Likwidacja urządzenia wodnego

Przepisy Prawa wodnego umożliwiają legalizację urządzeń wodnych wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia. Zdarza się jednak, że właściciel nie chce albo nie może doprowadzić budowy do stanu zgodnego z prawem. W takiej sytuacji konieczna jest likwidacja urządzenia wodnego, o której opowiemy w dzisiejszym artykule.

Czym jest urządzenie wodne?

W pierwszej kolejności należy krótko wyjaśnić, czym jest urządzenie wodne. Zgodnie z art. 16 pkt 65 Prawa wodnego, rozumie się przez to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym:

a)        urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy,

b)        sztuczne zbiorniki usytuowane na wodach płynących oraz obiekty związane z tymi zbiornikami,

c)        stawy, w szczególności stawy rybne oraz stawy przeznaczone do oczyszczania ścieków albo rekreacji,

d)        obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz wód podziemnych,

e)        obiekty energetyki wodnej,

f)         wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych,

g)        stałe urządzenia służące do połowu ryb lub do pozyskiwania innych organizmów wodnych,

h)        urządzenia służące do chowu ryb lub innych organizmów wodnych w wodach powierzchniowych,

i)         mury oporowe, bulwary, nabrzeża, mola, pomosty i przystanie,

j)         stałe urządzenia służące do dokonywania przewozów międzybrzegowych;

Właściwa kwalifikacja planowanej inwestycji jest niezwykle istotna, ponieważ budowa urządzenia wodnego co do zasady wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Wykonanie go bez takiego zezwolenia powoduje, że mamy do czynienia z tzw. samowolą wodnoprawną. Jeżeli zależy nam na doprowadzeniu takiego urządzenia do stanu zgodności z prawem, możemy wystąpić z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego. O procedurze legalizacyjnej pisaliśmy w artykule Jak zalegalizować urządzenie wodne?

Należy jednak pamiętać, że legalizacja urządzenia wodnego nie jest obowiązkowa. Inwestor może bowiem stwierdzić, że nie chce legalizować wykonanego urządzenia np. ze względów ekonomicznych. Może się także okazać, że legalizacja jest niemożliwa choćby dlatego, że nie spełnia wymagań przewidzianych w przepisach prawa. W takiej sytuacji, jeżeli inwestor nie zlikwiduje urządzenia wodnego na własną rękę, odpowiednią decyzję w tym zakresie wyda organ wodnoprawny.

Kiedy urządzenie wodne podlega likwidacji?

Tryb postępowania w przypadku likwidacji urządzenia wodnego reguluje przede wszystkim art. 190 ust. 13 Prawa wodnego. Stosownie do treści tego przepisu, jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem o legalizację lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku.  

Kiedy nie będzie możliwa likwidacja urządzenia wodnego?

Przepisy Prawa wodnego przewidują wyjątek od obowiązku wydania decyzji o likwidacji urządzenia wodnego. Zgodnie z art. 190 ust. 14 Prawa wodnego, urządzenie nie zostanie zlikwidowane pomimo braku uzyskania decyzji legalizacyjnej, gdy jego likwidacja jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznych. W takim przypadku,zamiast decyzji likwidacyjnej, organ wodnoprawny może wydać decyzję nakładającą obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Pierwszeństwo legalizacji

Warto pamiętać, że intencją ustawodawcy jest to, aby doprowadzenie inwestycji do stanu zgodności z prawem miało pierwszeństwo przed jej likwidacją. Wskazuje na to przede wszystkim treść oraz umiejscowienie przepisu art. 190 ust. 13 Prawa wodnego. Stąd też, organ wydaje nakaz likwidacji urządzenia dopiero wtedy, gdy właściciel nie wystąpi z wnioskiem o legalizację lub wystąpi, ale nie uzyska pozytywnej decyzji o legalizacji. Nadrzędnym celem tego przepisu jest zapewnienie stanu zgodności z prawem. Organ wodnoprawny powinien zatem w pierwszej kolejności zweryfikować, czy istnieje możliwość legalizacji wybudowanego urządzenia wodnego. Wydanie decyzji o likwidacji jest w takiej sytuacji ostatecznością.

Sankcja karna

Co ważne, wykonanie urządzenia wodnego bez zezwolenia wiąże się nie tylko z koniecznością jego likwidacji, ale również z odpowiedzialnością karną. Stosownie do treści art. 476 ust. 1 Prawa wodnego, kto bez wymaganej zgody wodnoprawnej albo z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym korzysta z wód lub wykonuje urządzenia wodne albo inne czynności wymagające pozwolenia wodnoprawnego podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.