Nowelizacja ustawy środowiskowej – nowe uprawnienia dla organizacji ekologicznych

W dniu 13 maja 2021 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko [dalej jako: u.o.o.ś.]. Nowe regulacje wprowadzają m.in. szersze uprawnienia dla organizacji ekologicznych.

Jedno z rozwiązań przewidzianych w nowelizacji u.o.o.ś. polega na nadaniu organizacjom ekologicznym uprawnień do wniesienia odwołania od zezwolenia na inwestycję, poprzedzonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.

W uzasadnieniu do projektu nowelizacji u.o.o.ś. wskazano, iż dotychczas przepisy szeregu ustaw ograniczały organizacjom ekologicznym udział w postępowaniu w sprawie wydania decyzji inwestycyjnej. Tytułem przykładu można wskazać, że jedna z tych ustaw – Prawo budowlane przewidywała wprawdzie taki udział dla organizacji ekologicznych, jednak tylko w przypadku postępowań dotyczących pozwoleń na budowę wymagających udziału społeczeństwa (art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego). W postępowaniu w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę udział społeczeństwa jest wymagany wyłącznie w przypadku ponownego przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 88 ust. 1 i art. 90 ust. 2 pkt 1 u.o.o.ś.). Oznacza to tym samym, iż przed omawianą nowelizacją poza kontrolą organizacji ekologicznych pozostawały takie pozwolenia na budowę, które zostały wydane w oparciu o decyzje środowiskowe wydane bez oceny oddziaływania na środowisko.

Przyjęta nowelizacja uooś wprowadza rozwiązanie uprawniające organizacje ekologiczne do wnoszenia odwołań od decyzji inwestycyjnych, których katalog został określony w art. 72 ust. 1 u.o.o.ś. Uprawnienie to zostało jednak ograniczone w taki sposób, że w treści odwołania organizacja ekologiczna będzie musiała wykazać naruszenie art. 86 pkt 2 u.o.o.ś., tj. udowodnić, że decyzja inwestycyjna nie uwzględnia środowiskowych uwarunkowań określonych w decyzji środowiskowej. Zgodnie z brzmieniem dodanego art. 86g ust. 2 u.o.o.ś.: „Odwołanie przysługuje w zakresie, w jakim organ właściwy do wydania zezwolenia na inwestycję jest związany decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach zgodnie z art. 86 pkt 2”.

Co więcej, powołany przepis uprawnia do wniesienia odwołania jedynie taką organizację ekologiczną, która prowadzi działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania w sprawie zezwolenia na inwestycję, także w przypadku gdy nie brała ona udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji.

Ponadto, znowelizowana ustawa przewiduje, że organizacja ekologiczna będzie mogła wnieść skargę do sądu administracyjnego na decyzję inwestycyjną (jeśli decyzja ta była poprzedzona decyzją środowiskową wydaną w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa w zakresie, w jakim jest ona niezgodna z tą decyzją środowiskową) także w przypadku gdy organizacja ekologiczna nie brała udziału w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na inwestycję.

Jednocześnie, na wniosek organizacji ekologicznej, która wniosła skargę, wojewódzki sąd administracyjny będzie mógł wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości albo w części zaskarżonej decyzji, jeżeli wystąpi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zmianę polegającą na wprowadzeniu możliwości wstrzymania wykonania decyzji środowiskowej opisano w artykule „Będzie można wstrzymać wykonanie decyzji środowiskowej”.

Mimo że ustawa weszła w życie w dniu 13 maja 2021 r. warto zwrócić uwagę na przepisy przejściowe. Co do zasady, do postępowań dotyczących decyzji inwestycyjnych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną, w których termin na wniesienie odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez strony tych postępowań nie upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą. Analogiczna regulacja została przewidziana w przypadku skargi do sądu administracyjnego. Oznacza to, że w dniu wejścia w życie omawianej nowelizacji zaktualizowało się uprawnienie organizacji ekologicznych do wnoszenia odwołań i skarg do sądów administracyjnych w postępowaniach o wydanie decyzji inwestycyjnych (pod warunkiem że nie upłynął termin na wniesienie w/w środków zaskarżenia).