Obowiązki pracodawcy w czasie gorącego lata

Lato, wakacje, odpoczynek… ale nie wszyscy mogą spędzić gorące dni nad wodą. Ci, którzy nie korzystają z urlopu, są w pracy. W czasie, gdy temperatura wzrasta powyżej 25 stopni, wykonywanie pracy może być uciążliwe. Stąd warto przypomnieć najważniejsze obowiązki, które spoczywają na pracodawcach w okresie letnim.

Regulacje kodeksowe

Kodeks pracy zawiera ogólne postanowienia dotyczące obowiązków pracodawcy w zakresie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Zgodnie z nimi, pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Ponadto pracodawca ma obowiązek chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W kontekście gorącego lata na uwagę zasługuje treść art. 232 kodeksu pracy, zgodnie z którym, pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych, nieodpłatnie, odpowiednie posiłki i napoje, jeżeli jest to niezbędne ze względów profilaktycznych. Jednocześnie wskazany przepis zawiera delegację do Rady Ministrów do określenia rodzajów ww. posiłków i napojów oraz wymagania, jakie powinny spełniać, a także przypadki i warunki ich wydawania. Dlatego, aby wiedzieć, kiedy pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia wody pracownikom, konieczne jest sięgnięcie do szczegółowych przepisów zawartych w rozporządzeniach wykonawczych do kodeksu pracy.

Wybrane obowiązki pracodawcy

Napoje

Obowiązek zapewnienia napoi pracownikom wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów. Zgodnie z nim pracodawca zapewnia napoje pracownikom zatrudnionym m.in.

1. w warunkach gorącego mikroklimatu, charakteryzującego się wartością wskaźnika obciążenia termicznego (WBGT) powyżej 25^oC,
2. przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia powyżej 25^oC,
3. na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28^oC.

Napoje należy przekazywać pracownikom w dniach wykonywania przez nich prac uzasadniających ich wydawanie. Muszą być one dostępne dla pracowników w ciągu całej zmiany roboczej. Poza tym, napoje powinny być odpowiednio zimne w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników. Z kolei w przypadku napoi wskazanych w pkt 1) powyżej, powinny one być wzbogacone w sole mineralne i witaminy. 

Warto jednocześnie dodać, że stanowiska pracy, na których zatrudnieni pracownicy powinni otrzymywać napoje, oraz szczegółowe zasady ich wydawania, pracodawca ustala w porozumieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi. Z kolei, w przypadku, gdy u pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa – ww. kwestie ustala pracodawca po uzyskaniu opinii przedstawicieli pracowników.

Czasami niektóre obowiązki pracodawcy mogą być zastępowane wypłatą ekwiwalentu. Jednakże nie dotyczy to obowiązku zapewnienia pracownikom napoi. W ww. rozporządzeniu wprost wskazano, że pracownikom nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za napoje.

Wentylacja i klimatyzacja

Przy okazji wysokich temperatur, warto również odnotować, że przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przewidują m.in. wymogi dotyczące wentylacji i klimatyzacji. Zgodnie z nimi, w pomieszczeniach pracy powinna być zapewniona wymiana powietrza wynikająca z potrzeb użytkowych i funkcji tych pomieszczeń, bilansu ciepła i wilgotności oraz zanieczyszczeń stałych i gazowych.

Z kolei w sytuacji, gdy zamontowana została klimatyzacja lub wentylacja mechaniczna, powietrze doprowadzane do pomieszczeń pracy z zewnątrz przy ich zastosowaniu powinno być oczyszczone z pyłów i substancji szkodliwych dla zdrowia. Poza tym klimatyzacja lub wentylacja nie może powodować przeciągów, wyziębienia lub przegrzewania pomieszczeń pracy. Warto również zwrócić uwagę, że strumień powietrza pochodzący z urządzeń wentylacji nawiewnej nie powinien być skierowany bezpośrednio na stanowisko pracy.

Używając klimatyzacji lub wentylacji mechanicznej trzeba także pamiętać, o konieczności ograniczania natężenia rozprzestrzeniania się hałasu i drgań powodowanych ich pracą oraz zapewnienia ich odpowiedniej konserwacji.

Okna i świetliki

O ile pracodawcy często mają świadomość konieczności zapewnienia napoi pracownikom, o tyle nie rzadko nie zdają sobie sprawy z wymogu wyposażenia okien i świetlików w odpowiednie urządzenia eliminujące nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowiska pracy. Innym wymogiem odnośnie okien i świetlików przeznaczonych do wietrzenia pomieszczeń jest konieczność ich wyposażenia w urządzenia pozwalające na otwieranie ich w sposób łatwy i bezpieczny z poziomu podłogi oraz ustawienie części otwieranych w pożądanym położeniu.

Podsumowanie

Reasumując, niezależnie od pory roku i warunków atmosferycznych pracodawcy nie mają wakacji i powinni pamiętać o ciążących na nich obowiązkach.