Co się zmieniło w projekcie nowelizacji ustawy środowiskowej?

21 kwietnia 2026 r. na stronie RCL opublikowana została druga wersja projektu ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko[1] oraz niektórych innych ustaw (nr UD224)[2].

Prócz licznych zmian redakcyjnych pojawiły się też nowe rozwiązania merytoryczne. Tym przyjrzymy się poniżej.

Sprzeczność z planem miejscowym – brak automatycznej odmowy DUŚ

Najistotniejszą nowością w projekcie jest możliwość ubiegania się o decyzję środowiskową również, gdy obowiązujący plan miejscowy nie przewiduje możliwości lokalizacji przedsięwzięcia, a nawet wprost jest niezgodne z aktualnym planem miejscowym (projektowany art. 59a ust. 6 i 7 ustawy o.o.ś.).

Projektodawca przewiduje, że obowiązek badania zgodności lokalizacji przedsięwzięcia może zostać „odroczony” w ww. przypadku, jeżeli inwestor przedłoży uchwałę o przystąpieniu do zmiany planu miejscowego lub uchwałę o wyrażeniu zgody na przystąpienie do sporządzenia zintegrowanego planu inwestycyjnego. W takim wypadku organ środowiskowy nie będzie miał podstaw do automatycznej odmowy wydania decyzji środowiskowej (jak ma to miejsce obecnie). Na uchwalenie planu miejscowego dopuszczającego wnioskowane przedsięwzięcie organ poczeka maksymalnie 5 lat, a jeśli w tym terminie inwestor nie przedłoży nowego planu miejscowego – umorzy postępowanie.

Biorąc pod uwagę długość zarówno postępowań o wydanie decyzji środowiskowej, jak i procedur planistycznych rozwiązanie to wydaje się racjonalne i należy je ocenić pozytywnie.

Pamiętać jednak należy, że inwestora obciążać będzie ryzyko umorzenia postępowania i utraty poniesionych kosztów na poczet postępowania środowiskowego (np. kosztów przygotowania dokumentacji), jeśli korzystnego planu miejscowego w oczekiwanym kształcie nie uda się uchwalić w terminie 5 lat.

Konsekwentnie zmianę przewiduje się również w art. 74 ustawy o.o.ś., dodając ust. 1ab dotyczący załączników do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej (załączenie do wniosku wskazanych wyżej uchwał) oraz w art. 63 ust. 5a pkt 2 ustawy o.o.ś. przewidującym możliwość zawieszenia postępowania na okres do 5 lat (zamiast 3 lat).

Doprecyzowanie przepisów o karach pieniężnych

Istotną zmianą jest zmniejszenie górnej granicy kary pieniężnej z 20 milionów złotych do 10 milionów złotych w przypadku realizacji, eksploatacji lub likwidacji przedsięwzięcia:

• bez wymaganej decyzji środowiskowej;
• albo gdy nie podlega ona wykonaniu;
• oraz pomimo wydania przez sąd administracyjny postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji środowiskowej

(projektowany art. 136a ust. 1a).

Projekt w nowej wersji wprost wskazuje również właściwy organ do wymierzenia ww. kary, mianowicie wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (projektowany art. 136a ust. 3).

Wymierzając karę WIOŚ ma brać pod uwagę liczbę i wagę stwierdzonych naruszeń w przypadku naruszania warunków decyzji, bądź skalę przedsięwzięcia i jego oddziaływanie na środowisko w przypadku braku wymaganej decyzji środowiskowej (projektowany art. 136a ust. 3 pkt 1 i 2).

Doprecyzowanie przepisów dot. opłat za wydanie decyzji środowiskowej

W projekcie doprecyzowane zostały przepisy o opłacie za wydanie decyzji środowiskowej. W przypadku wniosku obejmującego kilka rodzajów przedsięwzięć, opłatę będzie należało wnieść tylko za przedsięwzięcie, za które określona jest najwyższa opłata (projektowany art. 74 ust. 8).

Z kolei delegacja do wydania rozporządzenia określającego stawki opłaty wskazuje, że wysokość opłat ma uwzględniać rodzaj, charakter i skalę planowanego przedsięwzięcia oraz zakres jego oddziaływania (projektowany art. 74 ust. 9). We wcześniejszej wersji projektu, Minister miał uwzględnić tylko rodzaj przedsięwzięcia. Proponowaną zmianę należy ocenić pozytywnie.

NSA szybciej rozpatrzy skargę kasacyjną?

Projektodawca oczekuje szybszego rozpoznania spraw, w których wstrzymano wykonanie decyzji środowiskowej.

Aktualnie, jeśli wstrzymano wykonanie decyzji środowiskowej, przepisy przewidują 3-miesięczny termin rozpoznania sprawy decyzji środowiskowej. Obecnie dotyczy to jednak jedynie wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Nowe wersja projektu analogiczny termin wprowadza również dla Naczelnego Sądu Administracyjnego (do rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku sądu I instancji w przedmiocie decyzji środowiskowej, której wykonanie wstrzymano postanowieniem sądu – projektowany art. 86f ust. 3a).

Dodatkowo NSA będzie mógł rozpoznać zażalenie na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji środowiskowej na posiedzeniu niejawnym (projekt przewiduje wykreślenie wyrazów „na rozprawie” w art. 86f ust. 4 o.o.ś.).

Podsumowując, nowy projekt zawiera kilka istotnych modyfikacji, w większości jednak zmiany mają charakter doprecyzowujący. Jednocześnie stanowi on wyraźny sygnał dla starostw, że projektodawca podtrzymuje zamiar przekazania im kompetencji w zakresie wydawania decyzji środowiskowych.