Nałożenie obowiązku oceny odziaływania na środowisko

Nie każda inwestycja wymagająca uzyskania decyzji środowiskowej oznacza konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (dalej: OOŚ). Dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko[1] przeprowadzenie OOŚ jest obowiązkowe, natomiast dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko[2] jest fakultatywne.

Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy ocenowej[3] obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziałyać na środowisko stwierdza organ prowadzący postępowanie w drodze postanowienia, po rozważeniu szeregu kryteriów opisanych w tym przepisie oraz uzyskaniu opinii organów współdziałających[4].

Opinie organów wyspecjalizowanych

Obowiązek zasięgnięcia opinii organów współdziałających, nazywanych wyspecjalizowanymi (specjalistycznymi) wynika z art. 64 ustawy ocenowej.

Do organów współdziałających należą, w każdym przypadku:

• Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska;
• właściwy organ Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

A w określonych sprawach również:

• Państwowa Inspekcja Sanitarna;
• organ właściwy do wydania pozwolenia zintegrowanego (w większości przypadków to Marszałek Województwa);
• Dyrektor Urzędu Morskiego.

Uzyskane opinie nie są wiążące, ale stanowią istotny materiał dowodowy w sprawie i powinny zostać ocenione przez organ prowadzący postępowanie główne zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego[5])[6].

Brak związania opinią organu wyspecjalizowanego nie oznacza, iż może ona zostać zignorowana przez organ rozpoznający wniosek o wydanie decyzji środowiskowej. Wprost wskazał na to Naczelny Sąd Administracyjny: „Nie można pominąć czy zakwestionować opinii wyspecjalizowanych jednostek tylko dlatego, że te stanowiska nie są dla organu wiążące.”[7]. Oceniając uzasadnienie opinii, należy przeanalizować jej zakres, szczegółowość i zastosowaną argumentację, a także wnikliwość czy odwołanie się do okoliczności tej konkretnie sprawy przez organ wyspecjalizowany[8].

W sytuacji wyrażenia sprzecznych opinii przez organy współdziałające, organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej ma jeszcze trudniejsze zadanie – może przychylić się do stanowiska jednego z tych organów[9], ale swój wybór powinien skrupulatnie uzasadnić. Nie da się ukryć, że im więcej zgodnych opinii tym trudniej będzie uzasadnić stanowisko im przeciwne – w szczególności, gdy wszystkie zebrane opinie są jednobrzmiące, wydanie przeciwnego rozstrzygnięcia przez organ prowadzący postępowanie będzie bardzo trudne do obrony.

Nie tylko opinie

Ocenie przez organ prowadzący postępowanie podlegają nie tylko uzyskane opinie, ale też pozostały materiał dowodowy, w tym przede wszystkim Karta Informacyjna Przedsięwzięcia.

Jak wyjaśnił WSA w Białymstoku „w sytuacji stwierdzenia przez organy braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na środowisko, organy decyzyjne winny dokonać obiektywnej, wyważonej, opartej na niekwestionowanym stanie faktycznym oceny Karty Informacyjnej przedsięwzięcia, jako dowodu zasadniczego, w aspekcie wymagań art. 63 o.o.ś. [podkr. aut.]”[10].

W orzecznictwie podkreśla się również, że Karta Informacyjna Przedsięwzięcia ma szczególną wartość dowodową,a podważenie jej ustaleń możliwe jest zasadniczo przez opracowanie sporządzone przez równie fachowy podmiot[11].

O Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia przeczytasz również we wcześniejszym artykule [Kliknij tutaj].

Postanowienie nakładające obowiązek OOŚ albo decyzja środowiskowa

W przypadku, gdy organ prowadzący postępowanie nie nakłada obowiązku oceny, nie wydaje w tym zakresie odrębnego postanowienia[12]. Wówczas prowadzi się postępowanie dalej i wydaje decyzję kończącą postępowanie w oparciu o art. 84 ustawy ocenowej. Taka decyzja o środowiskowych uwarunkowanych stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz określa wymagane warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia oraz wymagania dotyczące ochrony środowiska.

Z kolei uznając, że niezbędne jest przeprowadzenie OOŚ, organ prowadzący postępowanie wydaje postanowienie nakładające obowiązek przeprowadzenia OOŚ. W postanowieniu tym organ określa przede wszystkim zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 63 ust. 4 ustawy ocenowej). Powinien także wskazać, które z uwarunkowań wymienionych w katalogu art. 63 ust. 1 ustawy ocenowej uwzględnił (art. 65 ust. 3 ustawy ocenowej). Jednocześnie zawiesza postępowanie do czasu przedłożenia przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 63 ust. 5 ustawy ocenowej).

Zgodnie z art. 65 ust. 2 ustawy ocenowej na postanowienie nakładające obowiązek przeprowadzenia OOŚ przysługuje Inwestorowi zażalenie.

Podsumowanie

Nałożony obowiązek przeprowadzenia OOŚ oznacza dla inwestora nie tylko dodatkowe koszty uzyskania decyzji środowiskowej, lecz co najistotniejsze, znacząco wydłuża czas trwania postępowania.

Warto zatem zweryfikować, czy obowiązek został nałożony prawidłowo – czy właściwie został oceniony materiał dowodowy i jakie były stanowiska organów współdziałających. Jeśli organ prowadzący postępowanie nałożył obowiązek przeprowadzenia OOŚ bez realnego uzasadnienia albo wbrew jednobrzmiącym opiniom organów współdziałających, w przypadku wniesienia zażalenia daje to istotne szanse na uchylenie takiego postanowienia przez organ II instancji.