Światowy Dzień Wody: 5 najczęściej zadawanych pytań o Prawo wodne

Budowanie świadomości prawnej w zakresie gospodarowania zasobami wodnymi to jeden z istotnych obszarów działalności naszej Kancelarii w ramach świadczonych usług z zakresu prawa wodnego. Światowy Dzień Wody, który przypada na 22 marca jest więc doskonałą okazją do tego, aby przybliżyć zagadnienia Prawa wodnego, które budzą największe zainteresowanie. Na potrzeby dzisiejszego artykułu wybraliśmy zatem 5 najczęściej zadawanych pytań o Prawo wodne i przygotowaliśmy dla Państwa krótkie, praktyczne odpowiedzi.

1. Jakie są sposoby przeciwdziałania zalewaniu mojej działki przez sąsiada?

Przepisy Prawa wodnego zakazują właścicielowi gruntu korzystania ze swojej nieruchomości w taki sposób, który powoduje szkodę na gruntach sąsiednich, w tym:

• zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
• odprowadzania wód oraz wprowadzania ścieków na grunty sąsiednie.

Jeżeli zatem właściciel gruntu dokona zmiany stanu wody na swojej nieruchomości (np. zmieni nachylenie terenu), a zmiana ta szkodliwie wpłynie na grunty sąsiednie (np. powodując ich zalewanie) to wójt (burmistrz, prezydent miasta) ma obowiązek wydać decyzję, w której:

a)     nakaże właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub

b)    wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Postępowanie wszczyna się z urzędu lub na wniosek, a więc jeżeli zachodzą podejrzenia, że doszło do szkodliwej dla sąsiedniej nieruchomości zmiany stanu wody, to w takiej sytuacji należałoby złożyć podanie do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o wszczęcie stosownego postępowania. Dla wykazania, że doszło do zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla działki sąsiedniej kluczowe będzie ustalenie stanu nieruchomości przed i po zmianie. O ile to do organu należy dokonanie precyzyjnych ustaleń w tym zakresie (co często odbywa się z pomocą biegłego z zakresu hydrologii, hydrogeologii i melioracji wodnych), to również strony (w tym właściciele obu działek) mogą aktywnie uczestniczyć w postępowaniu, przedkładając stosowne dowody.

Jednocześnie, termin do wszczęcia postępowania wynosi 5 lat od momentu, gdy właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu.

2. Kto jest stroną w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego?

Katalog stron postępowania w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego jest ustalany inaczej, niż w przypadku innych postępowań administracyjnych. Zgodnie z art. 401 ust. 1 Prawa wodnego, poza samym wnioskodawcą stronami są podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Kluczowe znaczenie dla ustalenia dokładnego zakresu stron ma więc operat wodnoprawny, który stanowi załącznik do wniosku o wydanie pozwolenia. Dokument ten określa bowiem rodzaj i zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Dodatkowo, w postępowaniu nie mogą uczestniczyć organizacje społeczne.

3. Jakie są konsekwencje braku pozwolenia wodnoprawnego?

Sankcją za korzystanie z wód, wykonywanie urządzeń wodnych, roboty w wodach lub inne działania wymagające zgody wodnoprawnej bez wymaganej zgody wodnoprawnej (w tym pozwolenia czy zgłoszenia) jest administracyjna kara pieniężna w kwocie od 5.000 zł do 1.000.000 zł, przy czym w niektórych przypadkach karę oblicza się w inny sposób (np. w przypadku dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez pozwolenia gdzie podstawę ustalenia wysokości kary stanowi 500% opłaty zmiennej).

4. Czy można zalegalizować urządzenie wodne (np. staw, wylot, mur oporowy) wykonane bez pozwolenia wodnoprawnego?

Tak, przepisy Prawa wodnego przewidują specjalną procedurę legalizacji urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego (art. 190 Prawa wodnego). Przez urządzenia wodne należy rozumieć urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Art. 16 pkt 65 Prawa wodnego wymienia przykładowe urządzenia wodne, natomiast ostateczna ocena co do tego, czy dany obiekt jest urządzeniem wodnym zależy od okoliczności danego przypadku.

Legalizację przeprowadza się na wniosek właściciela urządzenia wodnego. Do wniosku należy dołączyć między innymi operat wodnoprawny, czy wypisy z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanych w obszarze oddziaływania urządzenia. Następnie organ wodnoprawny bada, czy wniosek spełnia wymogi formalne. Jeżeli wniosek jest poprawny, organ przechodzi do jego merytorycznej oceny. Pozytywna ocena merytoryczna prowadzi natomiast do wydania decyzji o legalizacji urządzenia wodnego.

Szczegółowe informacje w zakresie procedury legalizacji urządzenia wodnego znajdziecie Państwo w poniższym artykule: Jak zalegalizować urządzenie wodne?

5. Czy muszę posiadać pozwolenie wodnoprawne, aby wykonać szczelny zbiornik retencyjny?

Nie, zbiornik służący gromadzeniu wód opadowych i roztopowych nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego, pod warunkiem, że posiada on szczelną konstrukcję. W takim przypadku, gromadzona woda nie trafia do wód lub do ziemi, w związku z czym nie mamy do czynienia z kształtowaniem zasobów wodnych. Zbiornik retencyjny o otwartej konstrukcji może natomiast wymagać pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego.