Kwestionowanie ostatecznej decyzji środowiskowej nie może tamować procesu inwestycyjnego

Złożenie przez kogokolwiek wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji środowiskowej bądź wniosku o wznowienie postępowania zakończonego jej wydaniem nie jest podstawą do zawieszenia wszczętego na wniosek Inwestora postępowania o  wydanie decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzji o pozwoleniu na budowę dla projektowanej inwestycji.

Batalia o uzyskanie decyzji środowiskowej

Każdy inwestor, który zrealizował przedsięwzięcie wymagające decyzji środowiskowej wie, jak czasochłonne może być postępowanie zmierzające do jej uzyskania. Przed organem I instancji trwa ono zwykle kilka miesięcy. Zdarza się, że od wydanej decyzji jest wnoszone odwołanie czy to przez stronę postępowania, czy przez organizację społeczną, która uczestniczyła  w postępowaniu na prawach strony, co przedłuża postępowanie o kolejne kilka miesięcy. Tym samym uzyskanie ostatecznej decyzji środowiskowej niejednokrotnie wiąże się dla inwestora z długotrwałą batalią.

Kwestionowanie ostatecznej decyzji

Co w sytuacji, gdy ktoś zakwestionuje ostateczną decyzję środowiskową wnosząc o stwierdzenie jej nieważności bądź o wznowienie postępowania zakończonego jej wydaniem?

Nie powinno to mieć żadnego wpływu na możliwość uzyskania przez inwestora na jej podstawie decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego czy decyzji o pozwoleniu na budowę dla projektowanej inwestycji. Praktyka urzędów pokazuje jednak, że jest inaczej. Zdarzają się sytuacje, że ze względu na złożenie wniosku o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego w stosunku do ostatecznej decyzji środowiskowej, organ zawiesza wszczęte na wniosek inwestora postępowanie o wydanie decyzji pozwalających na kontynuowanie procesu inwestycyjnego. Takie działania organów są nieprawidłowe.

Brak zagadnienia wstępnego

Ani złożenie wniosku, ani toczące się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej czy też postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego taką decyzją  nie  stanowią zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego [dalej: kpa], uzasadniającego zawieszenie postępowania o ustalenie warunków zabudowy, ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego czy udzielenie pozwolenia na budowę  dla projektowanej inwestycji.

Organ administracji publicznej oceniając wystąpienie przesłanek skutkujących zawieszeniem postępowania nie może się kierować przewidywaniami co do tego, jaki będzie wynik merytorycznego rozstrzygnięcia postępowania nadzwyczajnego dotyczącego decyzji środowiskowej, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązujących przepisów prawa ma możliwość rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji administracyjnej.[1]

O ile brak ostatecznej decyzji środowiskowej tamuje rozpoznanie sprawy o wydanie decyzji lokalizacyjnej czy decyzji o warunkach zabudowy, to toczące się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności czy też wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją środowiskową nie czyni niemożliwym rozpoznania sprawy o wydanie tych decyzji.

Więcej nawet: organ dysponując ostateczną decyzją środowiskową ma obowiązek (przy spełnieniu innych ustawowych przesłanek) takie decyzje wydać. Ostatecznej decyzji środowiskowej przysługuje bowiem z mocy art. 16 § 1 kpa domniemanie legalności, które nakazuje traktować ją jako zgodną z przepisami i obowiązującą tak długo, jak długo nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym.

Stanowisko sądów administracyjnych

Zaprezentowany pogląd jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sądy wskazują, iż toczące się postępowanie nadzwyczajne względem ostatecznej decyzji administracyjnej nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie o wydanie na jej podstawie, czy w oparciu o nią (w następstwie jej wydania) innej decyzji[2]. Jedynie przykładowo można wskazać, że w odniesieniu do relacji pomiędzy decyzją o warunkach zabudowy, a decyzją o pozwoleniu na budowę wskazuje się w orzecznictwie, że w sytuacji, gdy w dacie złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę inwestor legitymuje się ostateczną decyzją o warunkach zabudowy, którą  przedłożył organowi architektoniczno – budowlanemu, do momentu wzruszenia tej decyzji wiąże ona organ w zakresie ustalenia zgodności projektu budowlanego z przepisami.[3] W rezultacie NSA przyjmuje, że „Wznowienie postępowania czy też wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy nie stanowi w świetle art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. podstawy do zawieszenia postępowania o wydanie pozwolenia na budowę. Podstawę taką mogłoby stanowić dopiero uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy, gdyż do czasu ostatecznego wyeliminowania z obrotu prawnego takiej decyzji przysługuje jej domniemanie legalności (art. 16 § 1 k.p.a.)”[4].

Podsumowując: w sytuacji, gdy ktokolwiek zakwestionuje ostateczną decyzję środowiskową wnosząc o stwierdzenie jej nieważności bądź o wznowienie postępowania zakończonego jej wydaniem, nie stanowi to podstawy do zawieszenia wszczętego na wniosek Inwestora postępowania o udzielenie mu warunków zabudowy, ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego czy udzielenie pozwolenia na budowę dla inwestycji objętej decyzją środowiskową.