Ogrody działkowe w planie ogólnym gminy – proponowane zmiany

Ministerstwo Rozwoju i Technologii planuje zmiany w przepisach dotyczących uchwalania planu ogólnego gminy. Wbrew obowiązującym zasadom, ogrody działkowe będą mogły być realizowane w każdej ze stref planistycznych przewidzianych w planie ogólnym, co ma zabezpieczyć interesy działkowców w kontekście polityki przestrzennej gmin.

Jak jest obecnie?

Na początku warto przypomnieć, że każda gmina w Polsce jest zobowiązana do końca 2025 roku uchwalić plan ogólny, który obejmie cały obszar gminy. Obowiązkowym elementem planów ogólnych są strefy planistyczne, które określają sposób zagospodarowania poszczególnych terenów. Przykładowo, strefa usługowa (SU) domyślnie obejmuje teren usług, teren komunikacji, teren zieleni urządzonej i teren infrastruktury technicznej, przy czym gmina może zdecydować o tym, aby do takiej strefy wprowadzić profile dodatkowe jak np. teren składów i magazynów, teren elektrowni słonecznej, teren zieleni naturalnej, teren lasu, teren wód. Wszystkie strefy planistyczne i ustalone dla nich profile funkcjonalne podstawowe oraz dodatkowe określa Załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie projektu planu ogólnego gminy, dokumentowania prac planistycznych w zakresie tego planu oraz wydawania z niego wypisów i wyrysów (Dz. U. poz. 2758).

Obecnie obowiązujące Rozporządzenie zakłada, że teren ogrodów działkowych będzie mógł być wyznaczony jedynie w trzech strefach tj.:

1. SW – strefa wielofunkcyjna z zabudową mieszkaniową wielorodzinną;
2. SJ – strefa wielofunkcyjna z zabudową mieszkaniową jednorodzinną;
3. SN – strefa zieleni i rekreacji.

To powoduje, że niedopuszczalne jest lokalizowanie ogrodów działkowych na przykład w strefie usługowej, czy infrastrukturalnej. Obecnie obowiązujące przepisy wywołują obawy działkowców związane z potencjalną likwidacją ogrodów działkowych, które znajdą się w obrębie innych stref aniżeli wskazane wyżej. Wynika to z faktu, że zgodnie z art. 19 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1073) „W przypadku, gdy prawo do nieruchomości, na której znajduje się ROD, zostało nabyte przez stowarzyszenie ogrodowe nieodpłatnie, właściciel nieruchomości może zgłosić do stowarzyszenia ogrodowego żądanie likwidacji ROD, o ile funkcjonowanie ROD jest sprzeczne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obejmującym tę nieruchomość.”. Obawy działkowców wynikają z faktu, że miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalane na terenie gminy będą musiały być zgodne z obowiązującym planem ogólnym. Wyznaczenie w planie ogólnym stref innych niż SW, SJ i SN będzie zatem podstawą do pominięcia ogrodów działkowych także w uchwalanych później miejscowych planach, co w świetle przywołanego przepisu może następnie stanowić podstawę do ich likwidacji.

Co ma się zmienić?

Dnia 20 września 2024 roku na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się jednak projekt rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii zmieniającego rozporządzenie w sprawie projektu planu ogólnego gminy, dokumentowania prac planistycznych w zakresie tego planu oraz wydawania z niego wypisów i wyrysów (numer z wykazu 44). Dokument zakłada modyfikację Załącznika nr 1 do rozporządzenia. Zgodnie z proponowaną treścią, teren ogrodów działkowych ma wchodzić w skład profilu podstawowego każdej z 13 stref planistycznych określonych w Rozporządzeniu. Ogrody działkowe będą mogły być zatem realizowane zarówno w strefie mieszkaniowej jedno- i wielorodzinnej, usługowej, gospodarczej, czy infrastrukturalnej.

Jak można przeczytać w uzasadnieniu do projektu ustawy, Ministerstwo uwzględniło tym samym postulat, aby w miejscowych planach (uchwalanych na podstawie planów ogólnych) było możliwe uwzględnienie wszystkich istniejących terenów ogrodów działkowych.

Podsumowanie

Czy rzeczywiście ogrody działkowe powinny być dopuszczalne w każdej strefie planistycznej stanowiąc jeden z profili podstawowych? Ministerstwo nie zdecydowało się na zmianę ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i wprowadzenie odrębnej 14 strefy planistycznej dedykowanej ogrodom działkowym. Konsekwencją wejścia w życie proponowanej zmiany rozporządzenia będzie to, że plan ogólny stanie się instrumentem całkowicie obojętnym z puntu widzenia istniejących, jak i nowych ogrodów działkowych, skoro dopiero na etapie planu miejscowego gminy będą mogły przewidzieć ich lokalizację w dowolnym miejscu na terenie gminy.

Rozporządzenie ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Obecnie projekt jest na etapie opiniowania.