Obowiązki pracodawcy przy zwolnieniach grupowych

Zwolnienia grupowe to trudny czas dla pracownika poddanego redukcji, jednak często wiążą się z problemami organizacyjnymi lub ekonomicznymi u pracodawcy – w tym z likwidacją i upadłością. W przypadku dokonywania zwolnień grupowych przepisy szczególne nakładają na pracodawcę szereg obowiązków, które ten winien wykonać. Są to przede wszystkim obowiązki informacyjne związane z redukcjami, ale także z wypłatą odprawy zwolnionym pracownikom.

Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników w art. 1 opisuje warunki, które winny być spełnione, by zastosowanie znalazły jej przepisy. Przepisom ustawy podlega pracodawca, który w okresie nieprzekraczającym 30 dni rozwiąże stosunek pracy ze wskazaną ilość pracowników, przy czym do oceny konieczne jest ustalenie ogólnej ilości osób zatrudnianych na podstawie umowy o pracę (o tym więcej w poprzednim artykule na temat zwolnień grupowych – https://ziemskibiznes.pl/prawo-pracy/pracodawco-kiedy-musisz-stosowac-przepisy-ustawy-o-zwolnieniach-grupowych/ )

Przyjęte progi ilościowe co do zasady oscylują wokół 10% pracowników podlegających zwolnieniu, jednak nie jest to stała liczba. Istotnym pozostaje, iż szczególne zasady dot. zwolnień grupowych obejmują dopiero pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 osób, który rozwiązuje stosunek pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

Zawiadomienie związków zawodowych

W przypadku zwolnień grupowych należy zawiadomić związki zawodowe o zamiarze ich przeprowadzenia, a jeśli nie funkcjonują związki zawodowe, to powinny odbyć się konsultacje z przedstawicielami pracowników (jeśli takowych nie ma, należy ich wyłonić).

Konsultacja dotyczy w szczególności możliwości uniknięcia lub zmniejszenia rozmiaru grupowego zwolnienia, w tym zwłaszcza możliwości przekwalifikowania lub przeszkolenia zawodowego, a także uzyskania innego zatrudnienia przez zwolnionych pracowników.

Porozumienie / regulamin

W ciągu maksymalnie 20 dni od zawiadomienia pracodawca i związki zawodowe zawierają porozumienie, w którym określają:

• zasady postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia oraz
• obowiązki pracodawcy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia innych spraw pracowniczych związanych z grupowym zwolnieniem.

Jeżeli nie jest możliwe zawarcie porozumienia, to wówczas zasady postępowania ustala pracodawca w regulaminie. Pracodawca wtedy w miarę możliwości uwzględnia propozycje przedstawione przez zakładowe organizacje związkowe czy przedstawicieli pracowników (jeśli związki zawodowe nie istnieją u danego pracodawcy).

Zawiadomienie powiatowego urzędu pracy

Po zawarciu porozumienia ze związkami zawodowymi pracodawca zawiadamia powiatowy urząd pracy o zamiarze przeprowadzenia zwolnień grupowych. Kopię zawiadomienia pracodawca przekazuje zakładowym organizacjom związkowym, które mogą przedstawić powiatowemu urzędowi pracy swoją opinię w sprawie grupowego zwolnienia.

Zawiadomienie o przyczynach grupowego zwolnienia

Pracodawca na piśmie zawiadamia związki zawodowe o przyczynach grupowego zwolnienia, liczbie pracowników i grupach objętych grupowym zwolnieniem, terminem zwolnienia, kryteriami doboru pracowników, kolejności zwolnień i propozycjach rozstrzygnięcia kwestii pracowniczych związanych ze zwolnieniem (jeżeli obejmują one świadczenia pieniężne –przedstawić należy także sposób ustalania ich wysokości).

Analogiczna informacja przekazywana jest przez pracodawcę do powiatowego urzędu pracy z tą różnicą, iż do powiatowego urzędu pracy nie przekazuje się informacji o sposobie ustalania wysokości świadczeń pieniężnych przysługujących pracownikom.

Odprawa pieniężna

Pracownikowi w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:

1. jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 2 lata;
2. dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy od 2 do 8 lat;
3. trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy ponad 8 lat.

Przy zatrudnieniu poniżej 20 osób stosuje się zasady ogólne Kodeksu pracy

Jak wspomniano powyżej, szczególne zasady dot. zwolnień grupowych obejmują pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 osób. Jeśli zatem przedsiębiorca zatrudnia zatem mniej niż 20 pracowników, to do zwolnień stosować należy ogólne zasady Kodeksu pracy w tym zakresie. Oznacza to m.in., że w takim przypadku wypowiedzenie umowy o pracę należy złożyć z zachowaniem okresu zależnego od stażu pracy danego pracownika, a w wypowiedzeniu należy pouczyć każdego pracownika o możliwości odwołania się przez pracownika do sądu pracy.