Czy każdy pracodawca musi kontrolować trzeźwość pracowników? – kontrola trzeźwości według nowych przepisów

Wraz z przepisami dotyczącymi wprowadzenia pracy zdalnej do kodeksu pracy, zostały przyjęte również przepisy umożliwiające przeprowadzenie przez pracodawcę kontroli wśród pracowników w zakresie ich trzeźwości oraz kontroli na obecność środków działających podobnie do alkoholu.

Najważniejsze regulacje w zakresie ww. zmian polegają m. in. na:

1. określeniu podstaw prawnych umożliwiających pracodawcy wprowadzenie kontroli trzeźwości pracowników lub kontroli na obecność w ich organizmach środków działających podobnie do alkoholu;
2. określeniu zasad przeprowadzania takich kontroli;
3. regulacji procedury przeprowadzania badania w celu ustalenia obecności w organizmie pracownika alkoholu przez uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego;
4. uzupełnieniu katalogu przesłanek uzasadniających nałożenie na pracownika kary upomnienia, kary nagany lub kary pieniężnej o przypadki stawienia się do pracy w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu lub zażywanie takiego środka w czasie pracy;
5. wprowadzeniu obowiązku pracodawcy niedopuszczenia pracownika do pracy w przypadku, gdy prewencyjna kontrola trzeźwości wykaże w organizmie pracownika obecność alkoholu lub prewencyjna kontrola na obecność środka działającego podobnie do alkoholu wykaże obecność w organizmie pracownika takiego środka.

Przechodząc do odpowiedzi na pytanie sformułowane w tytule, należy odpowiedzieć, że pracodawca nie ma obowiązku kontrolowania pracowników w zakresie trzeźwości, czy na obecność środków działających podobnie do alkoholu. Nowe przepisy bowiem wprowadziły możliwość, a nie obowiązek, dla pracodawcy. Co więcej, to pracodawca będzie mógł skorzystać z tego uprawnienia w celu zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób, czy ochrony mienia.

Dotychczasowe przepisy, które regulowały kwestię niedopuszczenia do pracy pracownika pod wpływem alkoholu były zawarte w ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Jednakże ta regulacja nie zawierała unormowań w zakresie badania pracowników na obecność w ich organizmach środków działających podobnie do alkoholu ani podstaw do samodzielnego przeprowadzania przez pracodawcę kontroli pracowników zarówno w zakresie trzeźwości jak i innych substancji w ich organizmach. Stąd pojawiła się potrzeba wprowadzenia dodatkowych regulacji w tym zakresie. Tym bardziej, że obowiązek zachowania trzeźwości stanowi jeden z podstawowych obowiązków pracowników.

Reasumując nowe przepisy zmieniające kodeks pracy wprowadziły do kodeksu pracy prewencyjną kontrolę trzeźwości pracowników oraz kontrolę na obecność w ich organizmach środków działających podobnie do alkoholu. Tym niemniej, nawet, gdy zostaną spełnione ustawowe przesłanki do przeprowadzenia przez pracodawcę ww. kontroli, pracodawca nie będzie miał obowiązku jej wprowadzenia. Zatem, od decyzji pracodawcy będzie zależało wprowadzenie kontroli w danym zakładzie pracy. Ponadto pracodawca będzie mógł zdecydować o wprowadzeniu jednej z ww. kontroli bądź obu.

Warto dodać, że ustawa zmieniająca kodeks pracy w ww. zakresie została przyjęta przez Sejm w dniu 13 stycznia 2023 r. Z kolei w dniu 16 stycznia 2023 r. została przekazana Prezydentowi do podpisu, który na dzień opublikowania niniejszego artykułu, tj. 26 stycznia 2023 r., jeszcze nie podpisał. Zatem, o dalszych losach tej regulacji będziemy Państwa na bieżąco informowali.