Przeciwdziałanie skutkom suszy – nowy projekt ustawy

Trwa rządowy etap prac legislacyjnych nad nowym projektem ustawy o inwestycjach w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy. Głównym celem ustawy jest wprowadzenie do systemu prawnego rozwiązań, które pozwolą na uproszczenie oraz przyspieszenie prac związanych z przygotowaniem do realizacji przedsięwzięć retencyjnych mających na celu ograniczenie skutków suszy w Polsce.

Z uzasadnienia do projektu w/w ustawy wynika, iż projektodawcy dostrzegli postępujący od kilku lat problem związany ze zmianą klimatu i niedoborem opadów w Polsce, a co za tym idzie – z systematycznym zmniejszaniem się zasobów wód powierzchniowych oraz pogarszaniem się sytuacji hydrologicznej kraju. Projekt przygotowanej ustawy ma na celu wprowadzenie ułatwień proceduralnych, które umożliwią realizację inwestycji w zakresie urządzeń wodnych służących ograniczeniu występowania zjawiska suszy w Polsce.

Po pierwsze, proponowane przepisy zawierają wyjaśnienie podstawowych pojęć ujętych w ustawie, w tym w szczególności:

1. inwestora – w celu jednoznacznego ustalenia zamkniętego katalogu podmiotów, które mogą realizować inwestycje ograniczające zjawisko suszy, na podstawie projektowanej ustawy. Wśród tego katalogu, określonego w art. 3 ust. 1 pkt 2) projektu, znalazło się np. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, które realizuje liczne inwestycje w tym zakresie, a także jednostki samorządowe – województwa, powiaty, gminy, które mogą być zainteresowane realizowaniem inwestycji dotyczących ograniczenia występującego na ich terenie zjawiska suszy;
2. inwestycji w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy – w celu przesądzenia zakresu inwestycji, które mogą być realizowane na podstawie ustawy. Należy wskazać, że inwestycje te będą przede wszystkim polegały na budowie, przebudowie lub zmianie sposobu użytkowania urządzeń wodnych. Ponadto, dodano cel jakiemu mają służyć urządzenia wodne, tak aby mogły być objęte przepisami ustawy, tj. zachowanie, tworzenie i odtworzenie systemów retencji wód lub zapobieganie obniżaniu poziomu wód powierzchniowych i podziemnych.

Dalej wskazać należy, iż projektowane przepisy, w porównaniu do obecnie funkcjonujących regulacji, przewidują szereg uproszczeń w procedurze przygotowania i realizacji inwestycji. Jednym z nich jest ustalenie specjalnego trybu uzyskiwania pozwolenia na realizację inwestycji związanej z przeciwdziałaniem skutkom suszy przez:

1. skrócenie terminów na dokonanie przewidzianych prawem uzgodnień i opinii, a także na wydawanie niezbędnych prawem decyzji, w tym zgód wodnoprawnych i decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (np. decyzja środowiskowa według nowych przepisów ma być wydawana w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku, a zgoda wodnoprawna – w terminie 21 dni);
2. wprowadzenie zasady, zgodnie z którą uzyskanie decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy będzie równoznaczne z uzyskaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego – w rozumieniu przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz pozwolenia na budowę – w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego (zob. art. 5 ust. 3 projektu ustawy);
3. wprowadzenie ułatwień proceduralnych przy wydawaniu decyzji na podstawie ustawy w zakresie ustalania stron postępowania, w szczególności w odniesieniu do właścicieli nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, możliwości zawiadamiania stron o wydanej decyzji w formie obwieszczenia (w przypadku właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie o wydanie decyzji o pozwoleniu na realizację inwestycji w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy ma być wysłane na adres określony w ewidencji gruntów i budynków ze skutkiem doręczenia;  w odniesieniu do pozostałych stron jak i właścicieli nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, zawiadomienie o wszczęciu takiego postępowania będzie dokonywane w drodze obwieszczenia w urzędzie wojewódzkim i urzędach gmin właściwych ze względu na lokalizację inwestycji w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy, w Biuletynie Informacji Publicznej na stronach podmiotowych organów obsługiwanych przez te urzędy, a także w prasie o zasięgu ogólnopolskim);
4. likwidację wymogu uzyskiwania dodatkowych decyzji niezbędnych do realizacji inwestycji dotyczących podziału nieruchomości, nabywania niezbędnych nieruchomości w celu realizacji inwestycji, wycinania drzew i krzewów (np. zgodnie z art. 25 ust. 1 projektu, podział nieruchomości zatwierdza się decyzją o pozwoleniu na realizację inwestycji w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy, z kolei w myśl art. 17 ust. 1 projektu, w pozwoleniu na realizację inwestycji w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy wojewoda zezwala, w zakresie niezbędnym do realizacji inwestycji, na usunięcie drzew lub krzewów znajdujących się na nieruchomościach objętych tą decyzją);
5. zapewnienia możliwości wejścia na teren nieruchomości w celu podjęcia działań przygotowawczych niezbędnych do realizacji inwestycji, takich jak przeprowadzenie pomiarów, badań lub innych niezbędnych prac (zob. art. 21 projektu).

Nadto, przewidziano rozwiązanie, zgodnie z którym uzyskanie przez inwestora pozwolenia na realizację inwestycji będzie wiązało się z obowiązkiem ograniczenia przez wojewodę, za odszkodowaniem, sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie, przeprowadzanie i korzystanie z niezbędnych na nieruchomości podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń. Zgodnie z zamierzeniem projektodawcy: „Wprowadzenie przepisu ma na celu zagwarantowanie inwestorowi uzyskania prawa do nieruchomości, pozwalającego mu na prowadzenie inwestycji, a także zapewnienie jej prawidłowego funkcjonowania, z jednoczesnym poszanowaniem prawa własności oraz praw przysługujących właścicielom czy użytkownikom wieczystym”.

Szacuje się, iż zaproponowane uproszczenia proceduralne mają przyspieszyć przygotowanie do realizacji inwestycji średnio o około 180 dni[1].

Poza zmianami dotyczącymi samego procesu inwestycyjnego ustawa przewiduje wprowadzenie szeregu rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie skutkom suszy, w tym m.in. w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego, w ustawie Prawo wodne (zmiany w zakresie przepisów dotyczących np. urządzeń melioracji wodnych) czy w tzw. ustawie środowiskowej.

Projekt jest na etapie uzgodnień. Przebieg prac można śledzić pod podanym linkiem.