Tajemnica przedsiębiorstwa i przedsiębiorcy a dostęp do informacji publicznej – co każdy właściciel firmy powinien wiedzieć (część 1)

W codziennej działalności przedsiębiorcy często spotykają się z koniecznością ochrony wrażliwych informacji dotyczących prowadzonego biznesu. Zarówno „tajemnica przedsiębiorstwa”, jak i „tajemnica przedsiębiorcy” to pojęcia kluczowe dla zabezpieczenia interesów firmy, choć nie zawsze są one właściwie rozumiane w praktyce. Stają się one niezwykle istotne, jeżeli przedsiębiorca zawiera umowy z podmiotami sektora finansów publicznych i innymi podmiotami publicznymi. Informacje o takich umowach, a nawet sama ich treść podlegają bowiem co do zasady udostępnieniu w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: UDIP) [piszemy o tym tutaj]. Zagadnienie ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa często odgrywa istotną rolę podczas postępowań ubiegania się danego przedsiębiorcy o udzielenie zamówienia publicznego. Warto więc wiedzieć, co wchodzi w ich zakres oraz jakie obowiązki ciążą na przedsiębiorcach, aby zabezpieczyć ochronę tych tajemnic przed ich ujawnieniem w trybie UDIP oraz na podmiotach publicznych, których przedsiębiorcy są kontrahentami.

Czym jest tajemnica przedsiębiorstwa?

Definicję tajemnicy przedsiębiorstwa znajdziemy w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1996 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji[1]. Za taką uznaje się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji. Co istotne, warunkiem objęcia ich ochroną jest podjęcie przez przedsiębiorcę działań w celu utrzymania ich w poufności.

Nie ulega wątpliwości, iż w zakresie tego pojęcia znajduje się wszelkie dane dotyczące tzw. know-how danego przedsiębiorstwa,

Przykłady? Mogą to być zarówno dane dotyczące procesu produkcji, receptury, bazy klientów, jak również strategie marketingowe czy dane finansowe przedsiębiorstwa.

Należy pamiętać, że chodzi jednak o informacje, co do których nie ma możliwości dotarcia w inny sposób tj. legalnymi metodami. Z tego powodu tajemnicą przedsiębiorstwa nie mogą być objęte informacje publicznie dostępne, w żaden sposób niezabezpieczone przed ingerencją osób trzecich. (np. informacje zawarte w wydawnictwach, broszurach, ulotkach reklamowych itp. czy przedstawiane na konferencjach i sympozjach branżowych).

Wartość gospodarcza… czyli?

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 4 kwietnia 2014 r. (II SA/Wa 2406/13) stwierdził, że „żądana informacja posiada dla przedsiębiorcy wartość ekonomiczną wówczas, gdy jej wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędzi mu wydatków lub zwiększy zyski, pozwoli pozyskać nowych klientów, itp.”

Zdaniem tego samego sądu (wyrok WSA w Warszawie z 28 maja 2024 r., II SA/Wa 2197/23), dane posiadające wartość gospodarczą dla przedsiębiorcy to przede wszystkim te informacje, które odzwierciedlają przyjętą przez firmę politykę finansową oraz kadrową, obrazują jej zobowiązania wobec kontrahentów, odnoszą się do wierzytelności, inwestycji czy też oszczędności. Wartość gospodarczą mają również wszelkie dane dotyczące struktury zatrudnienia, gospodarowania majątkiem przedsiębiorstwa w szerokim ujęciu, a także informacje o charakterze organizacyjnym, technicznym czy technologicznym, związane z prowadzoną działalnością lub pozostające w związku z profilem tej działalności.

Kluczowe jest przy tym, aby tego rodzaju informacje były dostatecznie szczegółowe, co pozwala na wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy nimi a funkcjonowaniem firmy lub jej modelem biznesowym. Innymi słowy, istotne jest, by dane te w sposób obiektywny ukazywały specyfikę prowadzonej działalności gospodarczej i uzasadniały interes przedsiębiorcy w ich nieujawnianiu.

Jako szeroko rozumieć ,,know how”?

Wartość gospodarcza danych informacji nie musi wyrażać się jedynie w ich treści. Tam odpowiednie jej przetworzenie, specyficzny układ i autorska forma mogą przesądzać o objęciu takich informacji ochroną.

W wyroku z 28 lutego 2014 r., (KIO 245/14) Krajowa Izba Odwoławcza podkreśliła, że takie elementy jak nawiązane kontakty handlowe, lista partnerów biznesowych czy warunki zawartych umów, które wynikają ze zobowiązań stron trzecich, posiadają wymierną wartość gospodarczą. Zachowanie ich w poufności może mieć kluczowe znaczenie dla zachowania przewagi konkurencyjnej wykonawcy.

W odniesieniu do wykazu oferowanych materiałów, wyrobów bądź urządzeń, Izba uznała zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa za w pełni uzasadnione. Przygotowanie przez wyspecjalizowany zespół dedykowanego zestawu urządzeń stanowi bowiem autorskie rozwiązanie, skierowane bezpośrednio do zamawiającego, co niewątpliwie ma dla wykonawcy istotną wartość ekonomiczną.

Warto zauważyć, że w specyfikacji istotnych warunków zamówienia zamawiający co prawda wskazał przykładowe urządzenia, dopuszczając jednak także rozwiązania równoważne. Oznacza to, że konfigurację sprzętową można opracować na wiele sposobów. Tym samym, unikalność zaproponowanego rozwiązania, w połączeniu z faktem, że nie zostało ono upublicznione, sprawia, iż może ono zostać zakwalifikowane jako tajemnica przedsiębiorstwa.

Izba, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z 22 lutego 2007 r., (V CSK 444/06), zwróciła przy tym uwagę, że nawet jeśli poszczególne elementy urządzenia są powszechnie znane, to jednak jako zbiór informacji — w szczególności w unikalnym zestawieniu — mogą one nadal posiadać przymiot poufności. Sąd Najwyższypodkreślił, że prawną ochroną może być objęty cały zbiór danych, nawet jeśli pewne jego fragmenty są publicznie dostępne.

Co więcej, w zależności od specyfiki branży, zakres tego co rozumie się pod pojęciem ,,know-how” bywa różny. Dobrym przykładem będzie tutaj znaczenie osobistych kwalifikacji i „track recordu” w branży IT.

W wyroku z 14 maja 2013 r., ( KIO 908/13), wskazano, że informacje dotyczące osób wyznaczonych do realizacji zamówienia, w tym dane o ich kwalifikacjach oraz doświadczeniu zawodowym, mogą stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa. W przypadku gdy wykonawca skutecznie zastrzeże poufność tych informacji w treści oferty, zamawiający nie jest uprawniony do ich ujawnienia. Podkreślono, że rynek usług informatycznych charakteryzuje się dynamicznym rozwojem i równoczesną potrzebą posiadania wysoko wykwalifikowanej kadry specjalistów. W konsekwencji dane dotyczące konkretnych osób, ich kompetencji i doświadczenia, a więc potencjału kadrowego wykonawcy, mają bezpośrednie znaczenie gospodarcze.

Na rynku usług IT to właśnie kapitał ludzki stanowi kluczowy czynnik przewagi konkurencyjnej, ponieważ zapotrzebowanie na wysokiej klasy specjalistów pozostaje niezmiennie wysokie. Z tego względu przedsiębiorcy działający w tej branży zmuszeni są do ochrony danych dotyczących swojego personelu, aby ograniczyć ryzyko ich pozyskania przez konkurencję. Izba w pełni podzieliła w tym zakresie stanowisko zamawiającego i przystępującego do postępowania, uznając, że informacje odnoszące się do kluczowych specjalistów mogą podlegać ochronie przed ujawnieniem. Wskazano przy tym, że dostęp konkurentów do takich danych mógłby prowadzić do prób przejęcia specjalistów na potrzeby własnej działalności gospodarczej.