Skarga do sądu administracyjnego tylko z numerem PESEL

Zgodnie z art. 64 § 2 pkt 1 lit. b) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi[1] pierwsze w sprawie pismo strony będącej osobą fizyczną powinno zawierać jej numer PESEL. Jest to jeden z wymogów formalnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształciły się jednak dwa poglądy co do konsekwencji niewskazania numeru PESEL strony w pierwszym piśmie w sytuacji, gdy numer ten znajduje się w aktach postępowania administracyjnego. Rozbieżności odnosiły się do tego, czy brak wskazania numeru PESEL stanowi przeszkodę do nadania skardze dalszego biegu.

Pierwsze, bardziej liberalne stanowisko zakładało, że w przypadku, gdy sąd wojewódzki dysponuje numerem PESEL skarżącego, zatem spełniony jest cel wprowadzenia wymogu podania tego numeru, tj. lepsza identyfikacja podmiotów postępowania, to nieuzupełnienie warunku formalnego skargi nie uniemożliwia nadania prawidłowego biegu tej skardze. Stanowisko to nawiązuje do zasady szybkości postępowania oraz prokonstytucyjnej wykładni prawa do sądu, która nakazuje odrzucenie wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej drogę do rozpoznania sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm.[2]

Zgodnie natomiast z drugim, bardziej rygorystycznym stanowiskiem, niewskazanie numeru PESEL przez stronę stanowi brak formalny, którego nieuzupełnienie obliguje sąd do odrzucenia skargi, nawet w sytuacji, gdy numer ten znajduje się w aktach postępowania administracyjnego. Nie jest bowiem rolą sądu uzupełnianie braku za stronę i poszukiwanie numeru PESEL w aktach. Uzasadniając ten pogląd sądy wskazywały, że obowiązek podania numeru PESEL ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny do nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. Sądy zwracały uwagę na to, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego, zatem konieczne jest podanie tego numeru w pierwszym piśmie procesowym.[3]

Wobec powyższych rozbieżności, które miały daleko idące konsekwencje – w zależności od tego, jakie stanowisko przyjąłby konkretny sąd, skarga podlegałaby odrzuceniu bądź nie, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócił się o podjęcie uchwały w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego mającej na celu wyjaśnienie: „Czy niepodanie przez skarżącego w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego numeru PESEL, będącej pierwszym pismem w sprawie sądowoadministracyjnej – zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. – stanowi brak formalny, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., pod rygorem odrzucenia skargi, w sytuacji gdy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych sprawy?”.

W dniu 3 lipca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów NSA podjął uchwałę opowiadającą się za drugim z wyżej wskazanych poglądów, tj. mniej liberalnym. W ocenie NSA niezachowanie wymogu podania w skardze, która jest pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który musi być uzupełniony, bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd.[4]

Oznacza to, że jeżeli w skardze nie zostanie wskazany numer PESEL skarżącego, sąd powinien wezwać do uzupełnienia braku formalnego. W przypadku, gdy brak ten nie zostanie uzupełniony, fakt, że numer PESEL znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, nie będzie miał wpływu na rozstrzygnięcie o odrzuceniu skargi.