Rozporządzenie MBP do zmiany!

W dniu 21.06.2023 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano Projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenie w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych[1]. Jakie zmiany proponuje Minister?

Rozładunek i przetwarzanie odpadów nie tylko w budynku

Prawodawca proponuje wykreślenie z § 3 ust. 4 i § 4 ust. 1 Rozporządzenia MBP[2] wyrazów „będącym budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane”. Oznacza to rezygnację z obowiązku rozładunku niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych kierowanych do procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania oraz prowadzenia procesu mechanicznego przetwarzania tych odpadów w budynku, rozumianym jako obiekt budowlany, trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Rozładunek i mechaniczne przetwarzanie ww. odpadów będą prowadzone w obiekcie zamkniętym, który nie będzie musiał stanowić budynku w powyższym rozumieniu. Zmiana ta stanowi zatem odpowiedź na postulaty branży odpadowej i zmniejsza wymogi stawiane obiektom, w których prowadzony jest proces MBP.

Zdefiniowanie frakcji podsitowej i frakcji nadsitowej

Projekt przewiduje zmiany § 4 ust. 1 pkt 11 Rozporządzenia MBP, poprzez wskazanie, że z mechanicznego przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych mogą powstać odpady o kodzie 19 12 12 o frakcji:

a)      wydzielonej na sicie o wielkości oczek nie większej niż 100 mm, zwane dalej „frakcją podsitową”,

b)      pozostałej po takim wydzieleniu, zwane dalej „frakcją nadsitową”.

Prawodawca zrezygnował z określenia tych odpadów jako „ex 19 12 12”.

W uzasadnieniu Projektu wskazano w związku z tym, że „zaproponowana zmiana ma na celu zapewnienie jak największej elastyczności prowadzenia procesu przetwarzania odpadów przy różnych technologiach przyjętych na poszczególnych instalacjach”.

Jednocześnie, w § 2 Projektu przewidziano okres dostosowawczy, tj. wskazano, że „Stosowane do dnia wejścia w życie rozporządzenia sita o wielkości oczek pozwalającej na wydzielanie frakcji podsitowej większej niż 100 mm mogą być stosowane nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2024 r.”

Należy przy tym zauważyć, że Projekt nie odpowiada na pytanie o legalność tych instalacji posiadających decyzje, w których dopuszczono stosowanie sita o wielkości większej niż 80 mm (wielkość sita przewidziana w aktualnie obowiązującym Rozporządzeniu MBP) do czasu wejścia w życie projektowanych zmian w Rozporządzeniu MBP. Prawodawca powinien zatem wyraźnie uregulować kwestię tzw. ochrony praw nabytych, wynikających z posiadanych decyzji

W odniesieniu do kwalifikacji odpadów należy podkreślić, że o ile prawodawca zrezygnował z kodu „ex 19 12 12” w projektowanym § 4 ust. 1 pkt 11 (odpady powstające w trakcie mechanicznego przetwarzania odpadów), o tyle kod „ex 19 12 12” pozostawiono w § 6 ust. 2 pkt 6 Rozporządzenia MBP, dotyczącym odpadów powstających w procesie biologicznego suszenia odpadów. Prawodawca jest zatem w tym zakresie niekonsekwentny, a pozostawienie kodu „ex 19 12 12” dla procesu biologicznego suszenia nadal będzie wiązało się z koniecznością dostosowania posiadanych decyzji w tym zakresie.

Odpady powstające w procesie mechanicznego przetwarzania odpadów – katalog otwarty?

W Projekcie proponuje się także zmianę brzmienia § 4 ust. 5 Rozporządzenia MBP, poprzez wskazanie, iż „Dopuszcza się powstawanie z niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych poddanych procesowi mechanicznego przetwarzania odpadów innych rodzajów odpadów niż wskazane w ust. 1.”. Prawodawca zamierza  zatem umożliwić powstawanie w procesie mechanicznego przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych także innych rodzajów odpadów niż wskazane w § 4 ust. 1 Rozporządzenia MBP.

W uzasadnieniu do Projektu wskazano, że „Ze względu na sezonowo zmieniający się skład niesegregowanych zmieszanych odpadów komunalnych po procesie mechanicznego przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych mogą powstawać różnego rodzaju odpady m.in. o kodach:

1)      15 01 – Odpady opakowaniowe (włącznie z selektywnie gromadzonymi komunalnymi odpadami opakowaniowymi),

2)      16 02 – Odpady urządzeń elektrycznych i elektronicznych,

3)      16 06 – Baterie i akumulatory,

4)      17 01 –Odpady materiałów i elementów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (np. beton, cegły, płyty, ceramika),

5)      17 02 – Odpady drewna, szkła i tworzyw sztucznych,

6)      17 03 – Mieszanki bitumiczne, smoła i produkty smołowe;

7)      16 01 03 – Zużyte opony,

8)      20 01 27* – Farby, tusze, farby drukarskie, kleje, lepiszcze i żywice zawierające substancje niebezpieczne.”

Wobec braku enumeratywnego wyliczenia rodzajów odpadów powstających w wyniku części mechanicznej procesu MBP należy przyjąć, że to decyzja, określająca m.in. warunki technologiczne przetwarzania odpadów (pozwolenie zintegrowane, zezwolenie na przetwarzanie odpadów) powinna określać, jakie odpady powstawać mają w wyniku ww. procesu.

Przy czym, zauważyć trzeba, że w Projekcie zdecydowano się na „otwarcie katalogu” odpadów powstających w wyniku mechanicznego przetwarzania ww. odpadów, natomiast Projekt nie przewiduje zmian w zakresie § 6 Rozporządzenia MBP w zakresie, w jakim dotyczy on rodzajów odpadów powstających w rezultacie biologicznego suszenia niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych. W rezultacie, wspomniany § 6 nadal w sposób wyczerpujący określa odpady, jakie mogą powstać w wyniku tego procesu.

Co z „wolnymi mocami przerobowymi”?

Projekt przewiduje uchylenie § 4 ust. 6 i 7 Rozporządzenia MBP, które dopuszczały „zagospodarowanie wolnych mocy przerobowych” instalacji do przetwarzania odpadów selektywnie zebranych przez ich doczyszczanie lub rozsortowywanie oraz do produkcji paliwa alternatywnego. Jednocześnie proponuje się, że „W instalacji, w której prowadzi się procesy mechaniczno-biologicznego przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych, można prowadzić jako odrębne warianty eksploatacji instalacji, w szczególności:

1) przetwarzanie odpadów selektywnie zebranych przez ich doczyszczanie lub rozsortowywanie,

2) produkcję paliwa alternatywnego z odpadów innych niż 20 03 01.”

W ocenie prawodawcy „Nowe brzmienie  systematyzuje funkcjonowanie instalacji, w których jest prowadzony proces mechaniczno-biologicznego przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych w różnych wariantach pracy i pozwala na elastyczne funkcjonowanie instalacji w zależności od przyjmowanych odpadów.”

 Zmiany w zakresie biologicznego przetwarzania odpadów

Projekt zakłada zmiany w § 5 ust. 6-8 Rozporządzenia MBP, które dotyczą w szczególności rezygnacji z określenia czasu prowadzenia procesu, warunków i parametrów jego prowadzenia, w tym zrezygnowano z uregulowania jednostopniowego i dwustopniowego procesu biologicznego przetwarzania odpadów oraz określenia czasu przetwarzania. Proponowane zmiany koncentrują się na rezultacie prowadzenia tego procesu, jakim jest uzyskanie produktu (produkty nawozowe, nawozy, środki wspomagające uprawę roślin) oraz uzyskanie przez odpady określonych parametrów. Projektowana zmiana umożliwia doprecyzowanie w decyzji procesu biologicznego przetwarzania odpadów do specyfiki konkretnej instalacji.

Nowe brzmienie § 5 ust. 6 dotyczy prowadzenia procesu biologicznego przetwarzania odpadów frakcji podsitowej w warunkach tlenowych w zamkniętym reaktorze lub zamkniętej hali (spełniających wskazane tam wymagania) oraz parametrach, jakie muszą  spełnić odpady powstałe z tego procesu (parametry te zostały przeniesione z § 7 ust. 1, który zostanie uchylony).

Projektowana zmiana stanowi zatem częściową odpowiedź na postulaty branży odpadowej, wskazujące na brak zasadności szczegółowego regulowania procesu biologicznego przetwarzania ww. odpadów i pozostawienia tej kwestii w decyzjach, określających warunki funkcjonowania konkretnej instalacji.

Trzeba także zwrócić uwagę, że pomimo postulatów branży odpadowej prawodawca nie zrezygnował całkowicie z uregulowania czasu, przez jaki odpady mają być poddawane procesowi biologicznego przetwarzania. Projektowany § 8 stanowi bowiem, że odpady powstałe w wyniku procesu biologicznego przetwarzania odpadów frakcji podsitowej niebędące stabilizatem wymagają:

–        dalszego przetwarzania w procesie biologicznego przetwarzania odpadów

albo

–        mogą zostać przekazane do termicznego przekształcania odpadów, jeżeli proces przetwarzania w warunkach tlenowych prowadzony co najmniej przez 4 tygodnie, nie doprowadzi do osiągnięcia parametrów o których mowa w tym przepisie.

Warto także zwrócić uwagę, że Projekt nie przewiduje zmian w zakresie § 5 ust. 10 i 11 Rozporządzenia MBP, dotyczących sposobu zagospodarowania stabilizatu. W rezultacie, mając na uwadze możliwość pozyskania ze stabilizatu innych frakcji odpadów, należy rozważyć postulowanie zmian w tym zakresie.

Zmiany w zakresie przeprowadzania badań

W świetle projektowanego brzmienia § 9, częstotliwość pobierania próbek i przeprowadzania badań będzie określana w odniesieniu do „zakończenia każdego procesu”. W uzasadnieniu Projektu wskazano, że zmiana § 9 skutkuje m.in. dookreśleniem, że „badane będą tylko odpady po procesie przetwarzania biologicznego pod kątem spełnienia parametrów dla stabilizatu”.

Prawodawca w istocie nadal wymaga badań wszystkich partii odpadów, powstałych po zakończeniu każdego procesu ich przetwarzania.

Proponowana zmiana nie stanowi pełnej odpowiedzi na postulaty branży odpadowej, która wskazywała na niecelowość badania każdej partii powstałych odpadów i zwracała uwagę na koszty, jakie muszą zostać poniesione w celu wykonania tego obowiązku.

Czego brakuje w Projekcie?

W dalszym ciągu w Rozporządzeniu MBP niezmienione pozostaną przepisy odnoszące się do Konkluzji BAT[3] (§ 10 i § 11). Wątpliwości w zakresie relacji pomiędzy tymi uregulowaniami mogą pozostać nierozstrzygnięte. Prawodawca pominął w tym zakresie postulaty branży odpadowej.

Projekt nie zawiera także przepisów dotyczących możliwości funkcjonowania instalacji MBP w oparciu o dotychczasowe decyzje. Wydaje się, że „deklaracja” Ministra Klimatu i Środowiska wyrażona w odpowiedzi z dnia 20.03.2023 r. na interpelację poselską[4] w zakresie ochrony praw nabytych i możliwości funkcjonowania w oparciu o posiadane decyzje powinna zostać wyrażona bezpośrednio w przepisach znowelizowanego Rozporządzenia MBP. Przepisy powinny wyraźnie wskazywać, że jeżeli przed dniem wejścia w życie Rozporządzenia MBP wymagania dotyczące mechaniczno-biologicznego wytwarzania odpadów zostały określone w decyzji administracyjnej, to w czasie jej obowiązywania stosuje się wyłącznie wymagania określone w tej decyzji.

Prawodawca w dalszym ciągu nie zdecydował się także na uregulowanie kwestii toczących się postępowań w sprawie zmian dotychczasowych decyzji. Projekt nie przewiduje, czy projektowane przepisy mają zastosowanie do toczących się postępowań, niezakończonych ostateczną decyzją. Brak przepisów przejściowych może zatem spowodować konieczność kolejnej modyfikacji wniosków o zmianę pozwoleń zintegrowanych (zezwoleń na przetwarzanie odpadów) i przyczynić się do kolejnego, znacznego wydłużenia toczących się postępowań.