Rozporządzenie MBP w interpretacji Ministerstwa

Opublikowana na stronach Sejmowych odpowiedź Ministra Klimatu i Środowiska na Interpelację poselską w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów[1] w dalszym ciągu nie rozwiewa artykułowanych przez branżę wątpliwości dotyczących stosowania Rozporządzenia w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów[2].

Dostosowanie do Konkluzji BAT[3]

W ocenie Ministra „Zastosowanie każdej z tych technik w odniesieniu do rozładunku zmieszanych odpadów komunalnych wiąże się de facto z zamknięciem tego procesu w budynku. Stosowanie innych (równoważnych) rozwiązań, które zapewnią taki sam lub wyższy poziom ochrony środowiska nie wydaje się możliwe w sytuacji, gdzie rozładunek odpadów odbywać się będzie np. na otwartym powietrzu lub w budowli posiadającej jedynie zadaszenie”.

Przywołując techniki wskazane w BAT 14d, nie dostrzega się jednak, że Konkluzje BAT posługują się alternatywą. Gospodarowanie odpadami mogące powodować emisje rozproszone, może mieć miejsce w zamkniętych budynkach lub obudowanych urządzeniach, co oznacza, że Konkluzje BAT dopuszczają prowadzenie określonych procesów na odpadach w zamkniętych budynkach, ale również przy zastosowaniu innych rozwiązań prowadzących do „zamknięcia” procesów.

Stanowisko prezentowane przez Ministra pomija w szczególności, że Konkluzje BAT (BAT 14d), w przeciwieństwie do Rozporządzenia MBP, nie obligują prowadzącego instalację do hermetyzacji procesu MBP, czy rozładunku odpadów kierowanych do tego procesu, w obiekcie budowlanym, jakim jest budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane[4]. W tym zakresie Rozporządzenie MBP ustanawia zatem  dalej idące wymagania, których część instalacji MBP, jakkolwiek dostosowana do wymagań Konkluzji BAT w dacie 17 sierpnia 2022 r., na chwilę obecną nie spełnia. Wątpliwe jest takie stanowisko, sprowadzające się w istocie do, nieuprawnionej z punktu widzenia konstrukcji systemu prawa tezy, że Rozporządzeniem MBP nakładać można obowiązki mające wynikać z Konkluzji BAT.

W odpowiedzi na Interpelację wskazano także, że Rozporządzenie MBP ujednolicać ma obowiązki wynikające z Konkluzji BAT. Z takiego stanowiska można wnioskować, że przyjmowane dotąd, zarówno przez właściwe organy jak i prowadzących instalacje, interpretacje Konkluzji BAT (w tym BAT 14) – inne niż forsowana przez Ministerstwo – nie zapewniały należytej ochrony przed emisjami. Spowodowało to zatem wprowadzenie jednego obowiązku, tożsamego dla wszystkich prowadzących instalacje MBP. W rezultacie, Rozporządzeniem dokonano konkretyzacji Konkluzji BAT, uniemożliwiając jednocześnie korzystanie z alternatywnych rozwiązań, przewidzianych na poziomie unijnym.

W ocenie Ministra, § 10 Rozporządzenia MBP nie wskazuje, że Rozporządzenie MBP zastępuje Konkluzje BAT. W konsekwencji należałoby uznać, że w odniesieniu do instalacji MBP prowadzonych w oparciu o pozwolenia zintegrowane należy stosować równolegle wymagania wynikające z obu regulacji.

Brak możliwości zmiany terminu dostosowania Rozporządzenia MBP

Nie sposób zgodzić się z tezą, że upływ momentu na dostosowanie instalacji do Konkluzji BAT powoduje brak możliwości zmiany terminu na dostosowanie instalacji do wymogów Rozporządzenia MBP. Skoro Rozporządzenie MBP i Konkluzje BAT stanowią niezależne od siebie regulacje, nie powinno być przeszkód dla wprowadzenia dłuższych okresów dostosowawczych.

Ochrona praw nabytych

Zasadne jest stwierdzenie, że podmioty posiadające decyzje (jak i instalacje) dostosowane do Konkluzji BAT powinny korzystać z ochrony praw nabytych, a zatem prowadzić w dalszym ciągu działalność w oparciu o warunki wynikające z obowiązujących decyzji. Ministerstwo nie wyjaśnia jednak, co w przypadku, kiedy za spełniającą Konkluzje BAT uznano taką hermetyzację prowadzonych procesów (np. rozładunek odpadów), która występuje w sposób inny, aniżeli oczekiwany przez Ministra (np. w obiekcie niebędącym budynkiem). Czy instalacje takie również mogą funkcjonować w oparciu o aktualne decyzje, skoro biorąc pod uwagę brzmienie przepisów Rozporządzenia, są faktycznie niezgodne z Rozporządzeniem? Niezrozumiałe jest także odniesienie się przez Ministra do postępowań wynikających z ustawy nowelizującej z 2018 r.[5], która w istocie nie miała związku z tematyką wymagań dla procesu MBP i opublikowanych w międzyczasie Konkluzji BAT.

W dalszym ciągu problematyczna pozostaje także kwestia toczących się jeszcze postępowań w sprawie dostosowania pozwoleń zintegrowanych do Konkluzji BAT. Wobec braku regulacji przejściowych, prowadzący instalację, którzy de facto „bez swojej winy” (np. ze względu na długotrwałe prowadzenie postępowania) nie uzyskali dotąd decyzji zmieniającej powinni w istocie dostosować instalację do wymagań Rozporządzenia MBP przed uzyskaniem takiej decyzji.

W świetle powyższego oraz deklaracji Ministra, iż „/…/ analogicznie jak dotychczas resort jest zainteresowany i otwarty na sugestie, współpracę i dialog ze wszystkimi środowiskami /…/” konieczne wydaje się poczynienie dodatkowych wyjaśnień w zakresie stosowania postanowień Rozporządzenia i podjęcie takiego dialogu, zarówno z przedstawicielami branży odpadowej, jak i organami właściwymi do wydawania decyzji, który w najbliższym czasie pozwoli wypracować satysfakcjonujące rozwiązania.