Grunt leśny – jak zmienić jego przeznaczenie i wyłączyć go z produkcji leśnej?

Realizacja inwestycji nieleśnej na terenie leśnym wymaga w pierwszej kolejności zmiany jego przeznaczenia, co odbywa się w określonej przepisami formule. Dopiero na dalszym etapie inwestycyjnym konieczne jest zezwolenie na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej. W niniejszym artkule po krótce postaram się Państwu te procedury przedstawić.

Grunt leśny czyli co?

Pojęcie gruntów leśnych posiada swoją definicję legalną. Gruntami leśnymi, w rozumieniu przepisów[1] są więc grunty:

1)     określone jako lasy w przepisach o lasach, tj. grunt:

–       o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) – drzewami i krzewami oraz runem leśnym – lub przejściowo jej pozbawiony[2]:

a)     przeznaczony do produkcji leśnej lub

b)     stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo

c)     wpisany do rejestru zabytków;

–       związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne;

2)     zrekultywowane dla potrzeb gospodarki leśnej;

3)     pod drogami dojazdowymi do gruntów leśnych.

Wyliczenie to ma charakter katalogu zamkniętego, wobec czego grunty pozostające poza katalogiem nie mają charakteru gruntów leśnych i w konsekwencji nie podlegają reżimowi ochronnemu na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych[3].

Krok pierwszy, czyli zmiana przeznaczenie gruntu leśnego na cele nieleśne

Zmiana przeznaczenia gruntów leśnych na cele inne niż leśne może odbywać się wyłącznie w ramach procedury uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego[4], zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Pogląd ten został wielokrotnie potwierdzony w orzecznictwie sądów administracyjnych, na przykład w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lipca 2012 r. (sygn. akt II OSK 761/11). Dotyczy to zarówno sytuacji, w których sporządzenie planu jest obowiązkowe, jak i tych, w których jest fakultatywne.

Jeśli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ma obejmować wniosek o zmianę przeznaczenia gruntów na cele inne niż leśne, konieczne jest jego sporządzenie w standardowym, pełnym trybie procedury planistycznej. Wniosek może być złożony również w związku z uchwalaniem zintegrowanego planu inwestycyjnego (szczególnej formy planu miejscowego pod konkretną inwestycję, w ramach którego inwestor musi zawrzeć z gminą umowę urbanistyczną i zaoferować gminie realizację inwestycji uzupełniającej z zakresu infrastruktury społecznej).

Wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia, następuje na wniosek wójta, burmistrza, lub prezydenta miasta. Wnioskodawcą w sprawie uzyskania przedmiotowej zgody jest organ sporządzający projekt planu – nie zaś inwestor, czy właściciel nieruchomości. Organem wyrażającym zgodę jest:

• w przypadku gruntów leśnych niestanowiących własności Skarbu Państwa, tj. gminy, osoby fizycznej, osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej –marszałek województwa; organ ten ma obowiązek zasięgnięcia opinii izby rolniczej przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie zmiany przeznaczenia gruntu leśnego na cele nieleśne;
• w przypadku gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa – minister właściwy do spraw środowiska (MKiŚ), lub upoważniona przez niego osoba; wnioskodawca dołącza do wniosku opinię dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych lub w przypadku parków narodowych – opinię dyrektora parku, adresatem wniosku jest minister właściwy do spraw środowiska, jednakże wniosek składany jest za pośrednictwem właściwego miejscowo marszałka województwa, który przekazując wniosek, dołącza swoją opinię w sprawie.

Stroną postępowania w sprawie zmiany przeznaczenia gruntów jest wyłącznie wójt, burmistrz, lub prezydent miasta (por. art. 7 ust. 3a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych). Nie przysługuje, w świetle powyższego, przymiot strony w tym postępowaniu właścicielom bądź użytkownikom wieczystym nieruchomości objętych wnioskiem.

Opisana wyżej procedura określona została przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, która to ustawa nie reguluje zasad i nie dotyczy przeznaczania gruntów leśnych na rolne[5].

Krok drugi, czyli wyłączenie gruntów leśnych z produkcji leśnej

Kolejnym krokiem do wyłączenia gruntów leśnych z produkcji jest uzyskanie decyzji zezwalającej na takie wyłączenie – procedura wydania przedmiotowej decyzji została wskazana w art. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wydanie tej decyzji, następuje przed uzyskaniem pozwolenia na budowę albo dokonaniem zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych. Organem właściwym w sprawie wydania decyzji w sprawach wyłączenia gruntów leśnych z produkcji (z wyjątkiem obszarów parków narodowych) jest Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych.

Podsumowująco należy wskazać, że istotne znaczenie dla możliwości wyłączenia gruntu z produkcji leśnej, a przede wszystkim uprzedniego wyrażenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntu, mogą mieć zapisy Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Z tym tematem wrócę do Państwa w kolejnym artykule.