serwis prowadzi

28.01.2020

Proces inwestycyjny

Zawiadomienie przed ujęciem w gminnej ewidencji zabytków

autor: Marta Lorych

19 października 2019 roku weszły w życie nowe zasady funkcjonowania ewidencji zabytków, w tym gminnej ewidencji zabytków. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 10 września 2019 roku, wprowadzające ów zmiany -poprawia sytuację właścicieli nieruchomości objętych tego rodzaju ochroną zabytków, wdrażając nowe gwarancje proceduralne przed włączeniem tychże do ww. ewidencji.

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami[1] stanowi (art. 22 ust. 4 i 5), że wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy, w której to ewidencji powinny być ujęte: (i) zabytki nieruchome wpisane do rejestru, (ii) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, (iii) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

W poprzednim stanie prawnym, ani wskazana ustawa, ani rozporządzenie wykonawcze (Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, aktualnie zmienione komentowaną nowelizacja) -nie przewidywały żadnych zasad ochrony dla właścicieli nieruchomości ujętych w tego rodzaju ewidencji. Po wielokroć, ów właściciele nie mieli nawet świadomości, że ich nieruchomości w takim wykazie się znajdują. Powyższe dziwiło o tyle, że konsekwencje wskazanej przynależności były i są ogromne. Przykładowo, prace przy takich obiektach podlegają uzgodnieniom z wojewódzkim konserwatorem zabytków na etapie wydawania niektórych decyzji administracyjnych (o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i o warunkach zabudowy -art. 53 ust. 4 pkt 2 i art. 60 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym[2])[3]. Takie samo uzgodnienie jest wymagane przy wydawaniu pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego niewpisanego do rejestru zabytków, a ujętego w gminnej ewidencji zabytków (art. 39 ust. 3 prawa budowlanego[4]).

Powyższy problem proceduralny dostrzegł nawet Naczelny Sąd Administracyjny inicjując postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przedmiotem oceny jest zgodność art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z art. 64 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności[5], w zakresie, w jakim ogranicza on prawo własności nieruchomości poprzez dopuszczenie ujęcia tejże w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia. Powyższa sprawa, tocząca się pod sygn. P 12/18, nie została jeszcze rozpatrzona.

Przytoczone wątpliwości przyniosły jednak zmianę wprowadzoną przywołanym początkowo rozporządzeniem. Aktualnie, wójt (burmistrz lub prezydent miasta), ma obowiązek zawiadomić właściciela lub posiadacza obiektu o  zamiarze włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków, o  włączeniu tej karty, o sporządzeniu nowej karty adresowej zabytku, o zamiarze wyłączenia karty adresowej zabytku z gminnej ewidencji zabytków lub o wyłączeniu  karty nieruchomości, która przestała być zabytkiem. Powyższe informacje umieszcza się także w Biuletynie Informacji Publicznej. Szczegółowe zasady w tym zakresie określa § 18b przywołanego rozporządzenia. Ową nowelizację należy ocenić pozytywnie, gdyż właściciele mają przynajmniej świadomość działań podejmowanych wobec ich nieruchomości i mogą podjąć próbę ochrony swoich interesów.

Podobne reguły wprowadzono w odniesieniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków.



[1] ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. Tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2067 z późn. zm.;

[2] ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1945 z późn. zm.;

[3] Ginter Artur, Michalak Anna, komentarz do art. 22 [w:] Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz, Opublikowano: WK 2016;

[4] ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm.;

[5] z dnia 20 marca 1952 r.

Marta Lorych

Marta Lorych

radca prawny, konsultant

Masz pytanie?

Marta Lorych

radca prawny, konsultant

Starsze wpisy

Newsletter Lexpress

Pozostałe wpisy

Proces inwestycyjny12.06.2014

Sejm przywraca możliwość budowy na użytkach rolnych klas I-III

Proces inwestycyjny29.08.2014

NIK krytycznie o lokalizacji elektrowni wiatrowych

wszystkie wpisy
"

Od lat słyszymy o konieczności zniesienia urzędowych barier w budownictwie. My nie czekamy na cud, lecz każdego dnia pomagamy naszym Klientom te bariery pokonywać.

"

Dowiedz się więcej:

Proces inwestycyjny