Organizacja społeczna nie może szantażować inwestora

Sens przepisów o udziale organizacji społecznych (w tym organizacji ekologicznych) w postępowaniu administracyjnym bywa wypaczany przez stowarzyszenia czy innego rodzaju organizacje, które uprawnienia procesowe wykorzystują dla osiągnięcia korzyści majątkowej. Form takich nadużyć jest wiele, a za przykład posłużyć nagminnie w ostatnim czasie składane inwestorom propozycje rezygnacji z składania skarg czy odwołań od korzystnych dla nich rozstrzygnięć za cenę np. skorzystania ze świadczonych przez stowarzyszenie „usług doradczych”.

Jak się bronić przed szantażem? Otóż, zgodnie z przepisami, organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu, jeżeli ten udział uzasadni swoimi celami statutowymi oraz interesem społecznym.[1]

Swoisty szantaż polegający na proponowaniu inwestorowi odpłatnych usług z zastrzeżeniem, że niezawarcie porozumienia skutkować będzie złożeniem przez stowarzyszenie odwołania, oznacza, organizacja prowadzi de facto nie działalność społeczną, lecz działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług doradczych za wynagrodzeniem. To ma z kolei niebanalne skutki procesowe, bo aby wziąć udział w postępowaniu organizacja musi wykazać, że jej udziału wymaga interes społeczny. Skoro natomiast podjęcie albo niepodjęcie czynności procesowych uzależnia od przysporzenia jej konkretnej korzyści, to w takim wypadku działa nie w interesie społecznym, lecz  wyłącznie w interesie własnym, świadomie i celowo wprowadzając organy administracji w błąd co do tego, że w postępowaniu jest rzecznikiem społeczeństwa. Tym samym taka organizacja nie spełnia podstawowego kryterium warunkującego jej udział w postępowaniu.

O wszelkich formach szantażu należy informować organy prowadzące postępowanie, także jeśli pojawią się one już po formalnym dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. W tym ostatnim przypadku, informacja o nadużywaniu przez organizację przysługujących jej praw procesowych będzie istotna dla oceny skuteczności podejmowanych przez nią czynności (w tym składanych skarg i odwołań).

Na marginesie przypominamy, co sygnalizowaliśmy już we wcześniejszych artykułach, że zjawisko finansowania organizacji społecznych w zamian za rezygnację z przysługujących im środków odwoławczych doczekało już się analiz w orzecznictwie sądowym, czego przykładem jest wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2004 r., II CK 202/04. Sąd Najwyższy stwierdził wówczas, że umowa przewidująca sfinansowanie celów wskazanych za organizację ekologiczną w zamian za wycofanie odwołania złożonego przez tę organizację od decyzji o pozwoleniu na budowę, jest nieważna jako czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.