dysponującej koncesją na rynku pojawią się nowe dysponujące koncesją podmioty, które nie podlegały uprzedniej weryfikacji przez organ koncesyjny.

Jednocześnie należy podkreślić, że Ustawa nie przewiduje ograniczeń w przenoszeniu koncesji w sytuacji przekształcenia spółki zajmującej się działalnością koncesjonowaną. Przykładowo, gdyby Baltic Gas p. z o.o. i wspólnicy sp.k. dysponująca koncesją na wydobywanie ropy naftowej i gazu ziemnego została przekształcona w inny typ spółki, np. spółkę kapitałową (sp. z o.o. lub akcyjną), to przysługująca jej koncesja przejdzie na spółkę przekształconą w rezultacie sukcesji uniwersalnej.

Przewidziane Ustawą zmiany wydają się w pełni uzasadnione, tym bardziej, że dotyczą zagadnienia koncesjonowania kopalin objętych własnością górniczą, a więc najważniejszych z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa i racjonalnej gospodarki złożami.