W poprzednim artykule przedstawiliśmy ogólne założenia Polskiego Aktu o Dostępności, wskazując, kogo obejmą nowe przepisy oraz jakie produkty i usługi zostały nimi objęte.
W drugiej części omawiamy, jakie dokładnie wymagania muszą spełniać produkty i usługi, jakie obowiązki spoczywają na przedsiębiorcach oraz jak wygląda system nadzoru i sankcji. Przybliżamy również procedury składania skarg przez konsumentów oraz przepisy przejściowe, które warto uwzględnić przy planowaniu działań dostosowawczych przed 28 czerwca 2025 r.
Produkty muszą zapewniać dostępność informacji o użytkowaniu za pomocą różnych kanałów sensorycznych. Opakowania oraz instrukcje (dotyczące użytkowania produktu, jego instalacji czy konserwacji) powinny posiadać odpowiednią czcionkę, kontrast i odstępy tak, by mogły być czytelne. Produkty te powinny być przystępne dla osób z różnymi potrzebami, oferując alternatywne rozwiązania dla komunikacji wizualnej, dźwiękowej i dotykowej. Nie mogą one również wymagać dużego wysiłku fizycznego od użytkownika. Dodatkowo muszą zapewniać ochronę jego prywatności, a także współpracować z narzędziami wspomagającymi. Urządzenia końcowe, takie jak terminale, muszą umożliwiać syntezę mowy, mieć odpowiednio oznaczone klawisze, a także zapewniać dostęp do funkcji dostępności bez ich dodatkowego aktywowania.
Usługi muszą korzystać z produktów spełniających określone wymagania dostępności. Informacje o usługach i produktach, z których te usługi korzystają, powinny być przekazywane w różnych formatach, z użyciem kilku kanałów sensorycznych, zrozumiałe, oraz z odpowiednim kontrastem i czcionką. Również strony internetowe i aplikacje muszą być jednolite i kompatybilne z wymaganiami dotyczącymi inkluzywności osób z niepełnosprawnościami. W ramach usług telekomunikacyjnych, audiowizualnych i transportowych należy zapewnić dostępność komunikacji poprzez synchronizację dźwięku i obrazu, a także informowanie o możliwych udogodnieniach i funkcjach przeznaczonych dla osób ze szczególnymi potrzebami. W usługach bankowości, handlu elektronicznego i książek elektronicznych zapewnia się przystępność metod identyfikacji, płatności, synchronizację treści oraz kompatybilność z narzędziami wspomagającymi.
W przypadku produktów lub usług, które nie spełniają wszystkich wymagań dostępności, należy stosować odpowiednie kryteria funkcjonalne, takie jak alternatywne metody obsługi dla osób z ograniczoną zdolnością widzenia, słuchu czy manualną, oraz zapewnienie prostoty obsługi i ochrony prywatności. Kryteria te mogą być stosowane zamiast tradycyjnych wymagań, jednak tylko i wyłącznie pod warunkiem zapewnienia równoważnej lub wyższej dostępności.
Przepisy dotyczące dostępności produktów i usług nakładają obowiązki na producentów, importerów i dystrybutorów, aby zapewnili zgodność swoich produktów i usług z wymaganiami dostępności.
Producent musi ocenić zgodność produktów, sporządzić dokumentację techniczną, a także przechowywać ją przez 5 lat.
Importerzy i dystrybutorzy muszą sprawdzać zgodność produktów przed wprowadzeniem ich do obrotu oraz informować o wszelkich wątpliwościach co do ich dostępności. Usługodawcy natomiast mają obowiązek zapewnić dostępność swoich usług i dostarczać odpowiednie informacje na ten temat.
Wszystkie te podmioty muszą współpracować z organami nadzoru rynku w przypadku kontroli i przekazywać im odpowiednie informacje oraz dokumentację.
Nadzór nad spełnieniem wymagań przez przedsiębiorców będzie sprawował prezes zarządu PFRON we współpracy z organami nadzoru, którymi są:
W przypadku gdy producenci, usługodawcy, importerzy lub dystrybutorzy nie spełnią wymagań dostępności lub nie przekażą wymaganych informacji mogą zostać obciążeni karą pieniężną. Będzie ona mogła być wymierzona w wysokości do dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, jednak nie większej niż 10% obrotu przedsiębiorstwa osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Będzie ona nakładana na przedsiębiorcę uwzględniając wagę naruszenia, liczbę produktów albo usług niespełniających wymagań dostępności i liczbę osób, na które wpłynęło ono negatywnie. Sankcje pieniężne będą musiały zostać uiszczone w ciągu 14 dni na rachunek bankowy Funduszu Dostępności.
Podmiot gospodarczy, który zostanie zobowiązany przez ustawę do spełnienia wymagań dotyczących dostępności, będzie również zobowiązany do rozpatrywania skarg składanych przez konsumentów.
Ustawa upoważnia konsumenta do złożenia do podmiotu gospodarczego skargi na niezapewnianie spełniania wymagań dostępności przez produkt albo usługę. Taki podmiot będzie zobowiązany do rozpatrzenia skargi i udzielenia odpowiedzi w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. W szczególnie skomplikowanych przypadkach uniemożliwiających rozpatrzenie skargi i udzielenie odpowiedzi we wskazanym terminie, podmiot gospodarczy powinien zawiadomić konsumenta o przyczynie zwłoki oraz wskazać nowy termin rozpatrzenia skargi i udzielenia odpowiedzi. Warunkiem jest, że termin ten nie może być dłuższy niż 60 dni od dnia otrzymania skargi. W przypadku niedotrzymania terminu przez podmiot skarga uważana będzie za rozpatrzoną zgodnie z żądaniem skarżącego. Dodatkowo, konsument będzie miał możliwość złożenia zawiadomienia o niespełnianiu przez produkt lub usługę wymagań dostępności do prezesa zarządu PFRON.
Jak już wcześniej zostało wspomniane, przepisów ustawy nie będzie stosować się do produktów wprowadzonych do obrotu przed dniem wejścia w życie ustawy.
Co do umów o oferowanie lub świadczenie usług, mogą one nadal obowiązywać w niezmienionej treści jeżeli zostały zawarte przed dniem wejścia w życie ustawy, jednak nie dłużej niż do dnia 28 czerwca 2030 r. Również w sytuacji, gdy usługodawca świadczył usługi przy wykorzystaniu produktów niespełniających wymagań dostępności, które wykorzystywał w celu świadczenia usług tego samego rodzaju, może kontynuować ich świadczenie do dnia 28 czerwca 2030 r.
W wyjątkowej sytuacji pozostają terminale niespełniające wymagań dostępności. Jeżeli były one wykorzystywane przez usługodawców do oferowania lub świadczenia usług przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą być wykorzystywane do oferowania lub świadczenia usług tego samego rodzaju aż do upływu okresu ich ekonomicznej użyteczności, jednak nie dłużej niż przez okres 20 lat od dnia rozpoczęcia ich wykorzystywania.
Ustawa koncentruje się na trzech głównych obszarach: wymaganiach dostępności dla produktów i usług; obowiązkach podmiotów gospodarczych w zakresie zapewniania spełniania wymagań dostępności produktów i usług; systemie, zasadach i trybie sprawowania nadzoru rynku w zakresie zapewniania spełniania wymagań dostępności produktów i usług. Regulacje obejmują m.in. sprzęt komputerowy, terminale płatnicze, usługi telekomunikacyjne oraz bankowość detaliczną.
Nowe wymagania zaczną obowiązywać przedsiębiorców już 28 czerwca 2025 r.
Obsługujemy biznes.
Precyzyjnie.
Kompleksowa obsługa
Nasza pomoc prawna skierowana jest do przedsiębiorców, którzy prowadząc swój biznes na co dzień zderzają się z problemami prawnymi.
autor: Anna Gad
autor: Dariusz Wegner
