Skarga na uchwałę pozbawiającą drogę statusu drogi publicznej

Osoba, której interes prawny lub uprawnienie został naruszony przekształceniem drogi gminnej, powiatowej lub wojewódzkiej w drogę wewnętrzną, ma szansę na dochodzenie swoich racji przed sądem administracyjnym.

Problemy z drogami wewnętrznymi

Kwestia samorządowych dróg wewnętrznych nierzadko jest przedmiotem sporu między mieszkańcami lub przedsiębiorcami a jednostkami samorządu terytorialnego. W szczególności mają miejsce sytuacje w których j.s.t. usiłuje pozbawić określoną drogę statusu drogi publicznej i przekształcić ją w drogę wewnętrzną. Z tymi ostatnimi nie wiążą się bowiem tego rodzaju gwarancje dla użytkowników, jakie ustawodawca przewidział dla użytkowników dróg publicznych (m.in. możliwość korzystania przez każdego zgodnie z ich przeznaczeniem oraz ograniczenia związane z pobieraniem opłat). Niekiedy faktyczne wykorzystanie „przekształcanej” drogi pozostaje identyczne, jak przed dokonaniem zmian prawnych.

Czy można przekształcić drogę publiczną w drogę wewnętrzną?

Zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1376), dalej u.d.p., pozbawienie drogi dotychczasowej kategorii, z wyjątkiem przypadku wyłączenia drogi z użytkowania, jest możliwe jedynie w sytuacji jednoczesnego zaliczenia tej drogi do nowej kategorii. Pozbawienie i zaliczenie nie może być dokonane później niż do końca trzeciego kwartału danego roku, z mocą od dnia 1 stycznia roku następnego. Natomiast z art. 10 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 2, art. 6a ust. 2 oraz art. 7 ust. 2 u.d.p. wynika, że pozbawienie drogi dotychczasowej kategorii będzie następowało w drodze uchwały rady gminy, rady powiatu albo sejmiku województwa. Często procedura ta jest wykorzystywana do przekształcania dróg publicznych w drogi wewnętrzne, choć – co warto podkreślić – przepisy wprost nie przewidują takiej możliwości.

W orzecznictwie nie ma zupełnej zgodności co oznacza „wyłączenie drogi z użytkowania”. Można wskazać wyroki, w których sądy administracyjne stwierdzają, że nie dotyczy to sytuacji, w których przekształcana droga ma pełnić de facto te same funkcje, które pełniła wcześniej jako droga publiczna. Pojawiają się jednak odmienne stanowiska. W kontekście dróg gminnych pisaliśmy o tym na portalu Prawo dla Samorządu w artykule „Czy możliwe jest przekształcenie drogi gminnej w drogę wewnętrzną?”.

Kto może zaskarżyć uchwałę?

Niezależnie jednak od kwestii prawidłowości działań organu należy ustalić, czy zainteresowana osoba zostanie uznana za uprawnioną do wniesienia skargi na uchwałę. Sama sprzeczność uchwały „przekształceniowej” z prawem nie powoduje jeszcze, że każdy może żądać stwierdzenia jej nieważności. Osoba wnosząca skargę powinna pozostawać w takiej sytuacji, w której przekształcenie drogi publicznej w drogę wewnętrzną narusza jej interes prawny lub uprawnienie. Niektóre sądy administracyjne wskazują, że może wynikać to np. z faktu bycia właścicielem nieruchomości, dla których przedmiotowa droga jest drogą dojazdową. Znaczenie może mieć również wpływ zmiany statusu drogi na postępowania administracyjne, których skarżący jest stroną (np. w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę) lub na toczące postępowanie przed sądem powszechnym. Nawet, jeżeli skarżący wciąż będzie miał dostęp do dotychczasowej drogi gminnej, to już na odmiennych warunkach, pozbawionych gwarancji wynikających z u.d.p.[1].

Natomiast już WSA w Warszawie zakwestionował wywodzenie interesu prawnego jedynie z tej okoliczności, iż dostęp do drogi wewnętrznej odbywa się na mniej korzystnych warunkach, niż dostęp do drogi publicznej[2].

Kwestia wykazania swego interesu prawnego jest zatem bardzo istotna i należy postarać się o jego jak najlepsze uzasadnienie.