VAT przy usługach budowlanych

Minister Finansów dnia 1 kwietnia 2016 r. wydał interpretację ogólną, w której wyjaśnił, w jaki sposób należy ustalać moment powstania obowiązku podatkowego w VAT dla usług budowlanych i budowlano-montażowych.

Interpretacja ogólna przedstawia w kompleksowy sposób poszczególne zasady powstawania obowiązku podatkowego odpowiadające konkretnym sytuacjom występującym w praktyce. Szczególnie dużą uwagę poświęcono jednak określaniu daty wykonania usługi. To właśnie data wykonania usługi determinuje termin wystawienia faktury, który wyznacza powstanie obowiązku podatkowego w przypadku usług świadczonych na rzecz podatników VAT, a w przypadku usług wykonywanych na rzecz konsumentów jest wprost momentem powstania obowiązku podatkowego.

W praktyce przedsiębiorcy utożsamiali wykonanie usługi budowlanej z datą podpisania protokołu odbioru usług. Jednakże w przedmiotowej interpretacji Minister Finansów wyjaśnił, że postanowieniom umownym można przypisać jedynie pomocniczy charakter, natomiast za datę wykonania usługi budowlanej należy przyjąć datę faktycznego wykonania usługi, tj. dzień, w którym wykonawca zgłasza je do odbioru (w opinii wykonawcy są gotowe do ich przyjęcia przez nabywcę usługi). Wskazano, powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE, że przyjęte przez strony formalności nie mogą rzutować na powstanie obowiązku podatkowego, ponieważ strony, decydując swobodnie o ich dopełnieniu, mogłyby decydować o opóźnieniu obowiązku podatkowego. „W związku z tym – dla celów podatku od towarów i usług – nie należy wiązać momentu wykonania usługi budowlanej lub budowlano-montażowej ze spełnieniem formalności cywilnoprawnej, jaką jest podpisanie protokołu zdawczo-odbiorczego lub też np. w przypadku realizacji tych usług na warunkach kontraktowych FIDIC – z datą wystawienia określonych świadectw”.

W przypadku zatem, gdy usługa jest oddawana w całości, za moment wykonania tej usługi należy uznać moment faktycznego jej wykonania, tj. dzień, w którym wykonawca w związku z wykonaniem całości określonej umową usługi zgłosił ją nabywcy do odbioru.

Gdy usługa będzie natomiast przyjmowana częściowo – tj. umowa będzie przewidywała cykliczne zapłaty po wykonaniu części usługi budowlanej lub budowlano-montażowej (z tym że kwota ta nie musi być znana/określona z góry, przed wykonaniem usługi), za moment wykonania części usługi wskazać należy moment, w którym doszło do faktycznego zakończenia części prac i wykonawca zgłosił ją nabywcy do odbioru.

Minister wskazał również na możliwość wykonywania usług budowlanych w sposób ciągły, gdy  usługi, nie są częściowo przyjmowane lecz są częściowo płacone. Wówczas usługę uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń (wyjątek stanowią tutaj usługi świadczone w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla których w danym roku nie upływają terminy płatności i rozliczeń – wtedy usługę uznaje się za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi). Ważne jest jednak, aby w przypadku usług ciągłych nie było możliwe wyodrębnienie poszczególnych czynności składających się na wykonaną usługę. Jeżeli takie wyodrębnienie będzie możliwe wówczas obowiązek podatkowych należy rozpatrywać poprzez wskazany powyżej moment częściowego wykonania usługi.

Dodatkowo Minister przypomniał, że w przypadku otrzymania całości lub części zapłaty przed wykonaniem usługi (płatności zaliczkowe), obowiązek podatkowy powstanie z chwilą otrzymania zapłaty w zakresie otrzymanej kwoty.

Wydawanie interpretacji ogólnych przez Ministra Finansów należy oceniać pozytywnie, gdyż mają się one przyczyniać do rozwiania wątpliwości wśród podatników i organów podatkowych dotyczących poszczególnych zagadnień. Z drugiej strony, biorąc pod uwagę to, że liczni przedsiębiorcy kwestionowali (i kwestionują) brak możliwości utożsamienia wykonania usługi z obopólnym porozumieniem stron co do wykonania usługi znajdującym wyraz w protokole odbioru, interpretacja ogólna zamyka im drogę do zwalczania tego stanowiska przez wystąpienie o interpretację indywidualną, a więc w stosunkowo prostym i „nieinwazyjnym” postępowaniu.

Reasumując, z przedmiotowej interpretacji ogólnej najważniejszy jest wniosek, że wykonanie usługi budowlanej lub budowlano-montażowej powinno być utożsamiane z momentem zgłoszenia zakończenia prac, a nie z momentem podpisania protokołu ich odbioru.

Interpretacja ogólna Ministra Finansów, nr PT3.8101.41.2015.AEW.2016.AMT.141, z 1 kwietnia 2016 roku, dostępna na http://sip.mf.gov.pl/