Co pierwsze: pozwolenie na budowę czy zezwolenie na usunięcie drzew – wybór i ryzyko po stronie inwestora

Jeśli inwestor zamierza zrealizować inwestycję, z którą wiąże się wycinka drzew lub krzewów z nieruchomości przewidzianej do zainwestowania może albo w pierwszej kolejności uzyskać  pozwolenie na budowę, a dopiero następnie zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, albo odwrotnie – zacząć od zezwolenia na wycinkę, a po jego uzyskaniu wystąpić o pozwolenie na budowę. Zgodnie z przepisami oba tryby są co do zasady dopuszczalne i możliwe do wdrożenia. Co jest zatem korzystniejsze z punktu widzenia inwestora?

Miał być obowiązek uzyskania zezwolenia na wycinkę przed pozwoleniem na budowę

Nowelizacja ustawy o ochronie przyrody, która weszła w życie 28 sierpnia 2015 r. miała doprowadzić do tego, by zezwolenie na usunięcie drzew było uzyskiwane przed pozwoleniem na budowę.  Świadczy o tym uzasadnienie do projektu ustawy nowelizującej u.o.p., w którym wskazano, że dotychczas obowiązujące przepisy nie określały, „(…) na jakim etapie ubiegania się o wydanie pozwolenia na budowę lub rozbiórkę należy uzyskać zezwolenie na usunięcie kolidujących drzew lub krzewów. Wobec powyższego istnieje potrzeba wprowadzenia regulacji, zgodnie z którą zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów powinno być wydane przed uzyskaniem pozwolenia na budowę lub rozbiórkę, tak aby organ administracji właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów mógł zbadać wartość przyrodniczą zadrzewień, kolizję zadrzewień z inwestycją oraz możliwość zastosowania rozwiązań alternatywnych pozwalających na ich zachowanie”. Nie wprowadzono jednak skutecznych rozwiązań prawnych, które wymuszałyby na inwestorach tę właśnie kolejność działania.  

Nie ma obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę przed pozwoleniem na budowę

Warunkiem uzyskania pozwolenia na budowę/rozbiórkę nie jest legitymowanie się przez inwestora zezwoleniem na usunięcie drzew lub krzewów, nawet jeśli projektowana inwestycja wymaga usunięcia zadrzewień. Nie wprowadzono do ustawy Prawo budowlane przepisu, który obligowałby inwestora do przedłożenia do wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę, decyzji w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. Jak dotychczas można zatem w pierwszej kolejności wystąpić o pozwolenie na budowę, a dopiero, legitymując się ostateczną decyzją w tym zakresie, wystąpić o zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, uzasadniając wniosek kolizją z projektowaną inwestycją.

Brak gwarancji uzyskania zezwolenia na wycinkę przez inwestora posiadającego pozwolenie na budowę

Wybierając tę drogę trzeba jednak pamiętać o tym, że legitymowanie się przez inwestora ostatecznym pozwoleniem na budowę nie gwarantuje, że inwestor uzyska zezwolenie na usunięcie drzew kolidujących z inwestycją. Decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zezwolenie na wycinkę wydaje się, jeśli przyczyna wycinki drzew, zawarta we wniosku o wydanie takiego zezwolenia, zostanie przez organ uznana za ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej u.o.p. ochrony drzew (wyrok WSA  w Warszawie z 13 czerwca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/12, CBOSA). Organ administracji, działając w granicach uznania administracyjnego ma obowiązek rozważyć, czy projektowana przez inwestora inwestycja uzasadnia wycinkę drzew. Nie sposób całkowicie wyeliminować ryzyka wydania przez organ decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na wycinkę w szczególnie uzasadnionych przypadkach (np. w przypadku kolizji inwestycji z  drzewami kilkudziesięcioletnimi czy drzewami gatunku uznawanego za szczególnie wartościowy), nawet jeśli przyczyną wycinki będzie realizacja inwestycji objętej ostatecznym pozwoleniem na budowę.

W konsekwencji – inwestor, który uzyskuje najpierw pozwolenie na budowę, a następnie występuje o zezwolenie na wycinkę musi liczyć się z tym, że w przypadku nie uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew może nie zrealizować przedsięwzięcia bądź nie zdoła zrealizować go w kształcie zatwierdzonym w tym pozwoleniu ze względu na ochronę zadrzewień. 

Zezwolenie na wycinkę może zostać wydane przed uzyskaniem pozwolenia na budowę/rozbiórkę pod warunkiem jego wykonania po otrzymaniu takiego pozwolenia

Dotychczas w praktyce, jeśli inwestor jako przyczynę wycinki wskazywał planowane zamierzenie inwestycyjne, organy żądały udokumentowania zamiaru jego realizacji ostatecznym pozwoleniem na budowę. Jeśli inwestor nie legitymował się pozwoleniem na budowę, organy uznawały, że wycinka jest nieuzasadniona, co w konsekwencji powodowało, że o zezwolenie na wycinkę inwestorzy występowali po uprzednim uzyskaniu pozwolenia na budowę.

Nowelizacją u.o.p. wprowadzono mechanizm pozwalający wydać zezwolenie na wycinkę inwestorowi, który nie legitymuje się pozwoleniem na budowę. Ochrona zadrzewień przed nieuzasadnioną wycinką jest realizowana przez dodany do u.o.p. art. 83d ust. 5 zgodnie z którym, jeżeli przyczyną usunięcia drzewa lub krzewu jest realizacja inwestycji wymagającej uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu może zostać wykonane pod warunkiem uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę, które kolidują z drzewami lub krzewami, będącymi przedmiotem zezwolenia. Zezwolenie na wycinkę może zatem zostać wydane przez uzyskaniem pozwolenia na budowę, ale jego wykonanie będzie możliwe dopiero po jego uzyskaniu. Warunek, o którym mowa w tym przepisie należy uznać za spełniony,  jeśli inwestor uzyska ostateczne (nie musi być prawomocne!) pozwolenie na budowę, w terminie wskazanym w zezwoleniu na wycinkę, jako termin usunięcia drzew lub krzewów. Warunek, o którym mowa w analizowanym przepisie należy uznać za niespełniony, jeśli inwestor w terminie do usunięcie drzew lub krzewów określonym w zezwoleniu nie uzyska ostatecznego pozwolenia na budowę, uzyska decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę albo w ogóle nie wystąpi z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę. W takiej sytuacji po upływie wspomnianego terminu właściwy organ stwierdzi wygaśnięcie zezwolenia na wycinkę.

Bezpieczniej jest zacząć od zezwolenia na usunięcie drzew  

Ze względu na wskazane powyżej ryzyko odmowy wydania zezwolenia na wycinkę drzew w sytuacji posiadania ostatecznego pozwolenia na budowę, bezpieczniej jest wystąpić w pierwszej kolejności o zezwolenie na wycinkę. Inwestor powinien jednak zadbać o to, by wskazany w zezwoleniu termin na usunięcie drzew uwzględniał czasochłonność postępowania zmierzającego do uzyskania ostatecznego pozwolenia na budowę,  a w razie przedłużania się tego postępowania, wystąpić przed upływem tego terminu o zmianę zezwolenia w tym zakresie.

Obowiązek dołączenia do wniosku projektu zagospodarowania działki lub terenu

Jeśli wycinka drzew ma związek z projektowaną inwestycją,  dla której jest wymagane zgodnie z ustawą Prawo budowlane sporządzenie przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane projektu zagospodarowania działki lub terenu, projekt ten należy załączyć do wniosku o wydanie zezwolenia na wycinkę. Projekt zagospodarowania działki lub terenu ma określać usytuowanie drzewa lub krzewu objętego wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycinkę w odniesieniu do granic nieruchomości i obiektów budowlanych istniejących lub projektowanych na tej nieruchomości, co ma z kolei umożliwić organowi stwierdzenie, czy istnieje kolizja zadrzewień z planowanym zamierzeniem budowlanym, a także umożliwić weryfikację tego, czy dana inwestycja jest rzeczywiście przez inwestora planowana.

Co istotne, projekt ten należy załączyć niezależnie od tego, czy inwestor występuje w pierwszej kolejności o zezwolenie na wycinkę, czy też dysponuje już pozwoleniem na budowę i w oparciu o nie wnioskuje o wydanie zezwolenia na wycinkę. W pierwszym przypadku projekt zagospodarowania terenu nie będzie jeszcze zatwierdzony w udzielonym inwestorowi pozwoleniu na budowę. Mankamentem wystąpienia o zezwolenie na usuniecie drzew przed uzyskaniem pozwolenia na budowę jest zatem to, iż może się zatem okazać, że inwestor uzyska zezwolenie na wycinkę w oparciu o projekt zagospodarowania terenu, który ulegnie modyfikacji na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę.