Uchwała NSA rozstrzyga dotychczasowe wątpliwości i jasno określa zakres uprawnień organów nadzoru budowlanego

Można nakazać rozbiórkę obiektu, którego wzniesienie nie wymagało uzyskania pozwolenie na budowę ani dokonania zgłoszenia.

Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą siedmiu sędziów z dnia 3 października 2016 r. (sygn. II OPS 1/16) rozstrzygnął, iż do robót budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy Prawo budowlane, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine.

Oznacza to, że możliwe jest, w przypadku robót budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem dokonania zgłoszenia, wstrzymanie, przez uprawniony organ, robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach.

Ponadto w odniesieniu do tych robót, organy uprawnione są także do:

1. nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych,
2. rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części,
3. doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego,
4. nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Uchwała NSA dotyka bardzo praktycznych zagadnień dotyczących uprawnień organów nadzoru względem takich obiektów jak, np. ogrodzenia o wysokości nieprzekraczającej 2,2 m. Dotychczas nie było pewne, jakie działania mogą zostać podjęte w przypadku, jeśli obiekty te stanowiły zagrożenie bezpieczeństwa lub naruszały przepisy techniczno-budowlane oraz zawarte w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.

Dzięki powyższej uchwale NSA nie będą już budziły wątpliwości ewentualne konsekwencje prawne dotyczące postawienia obiektów budowlanych sprzecznych z przepisami prawa, których budowa nie wymagała jednak uzyskania pozwolenia czy dokonania zgłoszenia.

Nie będzie zatem budziła jakichkolwiek wątpliwości możliwość działania organów w sprawach, w których obiekty takie naruszają przepisy obowiązującego prawa, czy to nie spełniając warunków określonych w Prawie budowlanym, w przepisach wykonawczych (zwłaszcza w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych), ale także innych przepisach techniczno-budowlanych, które zazwyczaj regulowane są aktami prawnymi w randze rozporządzenia oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.

Rozstrzygnięcie NSA zgodne jest z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Prokuratora Prokuratury Krajowej. Potwierdza także dotychczas przeważającą (choć niejednolitą) linię orzeczniczą oraz poglądy doktryny.