Doręczenia pism przedsiębiorcom po nowelizacji procedury cywilnej

Zaryzykuję stwierdzenie, że ustawa Kodeks Postępowania Cywilnego to akt normatywny zmieniany przez ustawodawcę w zasadzie rutynowo. W ostatnim czasie weszła w życie kolejna nowelizacja ww. ustawy, która jak czytamy w uzasadnieniu – ma na celu wyeliminowanie nieścisłości uprzedniej nowelizacji oraz modyfikację poprzednich rozwiązań[1]. Czy intencja prawodawcy się ziści, pokaże praktyka. W niniejszym opracowaniu, zwrócę uwagę na zmiany w doręczeniach istotne dla przedsiębiorców.

Doręczenia pism procesowych lub orzeczeń przedsiębiorcom wpisanym do CEIDG

Zgodnie z obowiązującym już przepisami procedury cywilnej pisma procesowe lub orzeczenia dla przedsiębiorcy wpisanego do CEIDG doręcza się na adres do doręczeń udostępniony w tej ewidencji, chyba że przedsiębiorca wskazał inny adres do doręczeń. Od lipca przedsiębiorca wpisany do CEIDG ma obowiązek zawiadomić sąd, o każdej zmianie adresu do doręczeń. Brak dopełnienia tego obowiązku sprawi, że pisma sądowe pozostaną w aktach sprawy, ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. Choć zmiana nakłada na przedsiębiorcę (wpisanego do CEIDG) pewien obowiązek, to nie jest on nader uciążliwy i należy ocenić ją pozytywnie. Warto również dodać, że taki obowiązek ciążył już od dawna na przedsiębiorcach wpisanych m.in. do Krajowego Rejestru Sądowego.  

Niemożność doręczenia pierwszego pisma w sprawie

Po nowelizacji dość skomplikowanie przedstawiają się reguły dotyczące niemożności doręczenia pozwanemu przedsiębiorcy (wpisanemu do CEIDG) pierwszego pisma procesowego np. pozwu.

Jak wynika z przepisów o doręczeniach, w pierwszej kolejności pisma doręcza się na adres podany w CEIDG. Przy czym ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie §2¹  w art. 139 k.p.c., który zakłada, że ,,Jeżeli stronie będącej przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej nie można doręczyć pierwszego pisma w sprawie w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających lub w § 1 ze względu na nieujawnienie w tej ewidencji zmiany adresu do doręczeń, pismo to doręcza się na adres, pod którym strona zamieszkuje.”

Z powyższego wynika, że doręczenie na adres zamieszkania pozwanego przedsiębiorcy, przy spełnieniu określonych w tym przepisie przesłanek, stanowi, obok doręczenia na adres podany w CEIDG oraz doręczenia zastępczego, sposób doręczenia pierwszego pisma w sprawie. Przepis ten odnosi się do doręczenia ,,pierwszego pisma”, gdyż w przypadku kolejnych pism, zastosowanie znajdzie wcześniej opisana reguła.

Analizując wyżej przedstawiony schemat oraz treść uzasadnienia zmian do projektu ustawy, należy dojść do wniosku, że w przypadku, gdy przesyłka kierowana do przedsiębiorcy (wpisanego do CEIDG) powróci dwukrotnie awizowana, a z adnotacji poczty nie wynika, że adres jest nieaktualny, dopuszczalnym jest uznanie takiej przesyłki za doręczoną. Ustawodawca przyjął, że nie ma potrzeby w każdym przypadku niepodjęcia dwukrotnie awizowanej przesyłki, przechodzić na tryb doręczenia na aktualny adres zamieszkania przedsiębiorcy[2].

Sąd, kierując się informacjami podanymi na przesyłce, będzie oceniać skuteczność doręczenia. Ustawodawca wyjaśnia, iż w przypadku, gdyby okazało się, że adres jest nieaktualny – mimo braku stosownej adnotacji operatora pocztowego – strona może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej.  

Zmiana ta budzi pewne wątpliwości. Praktyka pokazuje, że dla sądu ustalenie adresu zamieszkania pozwanego przedsiębiorcy, to często problem nie do przejścia. Zakładam, że w takiej sytuacji, lub w razie wątpliwości co do skuteczności doręczenia, do przedłożenia adresu pozwanego zobowiązany zostanie powód. Dodatkowo ustawodawca nie przesądził wprost, czy w takiej sytuacji należy zastosować doręczenie w trybie komorniczym (art. 139¹ KPC).  Ostatecznie praktyka określi, jak przedmiotowe przepisy będą interpretowane i stosowane przez składy orzekające.

Doręczenie pierwszego pisma w sprawie przez komornika

Lipcowa nowelizacja wprowadziła również zmiany związane z doręczeniem pism procesowych przez komornika. Ustawodawca zdecydował się na doprecyzowanie artykułu 139¹ k.p.c. Aktualnie z jego treści wynika wprost, iż ten tryb doręczeń ma zastosowanie wyłącznie do osób fizycznych, którym korespondencja doręczana jest na adres zamieszkania. Powyższą zmianę należy ocenić pozytywnie. Dotychczas sądy różnie interpretowały ten przepis i stosowały go również w odniesieniu do przedsiębiorców, w tym wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego.

Ustawodawca zdecydował się również na umożliwienie sądowi odstępstwa od tego trybu doręczenia, pomimo nieodebrania przez adresata korespondencji, w sytuacji gdy aktualność wskazanego w pozwie adresu pozwanego nie budzi wątpliwości. Dodany został §3, który pozwala na uznanie przesyłki za doręczoną poprzez tzw. podwójne awizo w sytuacji, gdy powód dowodem na piśmie wykaże, że pozwany zamieszkuje pod adresem podanym w pozwie. Taki kierunek zmian należy ocenić pozytywnie, ponieważ mają na celu przyspieszenie czynności procesowych. Niemniej ich praktyczne stosowanie pokaże na ile zmiany te przyczynią się do usprawnienia postępowań sądowych, co tyczy się szczególnie spraw o zapłatę.

Zmian istotnych dla przedsiębiorców jest znacznie więcej. Zostaną one pokrótce przedstawione w ramach kolejnych artykułów. Na ten moment zachęcam do zapoznania się z artykułami[3] Mecenas Anny Przygockiej, które również nawiązują do zmian procedury cywilnej, istotnych z punktu widzenia pracodawcy.