Przepisy umożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem niezgodne z Konstytucją RP

12 maja 2015 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w zakresie, w jakim przepis ten nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa.

Zgodnie z zakwestionowanym przez Trybunał przepisem, można stwierdzić nieważność decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa nawet po upływie kilkudziesięciu lat od jej ogłoszenia lub doręczenia.

Trybunał podkreślił, że w sytuacji gdy określona decyzja administracyjna korzystała przez kilkadziesiąt lat z domniemania zgodności z prawem, a ponadto wywołuje skutki polegające na nabyciu prawa (lub choćby ukształtowaniu ekspektatywy nabycia praw) przez jej adresatów, to nie można uznać, że zasada praworządności uzasadnia rozwiązanie umożliwiające stwierdzenie nieważności tej decyzji. Jest to szczególnie istotne także ze względu na to, że przesłanka rażącego naruszenia prawa ma charakter niedookreślony i jej wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu kontrolowanych decyzji.

Trybunał podkreślił wyraźnie, że przy nagromadzeniu powyższych okoliczności stwierdzenie nieważności obowiązującej od kilkudziesięciu lat decyzji nie tylko nie służyłoby realizacji zasady pewności prawa, lecz także naruszałoby zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Powyższy wyrok skutkuje koniecznością wprowadzenia nowych przepisów, które ograniczą możliwość stwierdzania nieważności decyzji po kilkudziesięciu latach od jej wydania. Może mieć także bardzo doniosłe znaczenie praktyczne, albowiem stanowić może podstawę do wznowienia niektórych postępowań zakończonych stwierdzeniem nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.