Pracodawco! Kiedy musisz stosować przepisy ustawy o zwolnieniach grupowych?

Zwolnienia grupowe są trudne dla pracowników podlegających redukcji, lecz dla pracodawcy mogą być jedyną szansą na utrzymanie reszty działalności. Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników omawia zasady przeprowadzania zwolnień grupowych, lecz by stosować wskazane przepisy szczególne, muszą zostać spełnione określone warunki w niej wskazane.

Szczególne zasady dot. zwolnień grupowych obejmują dopiero pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 osób. Istnieje zatem próg minimalny ilości zatrudnienia, by sięgać do przepisów ustawy o zwolnieniach grupowych. Nie ma przy tym znaczenia, czy wypowiedzenie stosunku pracy nastąpi w drodze wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę, czy też na mocy porozumienia stron.

Istotnym jest, iż wskazane poniżej liczby uwzględniają zwolnionych pracowników, z którymi pracodawca rozwiązał umowę o pracę także za porozumieniem stron, o ile nastąpiło to z inicjatywy pracodawcy, jeśli dotyczy to co najmniej 5 pracowników.

Zakład pracy zatrudnia od 20 do 99 pracowników

Jeśli pracodawca zatrudnia co najmniej 20 osób, lecz mniej niż 100, to przepisy ustawy stosuje się w przypadku zwolnienia co najmniej 10 pracowników w okresie nieprzekraczającym 30 dni.

Zakład pracy zatrudnia od 100 do 299 pracowników

Jeśli pracodawca zatrudnia co najmniej 100 osób, lecz mniej niż 300, to przepisy ustawy stosuje się w przypadku zwolnienia co najmniej 10% pracowników w takim samym okresie, jak wskazano powyżej, czyli nieprzekraczającym 30 dni.

Zatem, jeśli pracodawca zatrudnia 150 pracowników, to ustawę o zwolnieniach grupowych stosujemy w przypadku zwolnienia co najmniej 15 osób. Z drugiej strony, jeśli pracodawca zatrudnia np. 153 pracowników, a zwalnia 15, to niniejsza ustawa nie znajdzie zastosowania, gdyż nie zostanie spełniona przesłanka „co najmniej 10%” zwalnianych (9,8% to nie „co najmniej 10%”).

Zakład pracy zatrudnia 300 pracowników i więcej

Jeśli natomiast pracodawca zatrudnia co najmniej 300 pracowników, to ustawę o zwolnieniach grupowych stosujemy w przypadku zwolnienia co najmniej 30 osób w tym samym okresie referencyjnym.

Jak liczyć stan zatrudnienia

Do stanu zatrudnienia stanowiącego podstawę powyższych obliczeń nie wlicza się pracowników tymczasowych ani osób zatrudnionych w ramach stosunków prawnych innych niż stosunek pracy (np. umów cywilnoprawnych takich jak umowa zlecenia czy umowa o dzieło)[1].

Nieistotny jest przy tym wymiar etatu, na podstawie którego zatrudniony jest pracownik – bierzemy pod uwagę ilość osób, a nie: ilość etatów. Oznacza to, iż przy zatrudnianiu dwóch osób w wymiarze połowy etatu każda, liczymy ich jako dwie osoby, a nie jedna ze względu na zsumowanie ich „połówek” etatu.[2]

Przyczyny niedotyczące pracowników

Kluczową przesłanką stosowania ustawy o zwolnieniach grupowych jest jednak fakt rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, na co wskazuje art. 1 ust. 1 ustawy. Zatem będą to przyczyny dotyczące bezpośrednio lub pośrednio pracodawcy. Najczęściej będą to jego problemy ekonomiczne (w tym upadłość czy likwidacja) bądź potrzeby reorganizacyjne. Zaznaczyć przy tym należy, iż reorganizacja nie może być w tym przypadku pozorna i służyć wyłącznie umożliwieniu rozwiązania stosunków pracy z pracownikami.

Obowiązki pracodawcy w przypadku stosowania ustawy

Jeśli spełnione zostaną warunki stosowania ustawy o zwolnieniach grupowych, to wówczas pracodawca zobowiązany będzie do wykonania obowiązków takich jak:

• zawiadomienie związków zawodowych,
• zawiadomienie o przyczynach grupowego zwolnienia i innych okolicznościach związanych ze zwolnieniem grupowym, zgodnie z wymogiem ustawy,
• zawiadomienie powiatowego urzędu pracy,
• ustalenie regulaminu postępowania w sprawie zwolnień grupowych,
• wypłacenie odprawy pieniężnej.

Przy zatrudnieniu poniżej 20 osób stosuje się zasady ogólne Kodeksu pracy

Jak wspomniano powyżej, szczególne zasady dot. zwolnień grupowych obejmują pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 osób. Jeśli zatem przedsiębiorca zatrudnia 19 pracowników, choćby zmuszony był zwolnić wszystkich, to do zwolnień stosować należy ogólne zasady Kodeksu pracy w tym zakresie, czyli wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem okresu zależnego od stażu pracy danego pracownika, pouczenie o możliwości odwołania się przez pracownika do sądu pracy i inne.