Dostępność budownictwa mieszkalnego wielorodzinnego dla osób niepełnosprawnych

Prawo budowlane wymaga, aby budynki mieszkalne wielorodzinne projektować i budować, zapewniając niezbędne warunki do korzystania z nich przez osoby niepełnosprawne, w tym starsze. W budynku należy zapewnić minimalny udział lokali mieszkalnych dostępnych dla ww. osób. Jak projektować mieszkania dostępne dla niepełnosprawnych i jaki powinien być ich udział w całej inwestycji? Na ten temat są dostępne poradniki, ale brak wiążących wymogów.

O dostępności mieszkań decyduje projektant

Z punktu widzenia przepisów Prawa budowlanego dostępność budownictwa mieszkalnego wielorodzinnego dla osób niepełnosprawnych jest bardzo istotnym elementem zarówno na etapie projektowania, jak i budowy. Świadczy o tym m.in. fakt, że:

• odstąpienie w zakresie warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne zawsze jest kwalifikowane jako istotne;
• obowiązkowa kontrola obejmuje sprawdzenie zgodności obiektu z projektem architektoniczno-budowlanym w zakresie zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z obiektu przez osoby niepełnosprawne, w tym osoby starsze – w stosunku do obiektu użyteczności publicznej i budynku mieszkalnego wielorodzinnego;
• odstępstwo od norm techniczno-budowlanych nie może powodować w stosunku do obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego – ograniczenia dostępności dla potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami.

Jednym z obowiązków, które ustawa nakłada na projektanta i inwestora jest wspomniany już obowiązek zapewnienia minimalnego udziału lokali mieszkalnych dostępnych dla niepełnosprawnych, w tym osób starszych. Obowiązujące przepisy nie wskazują jednak jak tę minimalną liczbę lokali ustalić. Dziś to projektant decyduje, ile mieszkań będzie dostępnych dla osób niepełnosprawnych i jakie konkretne udogodnienia z tą dostępnością będą się wiązać. Ten stan rzeczy niebawem ulegnie zmianie.

Nowe rozporządzenie przyniesie konkretne obowiązki

W projekcie nowego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (ma wejść w życie 20 września 2022 r) ustalono, że minimalny udział lokali mieszkalnych dla osób niepełnosprawnych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym wynosić ma min. 6% ogólnej liczby lokali mieszkalnych w budynku, przy czym minimum 1. Dotyczyć ma to wszystkich budynków posiadających więcej niż 4 lokale mieszkalne.

Jednocześnie planuje się wprowadzenie dla tych mieszkań bardzo konkretnych wymogów.

Powinny one spełniać wszystkie warunki RWT, a nadto:

• próg w drzwiach wejściowych do lokalu mieszkalnego posiadać powinien ścięte obustronnie krawędzie i wyróżniać się kolorem kontrastującym z kolorem posadzki, a jego wysokość nie powinna przekraczać 0,02 m;
• w drzwiach balkonowych wysokość progu nie powinna przekraczać 0,035 m;
• w drzwiach do poszczególnych pomieszczeń wewnątrz lokalu mieszkalnego nie powinno się stosować progu i klamki gałkowej;
• korytarze zapewniające komunikację wewnętrzną w lokalu mieszkalnym powinny mieć na całej długości szerokość w świetle co najmniej 1,2 m;
• we wszystkich pomieszczeniach mieszkalnych, kuchni oraz łazience, zapewnić powinno się przestrzeń manewrową pozbawioną przeszkód o minimalnych wymiarach boków 1,5 m x 1,5 m;
• łącznik instalacji elektrycznej umieszczony powinien być na wysokości od 0,8 m do 1,2 m, natomiast gniazdo wtyczkowe – od 0,4 m do 1,0 m.