Od stycznia zmiany w prawie budowlanym

W dniu 2 grudnia 2016 r. Sejm przyjął rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców. Nowelizacja ma na celu usunięcie szeregu barier prawnych z różnych gałęzi prawa, które utrudniają lub ograniczają rozwój przedsiębiorczości, stanowiąc zbędne obciążenie biurokratyczne lub istotne utrudnienie w codziennej działalności firm. Uchwalona w piątek ustawa wprowadza m.in. zmiany w prawie budowlanym, które spróbujemy zwięźle opisać.

Zwolnienie z pozwolenia na budowę lub zgłoszenia

Nowe rozwiązania objęły przede wszystkim art. 29 i 30 ustawy, zwalniając niektóre roboty budowlane z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. W konsekwencji,  zniesiony został także obowiązek dokonania zgłoszenia w odniesieniu do przebudowy tych obiektów. Zmiany mają dotyczyć następujących inwestycji:

1. budowy parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m² przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, oraz suszarni kontenerowych o powierzchni zabudowy do 21 m² – dotychczas wymagały zgłoszenia, po nowelizacji nie będą wymagały ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia,
2. budowy wiat o powierzchni zabudowy do 35 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m², powierzchni działki – obecnie budowa takich wiat wymaga pozwolenia na budowę, natomiast po nowelizacji będzie wymagać zgłoszenia,
3. budowy zjazdów z dróg krajowych oraz zatok parkingowych na tych drogach – obecnie wymagają pozwolenia na budowę, a po nowelizacji będą wymagać zgłoszenia,
4. budowy zjazdów z dróg powiatowych i gminnych oraz zatok parkingowych na tych drogach – dotychczas wymagały zgłoszenia, a po nowelizacji nie będą wymagały ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia,
5. budowy przepustów o średnicy do 100 cm – obecnie wymagają pozwolenia na budowę, a po nowelizacji nie będą wymagały ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia,
6. budowy przydomowych basenów i oczek wodnych o powierzchni do 50 m², i opasek brzegowych oraz innych sztucznych, powierzchniowych lub liniowych umocnień brzegów rzek i potoków górskich oraz brzegu morskiego, brzegu morskich wód wewnętrznych, niestanowiących konstrukcji oporowych – dotychczas wymagały zgłoszenia, po nowelizacji nie będą wymagały ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia,
7. instalacji klimatyzacyjnych – w art. 29 ust. 1 pkt 27 doprecyzowuje się, że zwolnione z pozwolenia na budowę i zgłoszenia są instalacje w użytkowanych obiektach budowlanych, a nie nowo budowanych, ponieważ obecnie ta kwestia jest niejednoznaczna,
8. przebudowy budynków, których budowa wymaga pozwolenia na budowę – obecnie taka przebudowa co do zasady wymaga pozwolenia na budowę, jednak eliminuje się wymóg uzyskania zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej na przebudowę, pod warunkiem że nie dotyczy przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych ani budynków wymagających uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej na podstawie przepisów o ochronie przeciwpożarowej,
9. przebudowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych – obecnie przebudowę taką można zrealizować na podstawie zgłoszenia, pod warunkiem że nie prowadzi do zwiększenia dotychczasowego obszaru oddziaływania tych budynków, po nowelizacji zgłoszenie będzie wymagane jedynie w zakresie przebudowy przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych, o ile nie prowadzi do zwiększenia dotychczasowego obszaru oddziaływania tych budynków,
10. remontu obiektów budowlanych, których budowa wymaga pozwolenia na budowę – proponuje się, aby zgłoszenia wymagały takie remonty, które dotyczyłyby: obiektów budowlanych innych niż budynki, których budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, oraz przegród zewnętrznych albo elementów konstrukcyjnych budynków, których budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.

Sprzeciw organu do zgłoszeń budowy

Skróceniu uległ także termin na wniesienie sprzeciwu do zgłoszeń budowy z 30 do 21 dni, co ma zapewnić przyspieszenie rozpoczęcia procesu inwestycyjnego w zakresie inwestycji realizowanych na podstawie zgłoszenia. Jak podkreślają projektodawcy, zmiana polegająca na skróceniu terminu na wniesienie sprzeciwu jest wprowadzana łącznie ze zmianami polegającymi na rozszerzeniu katalogu obiektów budowlanych i robót budowlanych zwolnionych z pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia, co oznacza, że zmniejszą się obciążenia organów w tym zakresie (w tym zmniejszą się koszty rozpatrywania tych spraw).

Ponadto, dodano przepis umożliwiający wydawanie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej z urzędu zaświadczeń o niewniesieniu sprzeciwu do zgłoszenia przed upływem terminu, co zapewni możliwość wcześniejszego rozpoczęcia inwestycji przy formalnym zabezpieczeniu inwestora. W przypadku milczenia organu, po upływie 21 dni inwestor będzie mógł potraktować je jako wyrażenie tzw. milczącej zgody, co jest równoznaczne z niezgłoszeniem sprzeciwu przez organ.

Istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu

Wprowadzone zmiany doprecyzowują również art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego dotyczący instytucji istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Zmianom w tym zakresie poświęcimy jeszcze odrębne opracowanie.

Zmiany w zakresie użytkowania obiektów tymczasowych

Istotnym ułatwieniem dla inwestorów tymczasowych obiektów budowlanych jest z pewnością wprowadzenie możliwości uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu tymczasowego, wskutek czego po upływie terminu określonego w zgłoszeniu w dalszym ciągu będą mogli użytkować ten obiekt. Obecnie, po upływie terminu eksploatacji obiekt tymczasowy musi zostać bezwzględnie rozebrany i nie ma możliwości doprowadzenia do sytuacji, w której obiekt może być dalej użytkowany, co zdaniem projektodawców jest nieracjonalne. Wydłużono jednocześnie termin użytkowania takiego obiektu ze 120 dni do 180 dni.

Ujednolicenie przepisów

W uchwalonej ustawie ujednolicono brzmienie art. 49b ust. 2 z obecnym brzmieniem art. 48 Prawa budowlanego. Powyższe przepisy regulują dwa przypadki wystąpienia tzw. samowoli budowlanej. W przypadku art. 48 chodzi (z drobnym wyjątkiem) o budowę obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, natomiast art. 49b dotyczy budowy bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia. Autorzy projektu zauważyli, że legalizacja samowoli budowlanej, o której mowa w art. 49b, poddana została znacznie surowszym kryteriom niż w przypadku samowoli z art. 48, bowiem w odróżnieniu od dyspozycji art. 48 ust. 2 pkt 2, art. 49b ust. 2 nie zawiera zwrotu „w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem”. W nowym brzmieniu zastrzeżenie to pojawi się również w art. 49b ust. 2. Biorąc pod uwagę, że obie procedury są do siebie zbliżone, nie ma podstaw do ich różnicowania na gruncie obowiązujących przepisów tym bardziej, że instytucja zgłoszenia dotyczy obiektów nieskomplikowanych, o prostej konstrukcji.

Przyspieszenie procedury nadzoru i ujednolicenie pojęć

Wprowadzone zostało także rozwiązanie pozwalające prowadzić przez nadzór budowlany jedno postępowanie dla wszystkich obiektów budowlanych uszkodzonych w ramach jednego zdarzenia powodującego katastrofę budowlaną. Przepis ten pozwoli na szybsze wyjaśnienie przyczyny katastrofy z punktu widzenia wszystkich obiektów, kosztem mniejszej liczby postępowań.

Co więcej, występujące dotychczas wielokrotnie w ustawie pojęcie „właściwy organ” zastąpiono zwrotem „organ administracji architektoniczno-budowlanej” lub „organ nadzoru budowlanego”, by odbiorcy tych przepisów nie musieli dokonywać skomplikowanej wykładni przepisów, w celu ustalenia do którego organu mają się zwrócić.

Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2017 roku.