Co z tymi wariantami, czyli o wymogach raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko

Problematyka wariantowania inwestycji w przedkładanych w toku postępowań środowiskowych raportach o oddziaływaniu inwestycji, od lat budzi kontrowersje i wywołuje wśród inwestorów niemałe emocje. Niedostateczne czy błędne wariantowanie inwestycji niejednokrotnie jest przecież przyczyną uchylania udzielonych decyzji środowiskowych i przekazywania spraw do ponownego rozpoznania. Ustawodawca nowelizacją z dnia 13 lipca br. (z którym to dokumentem można się zapoznać TUTAJ) chce uporządkować powyższą problematykę w pewnym zakresie, o czym opowiemy w niniejszym artykule.

Jak wspominaliśmy już  w publikacji nt. 10 najważniejszych zmian w zakresie decyzji środowiskowej czekających inwestorów w 2023 r. ustawodawca ujednolica i doprecyzowuje przepisy (a więc art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej[1]) dotyczące liczby wariantów przedsięwzięcia przedstawianych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Obecne przepisy literalnie zakładają, iż konieczne jest przestawienie opisu wariantów:

a)     wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego,

b)      racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska.

Nieszczęśliwa redakcja przywołanego przepisu prowadzi niekiedy do wątpliwości interpretacyjnych dotyczących liczby rozwiązań wymaganych do przedstawienia w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, oraz ich różnicowania. Ustawa nie wskazuje wprost w jakich przypadkach wystarczającym będzie przedstawienie dwóch wariantów, a w jakim konieczny będzie opis trzech. W szczególności jednak nie kreuje bezwzględnego obowiązku przedstawienia trzech wariantów, a i takie stanowisko spotkać można w orzecznictwie np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. III OSK 376/21[2].

W uchwalonej nowelizacji zakłada się więc, że raport o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ma zawierać „opis wariantów przedsięwzięcia uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania na środowisko, ze wskazaniem wariantu wybranego do realizacji, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska; racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji albo racjonalnym wariantem alternatywnym”. 

Taki zapis oznacza, że we wskazanych wprost w ustawie wypadkach wystarczającym będzie przedstawienie dwóch wariantów realizacji przedsięwzięcia.

Opisywana nowelizacja doprecyzowuje również wymogi dotyczące inwentaryzacji przyrodniczej. Ustawodawca ustala więc (art. 66 ust. 1 pkt 2a ustawy środowiskowej), że jej wyniki powinny być obowiązkowo składane zarówno w formie opisowej, jak i kartograficznej, co ma zniwelować wątpliwości co do formy i sposobu przedkładania do organów wyników tejże. W przekonaniu projektodawcy[3] zmiana ta ma ułatwić analizę przestrzenną położenia inwestycji, lokalizacji siedlisk zwierząt i roślin względem obszarów chronionych oraz weryfikację przedłożonego raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i usprawni pracę przy wydawaniu decyzji środowiskowych, w tym zdefiniowanie odpowiednich warunków realizacji przedsięwzięcia.

13 lipca br. nowelizacja została przyjęta przez Sejm i skierowana do Senatu. O bieżących postępach w tym zakresie będziemy informować i obiecujemy wrócić z kolejnymi tematami zmiany procedury środowiskowej. W następnym artykule po krótce przedstawimy temat inwestycji strategicznych.