Co z decyzjami, zezwoleniami przy przekształceniach spółek? Wystąp o zaświadczenie!

W ostatnim czasie kilku naszych Klientów zmieniało formę prowadzenia działalności gospodarczej. Jedni przekształcali spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w spółki akcyjne, inni dokonywali połączenia spółek, jeszcze inni z jednoosobowych przedsiębiorców prowadzących działalność zarejestrowaną w CEIDG przekształcali się w spółkę kapitałową.

U każdego z tych Klientów pojawił się problem co z decyzjami administracyjnymi, na podstawie których dotychczas prowadzono działalność gospodarczą, czy też realizowano inwestycje takimi jak: pozwolenia zintegrowane, decyzje środowiskowe, decyzje o warunkach zabudowy, zezwolenia na zbieranie odpadów. Problem dotyczył również wpisów do rejestrów działalności regulowanej czy BDO. Czy zmiana formy prawnej powoduje ich wygaśnięcie, czy „przechodzą” na nowy podmiot powstały z przekształcenia? Czy trzeba o planowanym przekształceniu zawiadomić organy przed jego dokonaniem, czy też należy podjąć odpowiednie działania już po dokonanej transformacji? Jak uzyskać potwierdzenie przejścia uprawnień?

Niestety nie ma jednej odpowiedzi na każde z powyższych pytań. Wszystko zależy od tego z jakiego rodzaju transformacją podmiotową mamy do czynienia, a także zwłaszcza od tego, o jaką konkretnie decyzję administracyjną chodzi. 

Jednym z kluczowych założeń dokonywania reorganizacji podmiotów gospodarczych jest zachowanie ciągłości prowadzonej przez nie działalności gospodarczej. W praktyce życia gospodarczego, prowadzenie szeregu spośród typów działalności wymaga różnego rodzaju zgód, pozwoleń, zezwoleń udzielanych przez organy administracji publicznej czy wpisów do rejestrów. Uznanie, że przedmiotowe rozstrzygnięcia wygasną wskutek reorganizacji działalności czyniłoby całkowicie niecelowym przeprowadzenie procedur reorganizacyjnych.

Sukcesja, kontynuacja?

Z puntu widzenia prawnoteoretycznego powyższe problemy dotykają spornej w doktrynie prawa administracyjnego kwestii sukcesji (następstwa prawnego, kontynuacji) praw i obowiązków wynikających z indywidualnych aktów administracyjnych.

Nie wchodząc w szczegóły, by odpowiedzieć na pytanie, czy prawa i obowiązki wynikające z konkretnej decyzji administracyjnej „przechodzą” na nowy podmiot powstały z przekształcenia należy w pierwszej kolejności sprawdzić, czy przepisy regulujące zasady wydawania określonych decyzji, zgód, pozwoleń przewidują, co się z nimi dzieje przy przekształceniach podmiotowych. Tu przykładowo warto odwołać się do decyzji wydawanych na podstawie Prawa ochrony środowiska. Zgodnie z art. 189 ust. 1 POŚ podmiot, który staje się prowadzącym instalację lub jej oznaczoną część – bez względu na to, czy jest to efektem np. połączenia spółek czy przekształcenia jednoosobowego przedsiębiorcy w spółkę – przejmuje prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń dotyczących tej instalacji lub jej oznaczonej części i musi jedynie niezwłocznie wystąpić z wnioskiem o zmianę pozwoleń w zakresie oznaczenia prowadzącego instalację.

Co do zasady prawa i obowiązki przechodzą, ale…

Najczęściej jednak zastosowanie znajdują przepisy o transformacjach podmiotowych zawarte w kodeksie spółek handlowych, które ustanawiają zwykle zasadę ograniczonej administracyjnoprawnej sukcesji (kontynuacji) praw i obowiązków, której celem jest umożliwienie kontynuowania w sposób nieprzerwany i niezakłócony wcześniej prowadzonej, reglamentowanej prawnie działalności, mimo specyficznego zdarzenia prawnego, jakim jest transformacja podmiotowa. Regulacje te są niewątpliwie wyrazem ograniczania barier administracyjnoprawnych dla przedsiębiorców. I tak przykładowo przy przekształceniu przedsiębiorcy w spółkę kapitałową art. 584² §  1 KSH stanowi, że spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego. Z § 2 wynika z kolei, że spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane przedsiębiorcy przed jego przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej.

Audyt to konieczność

Co istotne, negatywne zastrzeżenie w przepisach bądź zastrzeżenie zawarte w samej decyzji może wykluczyć możliwość kontynuowania działalności przez nowy podmiot na podstawie dotychczas wydanego aktu. Dlatego przed dokonaniem transformacji podmiotowej konieczne jest dokonanie audytu wszystkich poszczególnych decyzji, zezwoleń, zgód, które są kluczowe dla prowadzonej działalności i przepisów prawa na podstawie których je wydano, by ustalić czy w konkretnym przypadku nie zachodzą przeszkody w możliwości kontynuowania działalności po przekształceniu podmiotowym.

Skutek z mocy prawa

Jak wynika z przytoczonego powyżej art. 584 KSH, przepisy regulujące skutki transformacji podmiotowych są zwykle tak skonstruowane, że nowy podmiot z mocy samego prawa przejmuje uprawnienia i obowiązki wynikające z dotychczasowych pozwoleń, decyzji. Niestety generuje to szereg problemów praktycznych i nie służy pewności obrotu prawnego. Brak jednej, konkretnej procedury pozwalającej potwierdzić, że określona decyzja „przeszła” na nowy podmiot powoduje, że praktyka w skali całego kraju jest niezwykle zróżnicowana.

Wystąp o zaświadczenie!

Z naszych ostatnich doświadczeń wynika, że organy administracji publicznej skłaniają się ku potwierdzaniu skutku „przejścia” uprawnień i obowiązków z pozwoleń, zgód i innych decyzji administracyjnych w formie zaświadczeń o stanie prawnym wydawanych na podstawie art. 217 KPA. Wówczas nowy podmiot, by wykazać, że przysługują mu prawa i obowiązki wynikające z konkretnej decyzji musi legitymować się tą decyzją wydaną dla podmiotu przekształcanego oraz zaświadczeniem, że na skutek transformacji podmiotowej prawa i obowiązki „przeszły” na niego. Rzadziej udaje się uzyskać decyzje zmieniające zezwolenia w zakresie oznaczenia adresata decyzji.

Rozważasz zmianę formy prawnej, ale obawiasz się o zezwolenia, koncesje itp.? Skontaktuj się z nami!