„Planistyczny newsletter” i aktualne obowiązki informacyjne gmin w planowaniu przestrzennym

Nowelizacja ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym[1] która weszła w życie 24 września 2023 r. [2] zmieniła m.in. obowiązki informacyjne gmin w planowaniu przestrzennym.

Docelowym rozwiązaniem w zakresie pozyskiwania informacji o planowaniu przestrzennym ma być Rejestr Urbanistyczny, który będzie stanowił ujednolicony zbiór wszelkich dokumentów planistycznych, które dziś dostępne są w rozproszeniu (na stronach BIP gmin, systemach informacji przestrzennej itd.). Przepisy dot. Rejestru wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2026 r.

Do tego czasu ustawodawca wprowadził tymczasowe rozwiązania w zakresie informowania społeczeństwa o prowadzonych przez gminy pracach planistycznych, m.in. udostępnianie informacji w BIP oraz możliwe na wniosek zainteresowanego powiadomienia pocztą elektroniczną.

Jak się na taki „planistyczny newsletter” zapisać i jakich informacji możemy się spodziewać na swojej skrzynce e-mailowej? O tym dowiecie się z mojego artykułu.

Biuletyn Informacji Publicznej

Aktualnie podstawowym źródłem informacji o planowaniu przestrzennym pozostaje BIP danej gminy (jednostki organizacyjnej gminy odpowiadającej za planowanie przestrzenne). Każdy BIP wygląda inaczej i różna jest ilość i sposób prezentacji udostępnianych tam danych. Na pierwszy rzut oka widoczne są znaczne dysproporcje co do zakresu udostępnianych przez poszczególne gminy informacji.

Za pozytywny przykład całościowego prezentowania materiałów może posłużyć BIP Krakowa[3], gdzie prezentowane są nie tylko dokumenty wymagane przez ustawodawcę jak projekty uchwał ws. planów miejscowych, jakie zostały wyłożone do publicznego wglądu, ale też wstępne koncepcje czy też poprzednie wersje projektów.

Powiadomienia e-mail

Nowelizacja u.p.z.p. wprowadziła nowy obowiązek dla gmin – na wniosek interesariuszy[4], gminy mają przesyłać powiadomienia pocztą elektroniczną o każdorazowym udostępnieniu informacji w BIP. Zgodnie z art. 52 ust. 8 Nowelizacji u.p.z.p. gmina będzie informować za pośrednictwem poczty elektronicznej o każdorazowym udostępnieniu w BIP dokumentów z zakresu planowania przestrzennego[5]. Wniosek o uzyskiwanie takich powiadomień nie wymaga szczególnej formy, ani urzędowego formularza wprowadzonego w planowaniu przestrzennym. [o nowym, obowiązkowym formularzu przeczytasz tutaj]

Wniosek można złożyć za pośrednictwem poczty elektronicznej, podając swoje imię i nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania albo siedziby, a także adres poczty elektronicznej, na który mają być przekazywane informacje (można to uczynić również w zwykłej formie pisemnej).

Aby zapisać się do „planistycznego newslettera” w większości przypadków należy zwrócić się na ogólny adres poczty elektronicznej organu, należy jednak mieć na uwadze, że niektóre organy przygotowały specjalny formularz internetowy do zapisania/wypisania się z newslettera[6].

Obowiązek przekazywania informacji na podstawie art. 52 ust. 8 ustawy nowelizującej u.p.z.p. trwa do dnia 31 grudnia 2025 r. albo do dnia następującego po dniu otrzymania przez gminę rezygnacji z „planistycznego newslettera”.

Zakres „planistycznego newslettera”

Istotną kwestią jest pytanie o zakres wnioskowanych informacji. Z punktu widzenia zainteresowanego informacją, należałoby oczekiwać możliwości wskazania zakresu tematycznego (plany miejscowe, plany ogólne itd.) lub terytorialnego (oznaczenie konkretnej nieruchomości/działki ewid. albo obszaru np. dzielnicy/osiedla czy miejscowości) otrzymywanych powiadomień.

Ustawodawca nie uregulował niestety, w jaki sposób gminy mają informować zainteresowanych o udostępnianych dokumentach. Już dostrzegamy, że praktyka gmin sprowadza się do ogólnego informowania każdego interesariusza, o wszystkich aktualnościach z zakresu planowania przestrzennego, niezależnie od wskazanego przez interesariusza zakresu. Bez wątpienia takie postępowanie jest najmniej obciążające organizacyjnie dla organów, jednakże nie jest to rozwiązanie optymalne dla zainteresowanych obywateli.

Rejestr Urbanistyczny

Pamiętać należy, że aktualne rozwiązanie stanowi wstęp do docelowego rozwiązania – również powiadamiania pocztą elektroniczną, lecz na poziomie centralnym, a nie przez każdą gminę samodzielnie. Rejestr prowadzony będzie w systemie teleinformatycznym, przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, we współpracy z ministrem właściwym do spraw informatyzacji[7]. Tym samym za „planistyczny newsletter” odpowiadać będzie minister.

Jakie funkcjonalności zawierać będzie Rejestr, tego jeszcze nie wiemy. Natomiast z brzmienia przepisów można wnioskować, że Rejestr będzie umożliwiał określenie zakresu informacji, jakie zainteresowany będzie otrzymywać pocztą elektroniczną.

Zgodnie z art. 8f u.p.z.p.: „Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa na wniosek interesariusza, w zakresie określonym we wniosku, od dnia następującego po dniu otrzymania wniosku do dnia następującego po dniu otrzymania rezygnacji przekazuje interesariuszowi za pomocą poczty elektronicznej informacje o każdorazowym udostępnieniu w Rejestrze Urbanistycznym, zwanym dalej „Rejestrem”, danych lub informacji, o których mowa w art. 67h.”[8]

Natomiast poziom szczegółowości „zakresu określonego we wniosku” nie jest jeszcze znany. Czy będzie to określenie konkretnej nieruchomości (działki ewid.) czy obszaru (dzielnicy/osiedla, miejscowości) oraz czy system będzie pozwalał na wybór zakresu tematycznego? Szczegółowe rozwiązania organizacyjno-techniczne oraz szczegółowy zakres informacji i danych gromadzonych w Rejestrze zostaną określone w rozporządzeniu wykonawczym[9]. W piśmiennictwie podnosi się, że zakres ten powinien być swobodnie definiowany przez zainteresowanego, jak wskazuje T. Filipowicz: „Interesariusz może w dowolny sposób określić żądane informacje (zakres), których udzielenia przez gminę oczekuje”[10], jednak nie ma pewności czy techniczne możliwości przyszłego Rejestru na to pozwolą.

Wraz z wejściem w życie przepisów o Rejestrze zmieni się także wymagana forma wniosku o „planistyczny newsletter”. Od 1 stycznia 2026 r. będzie wymagane użycie urzędowego formularza, o czym stanowi art. 8g ust. 1 u.p.z.p.: „[…] wniosek i rezygnację, o których mowa w art. 8f, składa się na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej, w tym za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej, na formularzu w postaci papierowej lub w formie dokumentu elektronicznego”.

Podsumowanie

„Planistyczny newsletter” jest w swoim założeniu dobrym rozwiązaniem ułatwiającym pozyskiwanie przez zainteresowanych informacji o planowaniu przestrzennym. Jednak należy mieć na uwadze, że w obecnym stanie prawnym spodziewać się można nadmiaru informacji z zakresu planowania przestrzennego, z uwagi na brak precyzyjnych przepisów co do możliwości wskazania zakresu żądanych danych (czy to tematycznego, czy terytorialnego). Rozwiązanie to nadal może być przydatne, choć warto rozważyć założenie w tym celu np. odrębnej skrzynki mailowej, tak aby nie doprowadzić do „zalewania” naszej poczty elektronicznej, bo w konsekwencji interesująca nas informacja może znaleźć się w spamie…

Docelowe rozwiązanie – Rejestr Urbanistyczny, który ma wejść w życie w 2026 r. pozwoli uzyskiwać informacje we wskazanym przez samego zainteresowanego zakresie z pewnością będzie lepiej realizować funkcję informowania społeczeństwa o planowaniu przestrzennym.