Przestępstwa przeciwko środowisku – nowe przepisy i wyższe kary

Opublikowany z początkiem sierpnia na stronie rządowego centrum legislacji, projekt ustawy dotyczący przeciwdziałania przestępczości środowiskowej, jest kolejnym przykładem reakcji organów i ustawodawcy na ciągle zwiększającą się ilość pożarów miejsc gromadzenia odpadów oraz innych przestępstw przeciwko środowisku.

Projekt zakłada wprowadzenie zmian m.in. w kodeksie karnym, kodeksie wykroczeń, ustawie o inspekcji ochrony środowiska czy ustawie o ochronie przyrody. Nadrzędnym celem nowelizacji, jest rzecz jasna, zwiększenie ochrony przed zanieczyszczeniami wody, powietrza i powierzchni ziemi.

Inicjator projektu, Generalny Inspektor Ochrony Środowiska proponuje wprowadzenie obligatoryjnego orzekania przez sąd nawiązki w wysokości 10 000 do 10 000 000 złotych na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Powyższe miałoby mieć miejsce w przypadku skazania sprawcy za przestępstwo przeciwko środowisku. Organ uzasadnia to koniecznością ponoszenia przez samorządy kosztów utylizacji porzuconych odpadów, podkreślając, że wielokrotnie obciążenia te wynoszą kilkadziesiąt milionów złotych. Środki mają w założeniu posłużyć usuwaniu skutków działalności przestępczej oraz zasilaniu różnego rodzaju programów ekologicznych mających na celu poprawę jakości powietrza i wody.

Proponowane jest również podwyższenie górnej i dolnej granicy sankcji przewidzianej art. 183 kodeksu karnego, penalizującym niezgodne z prawem składowanie, usuwanie, przetwarzanie, odzysk, unieszkodliwianie i transport odpadów, które może zagrażać życiu i zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza, powierzchni zmieni lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym. Podobne zmiany przewiduje się w stosunku do innych czynów stanowiących występek przeciwko środowisku, choćby art. 182 kk, art. 185 kk czy art. 186 kk.

GDOŚ postuluje nadto penalizację rozniecania ognia, poza miejscami wyznaczonymi do tego celu, na terenie lasu, na terenach śródleśnych, na obszarze łąk, torfowisk i wrzosowisk czy palenia tytoniu, z wyjątkiem miejsc na drogach utwardzonych i miejsc wyznaczonych do pobytu ludzi (por. art. 85 kodeksu wykroczeń w brzmieniu nadanym omawianą nowelizacją). Zamierzone jest również podwyższenie kar grzywny za zaśmiecanie miejsc dostępnych dla publiczności oraz gruntów polnych jak i uzupełnienie katalogu kar za wykroczenie polegające na zaśmiecaniu lasu i składowanie w lesie odpadów o karę ograniczenia wolności. Wszystkie te zmiany są odpowiedzią na znaczący wzrost dzikich wysypisk śmieci.

Odpowiedzią są również zmiany ustawy o ochronie przyrody, dotyczące uzupełnienia katalogu kar za wypalanie łąk, pastwisk, nieużytków, rowów, pasów przydrożnych, szlaków kolejowych, trzcinowisk czy szuwarów. Zmiany te ma przewidywać art. 130a ww. ustawy. Art. 131b uop ma zaś wprowadzić zupełnie nową administracyjną karę pieniężną (do 30 000 zł) za zakreślony wyżej czyn.

Co ważne, w przypadku wejścia w życie nowelizacji, inspektorzy ochrony środowiska nie będą musieli okazywać legitymacji przy prowadzenia czynności kontrolnych polegających na obserwowaniu i rejestrowaniu obrazu i dźwięku przy wykorzystaniu środków technicznych, oraz gromadzeniu i zabezpieczaniu dowodów czy dokonywaniu oględzin.

Projekt jest obecnie na etapie konsultacji społecznych, opiniowania i uzgodnień.