Czy pracodawca może wielokrotnie ukarać tego samego pracownika?

Problematyka nakładania kar na pracowników stanowi codzienność wielu pracodawców. Dlatego pojawia się mnóstwo praktycznych problemów z tym związanych. Jeden z nich dotyczy możliwości ponownego ukarania pracownika za kolejne spóźnienie do pracy.

Naruszenie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy

Przepisy kodeksu pracy przewidują konkretne naruszenia, które uprawniają pracodawcę do nałożenia na pracownika kary. Zatem pracodawca może ukarać pracownika za nieprzestrzeganie przez niego:

1)      ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy,

2)      przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,

3)      przepisów przeciwpożarowych,

4)      przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy

Ważne jest to, że pracodawca jest bezwzględnie związany przepisami regulującymi odpowiedzialność porządkową pracowników. W związku z tym, nie może ukarać pracownika za inne przewinienia niż te, które zostały przewidziane w kodeksie pracy.

Wracając do nieprawidłowego zachowania pracownika wskazanego we wstępie, czyli spóźnienia do pracy, trzeba zastanowić się, czy kwalifikuje się ono do któreś z ww. kategorii naruszeń uprawniających pracodawcę do ukarania pracownika. Z pewnością stanowi ono przewinienie w zakresie ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy. Pracownik bowiem ma obowiązek stawienia się w pracy o konkretnej godzinie (lub w konkretnym przedziale czasowym), aby rozpocząć wykonywanie nałożonych na niego obowiązków na zajmowanym przez niego stanowisku pracy. Tymczasem spóźnienie do pracy godzi w ww. zobowiązanie pracownicze. Stąd możliwe jest ukaranie pracownika jedną z kar przewidzianych w kodeksie pracy (tj. karą upomnienia lub nagany).

Wielokrotność naruszeń

Może się zdarzyć sytuacja, w której pracownik pomimo jednokrotnego ukarania za spóźnienie, ponownie nie przyszedł na czas do pracy. W takiej sytuacji, pracodawcy nierzadko zadają sobie pytanie, czy mogą ukarać pracownika za takie samo przewinienie. Wobec tego należy zaznaczyć, że są to naruszenia takiego samego rodzaju, ale odrębne. Wobec tego możliwe jest ponowne nałożenie kary na pracownika za kolejne spóźnienie do pracy.  

Jedno naruszenie, jedna kara

Omawiając możliwość wielokrotnego ukarania pracownika trzeba jednocześnie zaznaczyć, że niedopuszczalne jest zastosowanie więcej niż jednej kary za jedno przewinienie pracownicze. Zatem, w przypadku, gdy pracodawca zdecyduje o ukaraniu pracownika za spóźnienie do pracy, może zastosować jedną z dwóch kar, tj. upomnienie lub naganę. Wobec tego nie może nałożyć na pracownika obu ze wskazanych kar.

Dobrowolność karania

Choć, jak wspomniałam wyżej, przepisy regulujące zasady odpowiedzialności porządkowej pracowników mają charakter bezwzględnie obowiązujący, to pracodawca nie ma obowiązku nałożenia na pracownika kary w sytuacji, gdy ten ostatni dopuści się przewinienia. Art. 108 §1 i §2 kodeksu pracy przewiduje, że za naruszenia tam wskazane, pracodawca może zastosować kary porządkowe. Ustawodawca użył sformułowania: „pracodawca może” oznaczające dobrowolność działania pracodawcy. Zatem jest to uprawnienie a nie obowiązek pracodawcy.

Podsumowanie

Znajomość przepisów kodeksu pracy dotyczących karania pracowników, w tym m. in. rodzaju kar, rodzaju przewinień pracowniczych, czy procedury nakładania kar, jest niezbędna, aby prawidłowo ukarać pracownika. W przeciwnym bowiem razie, tj. gdy zastosowanie kary nastąpiło z naruszeniem przepisów, kara może zostać uchylona. Warto jednocześnie mieć na uwadze to, że pracownikowi przysługuje uprawnienie do wystąpienia do sądu pracy z powództwem o uchylenie zastosowanej wobec niego kary. Stąd, aby skutecznie bronić się przed zarzutami pracownika, należy prawidłowo stosować przepisy o odpowiedzialności porządkowej pracowników.

Więcej o prawidłowej procedurze karania pracowników, dowiedzą się Państwo z kolejnych wpisów.