Jak zalegalizować urządzenie wodne?

Budowa urządzenia wodnego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego nie zawsze musi skutkować jego likwidacją. Ustawodawca przewidział bowiem sposób na doprowadzenie tego typu obiektów do stanu zgodności z prawem. Jak wygląda procedura legalizacyjna przewidziana w przepisach Prawa wodnego?

Budowa urządzenia wodnego = konieczność uzyskania pozwolenia

Zasadą jest, że wykonanie urządzeń wodnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 6 Prawa wodnego). Budowa urządzenia bez stosownej zgody organu wodnoprawnego może być zakwalifikowana jako samowola w świetle przepisów Prawa wodnego. Takie działanie może zakończyć się obowiązkiem likwidacji urządzenia, ale nie zawsze. Przepisy prawa wodnego zawierają bowiem konstrukcję, która pozwala zalegalizować urządzenie wodne wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, pod warunkiem spełnienia kilku warunków.

Czym jest urządzenie wodne?

Legalizacji podlegają wyłącznie obiekty, które w świetle Prawa wodnego można zakwalifikować jako urządzenia wodne, stąd należy wyjaśnić, jakie obiekty się do nich zaliczają. Samo pojęcie posiada swoją definicję legalną, sformułowaną w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego. Zgodnie z tym przepisem, rozumie się przez to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym:

a) urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy,

b) sztuczne zbiorniki usytuowane na wodach płynących oraz obiekty związane z tymi zbiornikami,

c) stawy, w szczególności stawy rybne oraz stawy przeznaczone do oczyszczania ścieków albo rekreacji,

d) obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz wód podziemnych,

e) obiekty energetyki wodnej,

f) wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych,

g) stałe urządzenia służące do połowu ryb lub do pozyskiwania innych organizmów wodnych,

h) urządzenia służące do chowu ryb lub innych organizmów wodnych w wodach powierzchniowych,

i) mury oporowe, bulwary, nabrzeża, mola, pomosty i przystanie,

j) stałe urządzenia służące do dokonywania przewozów międzybrzegowych.

Przedstawione wyliczenie nie jest wyczerpujące, stąd może się zdarzyć, że organy wodnoprawne uznają za urządzenie wodne również obiekt, który nie został wprost wymieniony w punktach od a) do j).

Jak przebiega postępowanie legalizacyjne?

ETAP I: Przygotowanie dokumentacji i złożenie wniosku

Zgodnie z art. 190 ust. 1 Prawa wodnego, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację. Do wniosku należy dołączyć odpowiednie dokumenty, które różnią się w zależności od tego, czy dane urządzenie wodne należy poprzedzić dokonaniem zgłoszenia wodnoprawnego, czy uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego.

ETAP II: Ocena wniosku przez organ wodnoprawny

Samo złożenie wniosku nie powoduje jeszcze, że nasze urządzenie zostanie zalegalizowane. Organ bada wniosek pod kątem formalnym, a w razie braków (np. niedołączenia załącznika, który jest wymagany) wzywa do jego uzupełnienia. Następnie, organ wodnoprawny przeprowadza ocenę merytoryczną. Zgodnie z art. 190 ust. 2 pw, ma obowiązek sprawdzić, czy lokalizacja urządzenia nie narusza:

1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza,

2) ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym,

3) ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy,

4) ustaleń programu ochrony wód morskich,

5) ustaleń krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych,

6) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy albo decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego,

7) wymagań dotyczących ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków wynikających z przepisów odrębnych.

Dalej, organ sprawdza, czy lokalizacja urządzenia jest zgodna z treścią art. 187 Prawa wodnego tj. czy uwzględnia:

a) zasadę zrównoważonego rozwoju,

b) konieczność osiągnięcia dobrego stanu wód i charakterystycznych dla nich biocenoz,

c) konieczność osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz w art. 61,

d) potrzebę zachowania istniejącej rzeźby terenu oraz biologicznych stosunków w środowisku wodnym i ekosystemach lądowych zależnych od wód.

W postępowaniu w sprawie decyzji o legalizacji urządzenia wodnego odpowiednio stosuje się przepisy dotyczące postępowania w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego tj. art. 400 ust. 7 oraz art. 401-403 Prawa wodnego.

ETAP III: Wydanie decyzji i ustalenie opłaty legalizacyjnej

Po przeprowadzeniu postępowania i pozytywnej ocenie ww. warunków, organ wydaje decyzję o legalizacji urządzenia wodnego i ustala obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej.

Wskazana opłata stanowi główny koszt związany z legalizacją urządzenia wodnego. Odpowiednia kwota jest ustalana corocznie (do końca października każdego roku), na mocy obwieszczenia ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej. Obecnie wynosi ona 5.000,15 zł i należy ją zapłacić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja legalizacyjna stała się ostateczna. Do pozostałych kosztów związanych z postępowaniem legalizacyjnym należą wydatki związane z przygotowaniem dokumentacji do wniosku, w tym przede wszystkim koszt sporządzenia operatu wodnoprawnego.

Konsekwencje niezłożenia wniosku o legalizację

Jeżeli nie złożymy wniosku o legalizację urządzenia wodnego, bądź też nie uda nam się uzyskać pozytywnej decyzji, organ nałoży na nas obowiązek likwidacji urządzenia w odpowiednim terminie i na warunkach określonych w decyzji.

Wyjątkiem jest sytuacja, w której likwidacja urządzenia wodnego jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznych (art. 190 ust. 14 Prawa wodnego). W takiej sytuacji, organ wodnoprawny będzie mógł jednak żądać od właściciela wykonania urządzeń zapobiegających ewentualnym szkodom.

Dodatkowo, za wykonanie urządzenia wodnego bez zgody wodnoprawnej ustawodawca przewiduje sankcję karną. Zgodnie z art. 476 ust. 1 Prawa wodnego, kto bez wymaganej zgody wodnoprawnej albo z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym korzysta z wód lub wykonuje urządzenia wodne albo inne czynności wymagające pozwolenia wodnoprawnego podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.