Czy grozi mi administracyjna kara pieniężna za naruszenie decyzji środowiskowej?

To pytanie coraz częściej zadają sobie inwestorzy. O ile kiedyś kary administracyjne wymierzane na podstawie przepisów ustawy środowiskowej[1] były rzadkością, po ostatniej nowelizacji (z którym to dokumentem możecie się Państwo zapoznać TUTAJ), instytucja ta najpewniej zyska na znaczeniu. Ustawodawca rozszerzył bowiem katalog przypadków, które mogą zostać przedmiotowymi karami objęte.

Zasady wymierzania administracyjnej kary pieniężnej na podstawie przepisów ustawy środowiskowej określa art. 136a tej ustawy. Może ona być wymierzona za kilka, enumeratywnie wskazanych rodzajów naruszeń prawa. W niniejszym artykule przeanalizuję przypadek istotny z punktu widzenia nowelizacji, a więc przesłankę naruszenia warunków/wymogów/obowiązków określonych w decyzji środowiskowej, dotyczących istotnych warunków korzystania ze środowiska.

Naruszenie ww. istotnych warunków korzystania ze środowiska, niegdyś obarczone było sankcją karną jedynie w odniesieniu do fazy realizacji przedsięwzięcia. Obecnie jednak, obejmuje również etap jego eksploatacji. Zakreślona zmiana jest niezwykle ważna w praktyce. Może istnieć bowiem szereg przypadków, w których decyzja środowiskowa została wydana „jakiś czas temu” i zdezaktualizowały się określone w niej warunki korzystania ze środowiska. Choćby z uwagi na postęp technologiczny i np. zmianę wykorzystywanego przy eksploatacji przedsięwzięcia sprzętu. Te wszystkie przypadki będą mogły być objęte kontrolą organu właściwego w sprawie i w zależności od konkretnych warunków, obciążone ryzykiem nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Przedmiotową karę wymierza wojewódzki inspektor ochrony środowiska i może ona opiewać na kwotę od 5000 zł do 1 000 000 zł. Przy ustalaniu jej wysokości organ bierze pod uwagę liczbę i wagę stwierdzonych naruszeń. Co jednak ważne, kara z opisywanego przepisu może zostać nałożona wyłącznie wobec warunków/wymogów/obowiązków określonych w decyzji środowiskowej, które nie zostały uwzględnione w decyzjach następczych np. zezwoleniu na przetwarzanie odpadów. Istotą tej regulacji jest zakaz podwójnej karalności za ten sam czyn. Skoro dany element decyzji środowiskowej (np. ilość odpadów, które mogą zostać poddane przetwarzaniu) został „przeniesiony” do decyzji następczej np. wspomnianego już zezwolenia na przetwarzanie odpadów, to odpowiedzialność z tego tytułu, naruszenia tej decyzji, uzyskuje pierwszeństwo.

Pozostałe przypadki, które mogą stanowić podstawę wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z uwagi na naruszenie postanowień decyzji środowiskowej są niezmienne od lat i dotyczą wymogów w zakresie ograniczania transgranicznego oddziaływania na środowisko, kompensacji przyrodniczej, nałożonych w decyzji środowiskowej obowiązków unikania, zapobiegania, ograniczania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, czy analizy porelizacyjnej.

Nowa „rozszerzona” regulacja obowiązuje od 16 października 2023 roku. Co istotne, nowelizacja nie przewiduje, że administracyjna kara pieniężna w zakreślonym nią kształcie znajduje zastosowanie wyłącznie do nowych decyzji, wobec czego uznać należy, że dotyczy ona wszystkich decyzji środowiskowych. Z tym zastrzeżeniem, że przepisu nie stosuje się do postępowań już wszczętych, czyli jeśli przeprowadzono kontrolę „przedsięwzięcia” ale nie wydano jeszcze decyzji karnej (niekiedy takie postepowania trwają bardzo długo), wtenczas można nałożyć karę pieniężną wyłącznie za działania, które dotychczas były sankcjonowane (a więc nie eksploatację przedsięwzięcia niezgodnie z decyzją środowiskową).