Na formularzu czy nie, czyli krótko o tym w jakiej formie złożyć uwagi/wnioski do planu miejscowego

24 września 2023 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym[1] wprowadzająca m.in. nowe zasady udziału społeczeństwa w procedurze planistycznej. Jedną z istotniejszych zmian jest ujednolicenie formy wnoszenia uwag i wniosków do projektów planistycznych. Prawodawca postanowił wprowadzić jeden, uniwersalny formularz dla wszystkich aktów planowania przestrzennego[2]. Pytanie brzmi jednak kiedy interesujące nas uwagi czy wnioski na przedmiotowym formularzu należy wnieść, a kiedy takiego obowiązku nie mamy? I jakie możemy ponieść konsekwencje wobec nieskorzystania z formularza?

Jakich aktów planistycznych dotyczy formularz?

Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że tytułowy formularz dotyczy wnoszenia wniosków i uwag do wszystkich aktów planowania przestrzennego, a więc:

• planów ogólnych gmin;
• miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego;
• uchwał ustalających zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane (tzw. uchwał krajobrazowych/reklamowych);
• audytów krajobrazowych;
• planów zagospodarowania przestrzennego województwa.

Kiedy stosować formularz? Jakie są konsekwencje jego pominięcia?

Według nowej regulacji, stosowanie formularza jest obligatoryjne, co wynika z brzmienia art. 8g ust. 1 u.p.z.p., przy czym przepisy nie określają wprost sankcji za jego niedochowanie. Co w takim razie grozi za pominięcie formularza i przekazanie wniosków albo uwag w zwykłej formie papierowej lub elektronicznej? Być może organ planistyczny jedynie pouczy nas o prawidłowej formie wnoszenia uwag. Z ostrożności jednak trzeba liczyć się z możliwością nierozpatrzenia przez organ uwag/wniosków zgłoszonych z pominięciem formularza.

Obowiązek stosowania formularza nie dotyczy jednak wszystkich projektów aktów planistycznych. Na podstawie art. 67 ust. 3 pkt 4 ustawy nowelizującej w przypadku gdy postępowanie zostało wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowelizacji (24 września 2023 r.) stosuje się przepisy dot. wniosków i uwag w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to, że w stosunku do wszystkich projektów aktów planistycznych, co do których uchwały o przystąpieniu zostały podjęte do dnia 23 września 2023 r. formularz składania wniosków/uwag nie jest obowiązkowy.

Z uwagi na brak limitu czasowego na zakończenie procedury planistycznej należy się spodziewać, że dotychczasowe brzmienie przepisów może pozostać w użyciu jeszcze przez lata. Przed wzięciem udziału w procedurze warto sprawdzić kiedy podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzania aktu bądź też treść zawiadomienia o konsultacjach/obwieszczenie o wyłożeniu do publicznego wglądu. Organ planistyczny powinien poinformować czy w przypadku danego aktu planowania przestrzennego trzeba posłużyć się formularzem czy nadal dopuszczalna jest swobodniejsza forma zgłoszenia wniosków/uwag.

Czy w takim razie do złożenia wniosków/uwag do aktu procedowanego według brzmienia przepisów sprzed nowelizacji można użyć formularza? Tak, nic nie stoi na przeszkodzie, aby z niego skorzystać, nawet jeśli jest nieobowiązkowy w danym przypadku. Wypełniony i doręczony organowi formularz czy to w postaci papierowej czy elektronicznej spełnia wymogi pisma zawierającego wnioski/uwagi.

W naszej ocenie nadmierny formalizm nie powinien przesłaniać istoty sprawy – konsultacje projektów aktów planowania przestrzennego służą organowi planistycznemu do poznania stanowiska zainteresowanych podmiotów. Nie powinny one więc do kwestii formularza podchodzić w sposób rygorystyczny. Jednakże jaka będzie praktyka i czy wprowadzenie omawianych rozwiązań ułatwi pracę organom, jak zamierzał ustawodawca? Czas pokaże.

Wzór formularza pisma dotyczącego aktów planowania przestrzennego został określony w rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 13 listopada 2023 r. w sprawie wzoru formularza pisma dotyczącego aktu planowania przestrzennego[3].